Тана суюқликни қандай йўқотади
Сув бир неча усулда чиқади: сийдик, тер, нафас олиш ва ахлат билан. Оддий шароитларда йўқотишлар ичимлик ва озиқ-овқат билан тўлдирилади. Йўқотишлар кескин ошганида ёки даромад камайганида мувозанат бузилади. Диарея ва қусиш билан нафақат сув, балки натрий, калий ва хлор ҳам йўқолади, шунинг учун уни фақат сув билан алмаштириш электролитлар мувозанатини ёмонлаштириши мумкин. Иссиқликда ва стрессда тана тер орқали суюқликни йўқотади ва юқори ҳароратда, шунингдек, тез нафас олиш орқали. Қон шакари юқори бўлганда алоҳида механизм ишлайди: ортиқча глюкоза сийдик билан чиқарилади ва у билан сув тортади.
- Қусиш ва диарея энг кўп учрайдиган сабаблардир
- Юқори ҳарорат ва тез нафас олиш
- Иссиқлик ва кучли жисмоний фаолият
- Назорат қилинмаган диабетес меллитус
- Диуретикларни қабул қилиш
- Кекса ва ётоқда ётган беморларда ичишнинг этарли эмаслиги
- Куйишлар ва катта яра юзалари
Белгилар ва даражалар
Энгил сувсизланиш билан ташналик, қуруқ оғиз, қорайиш ва сийдикнинг камайиши пайдо бўлади. Ўртача даража заифлик, тик турганда бош айланиши, терининг эластиклигининг пасайиши, кўзларнинг чўкиб кетиши ва тез пулсни қўшади. Қаттиқ сувсизланиш оғир летаргия ёки қўзғалиш, совуқ тери, жуда паст қон босими ва сийдикнинг деярли тўлиқ йўқлиги билан намоён бўлади - бу ҳолат ҳаёт учун хавфлидир. Болаларда улар фаоллик, йиғлаётганда кўз ёшлари борлиги, лабларнинг намлиги, ҳўл тагликлар сони ва фонтанелнинг ҳолати билан бошқарилади. Кекса одамларда чанқоқлик ҳисси камаяди ва биринчи белги кўпинча чалкашликдир.
- Чанқоқлик ва қуруқ оғиз
- Қоронғи консентрланган сийдик
- Сийдик чиқаришнинг камайиши
- Ўрнидан турганда бош айланиши
- Заифлик ва бош оғриғи
- Кўзлар чўкиб кетган, терининг эластиклиги пасайган
- Юрак тезлигининг ошиши ва қон босимининг пастлиги
- Қаттиқ чалкашлик
Суюқликни нима ва қандай тўлдириш керак
Қусиш ва диарея билан оғриган йўқотишлар учун энг яхши танлов оғиз орқали регидратация учун фармацевтик эритмалардир: уларда сувнинг иложи борича самарали сўрилиши учун тузлар ва глюкоза нисбати танланади. Сиз тез-тез ва кичик қисмларда ичишингиз керак, ҳар 5-10 дақиқада бир неча қултум; қусиш пайтида - том маънода бир чой қошиқ, пауза қилиш. Ширин сода, шарбатлар ва энергетик ичимликлар мос келмайди: ортиқча шакар диареяни оширади. Кучли қаҳва ва спиртли ичимликлар йўқотишларни оширади. Иссиқлик ва стрессдан йўқотишлар учун туз қўшилган сув ва нормал овқатланиш этарли.
- Кичкина, тез-тез бўлакларда оғиз регидрацияси эритмалари
- Чақалоқларда эмизишни давом эттириш
- Ширин сода ва шарбатлардан воз кечиш
- Қаҳва ва спиртли ичимликларни чеклаш
- Яхшилаш билан нормал диетага қайтинг
- Сийдик миқдори ва рангини назорат қилиш
- Салқин хона ва тинчлик
Синовлар ва ИВ лар қачон керак?
Енгил сувсизланиш синовни талаб қилмайди. Синовлар такрорий қусиш, узоқ давом этадиган диарея, буйрак ва юрак касалликлари, қариялар ва ёш болаларда буюрилади. Буйрак функциясини кўрсатадиган электролитлар, креатинин ва карбамид аниқланади, сийдик таҳлиллари ва керак бўлганда қон шакарини баҳолайди. Қусиш туфайли ичиш мумкин бўлмаганда, онгни ва паст қон босими билан оғир ҳолатларда, шунингдек электролитлар алмашинувининг оғир ўзгаришида томир ичига суюқликни алмаштириш керак. Кўрсаткичларсиз томизгичнинг ичишдан устунлиги йўқ ва кераксиз хавф туғдиради.
- Қон электролитлари: калий, натрий, хлор
- Креатинин ва карбамид
- Умумий сийдик тести
- Қон глюкоза
- Умумий қон текшируви
- Оғир ҳолатларда томир ичига инфузиялар
- Оғир ҳолатларда ёш болалар ва қарияларни касалхонага ётқизиш
Олдини олиш
Иссиқ ҳавода жуда чанқоқ бўлгунга қадар мунтазам равишда ичиш, энг иссиқ соатларда жисмоний фаолиятдан қочиш, энгил, кенг кийим кийиш муҳимдир. Кекса одамлар учун сувни кўриш ва жадвалга мувофиқ ичиш фойдалидир, чунки уларнинг чанқоқлик ҳисси заифлашади. Ичак инфекцияси бўлса, заифлик пайдо бўлганда эмас, балки биринчи соатлардан бошлаб ичишни бошлаш керак. Диуретикларни қабул қиладиган ёки диабетга чалинганлар иссиқ ҳавода ичиш режимини шифокор билан муҳокама қилишлари керак. Узоқ муддатли жисмоний машқлар пайтида спортчилар нафақат сувни, балки тузларни ўз ичига олган ичимликларга муҳтож.
- Чанқоқни кутмасдан иссиқ ҳавода мунтазам равишда ичиш
- Кекса одамларда режалаштирилган ичиш
- Ичак инфекцияси учун регидратациянинг эрта бошланиши
- Иссиқ соатларда жисмоний машқлар қилишдан сақланинг
- Узоқ муддатли машқлар учун тузлар билан ичимликлар
- Диуретикларни қабул қилишда ичиш режимини муҳокама қилиш
- Қандли диабетда шакарни назорат қилиш
