Қандай қилиб у ўзини намоён қилади
Кўринишлар бир неча гуруҳларга бўлинади. Галлюцинациялар - бу мавжуд бўлмаган нарсани идрок этиш: кўпинча одам ўз ҳаракатларига изоҳ берадиган ёки бир-бири билан гаплашаётган овозларни эшитади. Алдашлар - бу ишониб бўлмайдиган доимий ёлғон эътиқодлар: таъқиб, кузатув, заҳарланиш, махсус топшириқ. Дисорганизация ўзаро боғлиқ бўлмаган нутқ, номувофиқ ҳаракатлар ва ғалати хатти-ҳаракатлар билан намоён бўлади. Умумий турмуш тарзи тез-тез ўзгаради: одам ухлашни тўхтатади, ишдан воз кечади, яқинларидан узоқлашади ва ўзига ғамхўрлик қилишни тўхтатади.
- Эшитиш галлюцинациялари, камроқ тез-тез ингл
- Қувғин, заҳарланиш, улуғворликнинг алданиши
- Мувофиқ бўлмаган ёки парчаланган нутқ
- Бошқалар учун ғалати, тушунарсиз хатти-ҳаракатлар
- Қаттиқ қўрқув ва эҳтиёткорлик
- Уйқусизлик ва овқатланишдан бош тортиш
- Унинг касал эканлигини тушунмаслик
Сабаблари
Психоз ҳеч қачон автоматик равишда шизофрениянинг намоён бўлиши деб ҳисобланмаслиги керак: яна кўп сабаблар бор ва уларнинг баъзилари шошилинч соматик даволанишни талаб қилади. Бу биполяр бузуқлик ва оғир депрессия, психостимуляторлар ва синтетик дориларни қўллаш, спиртли ичимликларни олиб ташлаш, юқори иситма, ўсмалар ва мия шикастланишлари, эпилепсия ва оғир метаболик касалликлар билан бирга келади. Кекса одамларда инфекция, сувсизланиш ёки дори-дармонлар туфайли делирюм ва деманс кенг тарқалган сабабдир. Шунинг учун текшириш мажбурийдир.
- Шизофрения ва шизоаффектив бузуқлик
- Биполяр бузуқлик ва оғир депрессия
- Гиёҳванд моддалар ва психостимуляторлардан фойдаланиш
- Спиртли ичимликларни олиб ташлаш
- Инфекциялар, иситма, сувсизланиш
- Мия ўсмалари ва шикастланишлари
- Дори воситаларининг ён таъсири
- Постпартум психоз
Яқинлар сезадиган дастлабки белгилар
Тўлиқ психоздан олдин, одам ҳақиқат билан алоқани давом эттирадиган, аммо сезиларли даражада ўзгариб турадиган давр ўтади. У ўзини ўзига тортади, шубҳаланади, ўқиш ёки ишига эътибор бермайди, ғайриоддий мавзуларга қизиқа бошлайди, уйқу бузилади, ҳиссиётлар пасаяди. Қариндошлар буни одатда характер, чарчоқ ёки ўсмирлик билан изоҳлашади. Ушбу даврда шифокорга мурожаат қилиш прогнозни яхшилайди, шунинг учун бир неча ҳафта давомида хатти-ҳаракатларнинг доимий ўзгариши маслаҳат учун этарли сабабдир.
- Изоляция ва шубҳанинг кучайиши
- Академик самарадорлик ёки ишлашнинг пасайиши
- Уйқунинг бузилиши, тунги фаолият
- Ғалати сўзлар ва фикрлар
- Эмоционал реакцияларнинг пасайиши
- Гигиенага эътибор бермаслик
- Моддадан фойдаланишнинг бошланиши
Севимлилар учун нима қилиш керак
Асосий вазифа - хавфсизлик ва шифокор билан тезкор учрашув. Бемаъни гаплар билан баҳслашиш ва унинг ёлғонлигини исботлаш бефойда: ишончсизликни оширади. Хотиржамлик билан, қисқа иборалар билан гапириш, овозингизни кўтармаслик, яқинлашмаслик, хавфли нарсаларни олиб ташлаш ва одамни ёлғиз қолдирмаслик яхшироқдир. Сиз бу унинг учун қанчалик қийин ва қўрқинчли эканлигини кўряпсиз, деб айтишингиз мумкин ва шифокор унга буни энгишга ёрдам беради. Таҳдидлар, тажовузкорлик ёки овқатланиш ёки ичишдан бош тортган тақдирда, сиз 103 рақамига қўнғироқ қилиб, тез ёрдам чақиришингиз ва мутахассисларни кутишингиз керак.
- Хавфсизликни таъминланг, хавфли нарсаларни олиб ташланг
- Хотиржам гапиринг, бемаъни гаплар билан баҳслашманг
- Ҳукм қилманг ёки масхара қилманг
- Бировни ёлғиз қолдирманг
- Шовқинни ва атрофдаги одамлар сонини камайтиринг
- Ҳаётга таҳдид ёки тажовуз содир бўлганда 103 рақамига қўнғироқ қилинг
- Дори-дармонлар, спиртли ичимликлар ва моддалар ҳақида докторингизга хабар беринг
Текширув ва даволаш
Психиатр вазиятни баҳолайди ва айни пайтда жисмоний сабабларни истисно қилади: у қон тестларини, психофаол моддалар учун тестларни ва керак бўлганда миянинг КТ ёки МРИ ва ЭЕГни белгилайди. Даволашнинг асоси антипсикотик дорилар бўлиб, улар шифокор томонидан танланади; Вазият жиддий ёки ҳаёт учун хавфли бўлса, касалхонага ётқизиш талаб этилади. Ўткир эпизод тўхтатилгандан сўнг, парваришлаш терапияси муҳим аҳамиятга эга: дори-дармонларни рухсациз олиб ташлаш психозни қайтаришнинг энг кенг тарқалган сабабидир. Оилавий психотарбия, психотерапия ва аста-секин ўқиш ёки ишга қайтиш катта аҳамиятга эга.
- Психиатрик текширув ва хавфни баҳолаш
- Қон тестлари, моддалар тестлари
- Кўрсаткичларга кўра миянинг СТ ёки МРИ
- Шифокор томонидан тайинланган антипсикотик дорилар
- Оғир аҳволда касалхонага ётқизиш
- Таъминот терапияси ва мунтазам ташрифлар
- Психо-ижтимоий реабилитация ва оилалар билан ишлаш
- Спиртли ичимликлар ва гиёҳванд моддалардан бутунлай воз кечиш