Тана калцийни қандай бошқаради
Калцийнинг катта қисми суякларда жойлашган, аммо унинг қондаги даражаси тор чегараларда сақланади. У пасайганда, паратироид безлари паратироид гормонини чиқаради, бу эса суяклардан калцийни олиб ташлайди, сийдикда йўқотилишини камайтиради ва буйраклардаги Д витаминини фаоллаштиради; Д витамини, ўз навбатида, ичакдаги калцийнинг сўрилишини кучайтиради. Ҳар қандай алоқа узилиб қолса - паратироид безлари олиб ташланади ёки шикастланади, Д витамини этарли эмас, буйраклар фаолияти бузилади - калций даражаси пасаяди. Магний ҳам муҳим рол ўйнайди: усиз паратироид гормони яхши ишламайди.
- Паратироид гормони қонда калций миқдорини оширади
- Д витамини калцийнинг сўрилишини яхшилайди
- Буйраклар Д витаминини фаоллаштиришда иштирок этади
- Магний паратироид гормонининг ишлаши учун зарурдир
- Калцийнинг бир қисми албумин билан боғланади
- Паст албумин билан индикатор нотўғри баҳоланади
Сабаблари
Амалда энг кўп учрайдиган сабаб - Д витамини этишмовчилиги, айниқса қарияларда, қуёшнинг этишмаслиги ва сўрилиши бузилган ичак касалликлари. Иккинчи энг муҳими - паратироид безларининг этишмовчилиги, кўпинча қалқонсимон безда операциядан кейин, безлар шикастланганда ёки олиб ташланганда. Сурункали буйрак касаллиги муҳим рол ўйнайди. Алоҳида масала магний этишмовчилиги бўлиб, унда магний тўлдирилмагунча калций кўтарилмайди. Камроқ сабабларга кўра ўткир панкреатит, катта қон қуйиш ва баъзи дорилар киради.
- Д витамини этишмовчилиги
- Операциядан кейин паратироид безларининг шикастланиши
- Сурункали буйрак касаллиги
- Магний этишмовчилиги
- Ичакларда малабсорбция
- Ўткир панкреатит
- Баъзи дори-дармонларни, шу жумладан остеопорозни даволаш учун ишлатиладиган дори-дармонларни қабул қилиш
Семптомлар
Энгил пасайиш кўпинча асемптоматик бўлиб, таҳлилда аниқланади. Аниқроқ этишмовчилик билан нерв-мушакларнинг қўзғалувчанлиги кучаяди: оғиз атрофида, бармоқлар ва оёқ бармоқларининг учларида карıнсаланма ва уйқучанлик, қўл ва оёқ мушакларида оғриқли ҳислар, чайқалиш. Ҳаво этишмаслиги ҳисси билан томоқдаги ташвиш, асабийлашиш ва спазмлар пайдо бўлиши мумкин. Жиддий ҳипокалсемия билан умумий тутилишлар ва юрак аритмиялари пайдо бўлади. Узоқ муддатли этишмовчилик терининг, тирноқларнинг, сочларнинг ва тишларнинг ҳолатига таъсир қилади.
- Оғиз атрофида ва бармоқларда карıнсаланма
- Қўллар ва оёқларда оғриқли маълумотлар
- Мушакларнинг буришиши
- Анксиете ва асабийлашиш
- Томоқдаги спазм ҳисси
- Юрак фаолиятидаги узилишлар
- Қуруқ тери, мўрт тирноқлар
Сўров
Аввало, натижани текшириш керак: албумин паст бўлганида умумий калцийнинг камайиши нотўғри бўлиши мумкин, шунинг учун ионлаштирилган калций баҳоланади ёки индикатор тузатиш билан қайта ҳисоблаб чиқилади. Кейин сабабни излайдилар: паратироид гормони, Д витамини, магний, фосфор, креатинин ва буйрак функцияси кўрсаткичларини аниқлайдилар. Паратироид гормони ва фосфор даражасининг комбинацияси паратироид этишмовчилигини Д витамини этишмовчилигидан ажратиш имконини беради. Аломатлар оғир бўлса, ЭКГни олиш керак, чунки паст калций юрак ўтказувчанлигига таъсир қилади.
- Калций умумий ва ионлаштирилган
- Тўғри талқин қилиш учун албумин
- Паратироид гормони
- Д витамини (25-ОҲ)
- Магний ва фосфор
- Креатинин ва буйраклар фаолиятини баҳолаш
- Оғир аломатлар учун ЭКГ
Даволаш ва олдини олиш
Тактика сабаб ва зўравонликка боғлиқ. Соқчилик билан оғир ҳипокалсемия учун калций ЭКГ мониторинги остида шифохонада томир ичига юборилади. Бошқа ҳолларда калций ва Д витамини препаратлари буюрилади ва паратироид бези этишмовчилигида Д витаминининг фаол шакллари буюрилади, бу эса тестларни мунтазам равишда назорат қилишни талаб қилади. Агар магний кам бўлса, аввал уни алмаштиринг. Сабабини аниқламасдан калцийни ўз-ўзидан қабул қилиш фойдасиз ва баъзи шароитларда бу хавфли: ортиқча буйрак тошлари хавфини оширади. Этарлича калций бўлган парҳез профилактиканинг асоси бўлиб қолади.
- Оғир шаклларда калцийни томир ичига юбориш
- Калций ва Д витамини қўшимчалари шифокор томонидан белгиланади
- Паратироид безларининг шикастланиши учун Д витаминининг фаол шакллари
- Магний этишмовчилиги бўлса, уни тўлдириш
- Рационда сут маҳсулотлари, балиқ, кўкатлар, кунжут
- Этарли қуёш таъсири
- Калций ва буйраклар фаолиятини мунтазам назорат қилиш
