Қандли диабет буйракларни қандай йўқ қилади
Доимий равишда кўтарилган глюкоза даражаси гломерулиянинг энг кичик томирларига - қон ўтадиган филтрларга зарар этказади. Гломерулус девори қалинлашади ва шу билан бирга ўтказувчан бўлади ва унинг ичидаги босим кучаяди.
Биринчидан, албумин, сийдикда бўлмаслиги керак бўлган оқсил, шикастланган филтрдан оқиб чиқа бошлайди. Кейин гломерули аста-секин склеротик бўлиб, ишлашни тўхтатади ва қолганларга юк кучаяди, бу уларнинг ўлимини тезлаштиради.
Шунинг учун сийдикда озгина миқдордаги албуминнинг пайдо бўлиши арзимас нарса эмас, балки энг эрта сигнал сигналидир, бунда ҳали ҳам аралашиш ва воқеалар ривожини ўзгартириш мумкин.
Босқичлар ва ҳар бирида нима содир бўлади
- Эрта босқич - филтрация ҳатто кучаяди, таҳлилларда ўзгаришлар йўқ; шикоятлар йўқ
- Микроалбуминурия - сийдикда оз миқдордаги албумин; ўзгаришлар ҳали ҳам катта даражада қайтарилса, даволанишни бошлаш учун асосий момент
- Протеинурия - оқсилнинг сезиларли даражада йўқолиши, шиш пайдо бўлади, қон босими кўтарилади, ГФР пасайишни бошлайди.
- Буйрак функциясининг пасайиши - креатининнинг кўпайиши, анемия, фосфор-калций алмашинувининг бузилиши.
- Якуний босқич - диализ ёки трансплантация зарурати
Семптомлар пайдо бўлганда
- Оёқларда шиш, кейинроқ юзида
- Қон босимининг кўтарилиши, даволаш тобора қийинлашмоқда
- Протеин туфайли кўпикли сийдик
- Кечаси сийдик чиқариш
- Чарчоқ, заифлик, ишлашнинг пасайиши
- Иштаҳанинг пасайиши, кўнгил айниши
- Қичишган тери
- Анемия туфайли рангпарлик
- Инсулинга бўлган эҳтиёжнинг парадоксал пасайиши - буйраклар уни йўқ қилишни тўхтатади ва шакар даражаси тез-тез тушади
Бу охирги нуқта муҳим ва кўпинча нотўғри талқин қилинади: агар узоқ муддатли диабет билан оғриган одам тўсатдан шакарни ушлаб туришни осонлаштирса ва терапияни ўзгартирмасдан гипогликемия тез-тез учраса, бу диабетнинг яхшиланиши эмас, балки буйраклар фаолиятининг пасайиши белгиси бўлиши мумкин.
Буйракларини ким ва қанчалик тез-тез текшириши керак?
- 2-тоифа диабет учун - ташхис қўйилгандан сўнг дарҳол, кейин ҳар йили
- 1-тоифа диабет учун - касалликнинг бошланишидан беш йил, кейин ҳар йили
- Минимал тўплам: битта сийдик намунасида албумин/креатинин нисбати, ГФР ҳисобланган қон креатинин, умумий сийдик тести
- Қўшимча равишда: қон босимини ўлчаш, глюкозаланган гемоглобин, липид профили
- Буйраклар ва сийдик пуфагининг ултратовуш текшируви қолдиқ сийдикни аниқлаш билан - айниқса диабетнинг узоқ тарихи билан
- Агар албуминурия аниқланса, тасодифий ўсишни истисно қилиш учун таҳлил такрорланади.
Тараққиётни ҳақиқатан ҳам секинлаштирадиган нарса
- Глюкоза ва глюкозаланган гемоглобин даражасини қаттиқ назорат қилиш
- Қаттиқ қон босимини назорат қилиш шакарни назорат қилиш каби муҳимдир
- Сийдикдаги протеин йўқотилишини камайтирадиган ва буйракларни ҳимоя қилувчи дорилар - шифокор томонидан белгиланади
- Тасдиқланган нефропротектив таъсирга эга замонавий гипогликемик препаратлар - эндокринолог томонидан танланган
- Тузни чеклаш
- Шифокор томонидан тавсия этилган кейинги босқичларда ўртача протеин чеклаш
- Чекишни ташлаш - чекиш ривожланишни сезиларли даражада тезлаштиради
- Оғирликни йўқотиш ва мунтазам жисмоний фаолият
- Липид профилини тузатиш
- Рецепциз стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дори-дармонларни қабул қилмаслик
- Контрастли тадқиқотлар билан эҳтиёт бўлинг - шифокорингизни диабет ва креатинин даражаси ҳақида огоҳлантиринг
Буйрак шикастланишини тезлаштирадиган урологик муаммолар
Қандли диабетда буйраклар нафақат гломерулиянинг шикастланишидан азият чекади. Иккинчи таҳдид чизиғи мавжуд - урологик ва у кўпинча эътибордан четда қолади.
- Қувиқнинг диабетик нейропатияси: сийдик пуфаги сезгирлигини йўқотади, ортиқча тўлдирилади ва кўп миқдорда сийдик қолдиқлари қолади.
- Қон босими ортиши ва буйракларнинг шикастланиши билан сурункали сийдикни ушлаб туриш
- Тез-тез ва оғир сийдик йўллари инфекциялари
- Қандли диабет билан оғриган беморларда кўпинча пиелонефритга айланадиган асемптоматик бактериурия
- Йирингли асоратлар: буйрак хўппози ва карбункул, эмфизематоз пиелонефрит
- Қандли диабет билан оғриган эркакларда простата аденомаси оғирроқ
- Уролитиёз
Шунинг учун узоқ вақт диабет касаллиги бўлган бемор қолдиқ сийдикни аниқлаш учун камида бир марта сийдик пуфагининг ултратовуш текширувидан ўтиши мантиқан тўғри келади: нейропатия туфайли оғриқсиз сийдикни ушлаб туриш ҳеч қандай ҳис-туйғуларни бермайди, аммо буйракларни сезилмас тарзда йўқ қилади.
Тошкентда қаерда имтиҳондан ўтиш мумкин
Диабетик нефропатияни даволаш эндокринолог ва нефрологнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатлари бўлиб, уролог бузилишнинг механик сабабларини аниқлаш ва даволаш учун жавобгардир: сийдик қолдиқлари, простата аденомаси, тошлар ва инфекциялар.
Пойтахтимизда қандли диабет билан оғриган беморларни урологик текширувдан ўтказиш, шу жумладан сийдик қолдиқларини аниқлаш ва простата безини ултратовуш текшируви УРОЛОГИС СОМПЛЕХ тиббиёт маркази ва “Тошкент Тиббиёт маркази Парк” клиникасида ўтказилмоқда.
Агар сизда қандли диабет бўлса ва ҳеч қачон албумин учун сийдик синовини ўтказмаган бўлсангиз, шундан бошланг. Бу шикоятлар пайдо бўлишидан йиллар олдин муаммоларни аниқлайдиган оддий ва арзон тест. Клиника алоқалари қуйида келтирилган.
