Буйракда нима ва қаерда тўпланади?
Конлар калций тузлари - фосфат ёки оксалатдан иборат. Жойлашувига кўра медуллар нефрокалсинози медулла пирамидаларида калций тўпланганда ва кортексга таъсир қиладиган камроқ кортикал нефрокалсиноз билан ажралиб туради. Медуляр шакл тез-тез учрайди ва одатда метаболик касалликлар билан боғлиқ. Кортикал кортекснинг кучли яллиғланиши ёки некрозининг натижасидир. Депозитлар каналчаларга зарар этказади, бу эса буйракнинг сийдикни тўплаш ва кислота-ишқор мувозанатини сақлаш қобилиятини камайтиради.
- Медуллар - пирамидаларда, энг кенг тарқалган вариант
- Кортикал - кортексда, оғир жароҳатлардан кейин
- Кимёвий жиҳатдан кўпинча калций фосфат ёки оксалат
- Кўпинча буйрак тошлари билан боғлиқ
- Жиддийлик даражаси ултратовуш ва КТ билан баҳоланади
Сабаблари ва хавф омиллари
Энг кўп учрайдиган сабаблар гуруҳи қон ва сийдикда калций миқдори кўтарилган ҳолатлардир. Булар бирламчи гиперпаратироидизм, Д витамини ва калций препаратларини ортиқча истеъмол қилиш, саркоидоз, баъзи ўсмалар, узоқ вақт ҳаракацизлик. Иккинчи гуруҳ - буйрак тубуляр касалликлари, биринчи навбатда дистал буйрак тубуляр ацидоз, бунда сийдик этарли даражада кислотали бўлади. Алоҳида-алоҳида, ирсий метаболик касалликлар, бирламчи гипероксалурия ва айрим дориларни қўллаш оқибатлари мавжуд. Эрта туғилган чақалоқларда интенсив терапия пайтида нефрокалсиноз пайдо бўлиши мумкин.
- Бирламчи гиперпаратироидизм
- Д витамини ва калций препаратларининг ҳаддан ташқари дозаси
- Дистал буйрак тубуляр ацидоз
- Саркоидоз ва бошқа грануломатоз касалликлар
- Бирламчи гипероксалурия ва ирсий тубулопатиялар
- Узоқ муддатли иммобилизация, баъзи диуретиклар ва дорилар
- Шимгич куртаклари
Семптомлар
Нефрокалсинознинг ўзи оғриқсиздир ва шикоятлар одатда асосий касаллик ёки асоратлар билан боғлиқ. Юқори қон калций билан сиз заифлик, ташналик, кўнгил айниш, ич қотиши ва суяк оғриғига дуч келишингиз мумкин. Найчали ацидоз болаларда мушаклар кучсизлиги ва ўсишнинг кечикишига олиб келади. Агар тошлар параллел равишда шаклланса, буйрак коликаси пайдо бўлади. Узоқ вақт давомида сийдикни консентрация қилиш қобилияти пасаяди: одам жуда кўп ичади ва тез-тез, шу жумладан тунги вақтда сийдик чиқаради.
- Кўпинча - шикоятлар йўқ
- Чанқоқлик ва ортиқча сийиш
- Заифлик, кўнгил айниши, юқори калций билан ич қотиши
- Суяк оғриғи ва мушаклар кучсизлиги
- Тошли буйрак коликаси
- Сийдик чиқариш йўлларининг такрорий инфекциялари
Сўров
Чўкмалар ултратовушда аниқ кўринади, чунки пирамидаларнинг ёрқинлиги ошади ва компютер томографияси контрасциз ҳажмни аниқлайди ва шу билан бирга тошларни аниқлайди. Кейин асосий қисм бошланади - алмашинув текшируви. Қонда калций ва фосфор, паратироид гормони, Д витамини, кислота-ишқор даражаси, шунингдек, сийдикда калций, оксалатлар ва ситратларнинг кунлик чиқарилиши аниқланади. Агар ирсий шаклларга шубҳа туғилса, текшириш ихтисослаштирилган марказда давом эттирилади.
- Буйрак ултратовуш текшируви
- Контрасциз буйракларнинг МССТ
- Жами ва ионланган калций, фосфор
- Паратироид гормони ва Д витамини
- Умумий сийдик таҳлили ва сийдик пҲ
- Калций ва оксалатларнинг кунлик ажралиши
- Креатинин ва ГФРни ҳисоблаш
Даволаш ва олдини олиш
Аллақачон шаклланган конлар, қоида тариқасида, ҳал этилмайди, шунинг учун даволаш сабабни бартараф этишга ва янгиларини олдини олишга қаратилган. Гиперпаратироидизм бўлса, паратироид безларида жарроҳлик талаб қилиниши мумкин; қувурли ацидоз бўлса, ситрат ва бикарбонат препаратлари буюрилади; Д витамини ортиқча бўлса, у тўхтатилади. Ҳар бир инсон учун универсал чора - сийдикни суюлтириш учун этарли ичимлик режими. Рацион синов натижаларига кўра тузатилади: сиз ўйламасдан калцийни диетадан чиқариб ташлай олмайсиз, бу оксалатларнинг чиқарилишини ошириши мумкин.
- Асосий касалликни даволаш
- Д витамини ва калцийнинг ортиқча дозаларини тўхтатиш
- Шифокор томонидан тайинланган қувурли ацидоз учун ситрат препаратлари
- Кун давомида этарли миқдорда суюқлик истеъмол қилиш
- Белгиланган ҳолларда туз ва юқори оксалатли овқатларни чеклаш
- Вақт ўтиши билан ултратовуш ва таҳлилларни кузатиш
- Таҳлилсиз калций ва Д витамини билан хун таквиелерини олманг
