Тимус бези нима ва унинг ўсмалари
Тимус стернум орқасида, ўпка орасида, юрак устида жойлашган. Болалик даврида у Т-лимфоцитларнинг етилишида асосий рол ўйнайди ва балоғат ёшида у камаяди ва ёғ билан алмаштирилади. Тимус ўсмалари эпителиал ҳужайралардан ташкил топган ва одатда секин ўсадиган тимомаларга ва тажовузкор тимус карсиномаларига бўлинади. Тимомалар гистологик турларга кўра таснифланади, аммо асосий амалий аҳамияти шундаки, ўсимта капсула ичида қоладими ёки ундан ташқарида ўсадими: даволаш миқдори ва прогноз бунга боғлиқ.
- Тимус стернум орқасида олдинги медиастинада жойлашган
- Ёши билан темир ёг ътўқимаси билан алмаштирилади
- Тимомалар секин ўсиб боради ва кўпинча капсула билан чегараланади
- Тимус карсиномаси кўпроқ тажовузкор
- Капсüл ўсиши тактика ва прогнозни аниқлайди
Миястения гравис ва бошқа отоиммüн касалликлар билан боғланиш
Мястҳениа гравис - бу антикорлар асабдан мушакка сигнал узатилишини бузадиган касаллик. Унинг асосий белгиси патологик чарчоқдир: куч бор, лекин у тез-тез такрорланган ҳаракатлар билан қурийди ва дам олишдан кейин тикланади, шунинг учун кечқурун вазият эрталабдан кўра ёмонроқ бўлади. Кўз қовоғи ва окуломотор мушаклар одатда биринчи бўлиб азобланади, шунинг учун кўз қовоқлари тушади ва икки марта кўриш мумкин. Тимома билан оғриган беморларнинг катта қисми миястения грависига эга ва аксинча, шунинг учун янги ташхис қўйилган миястения учун кўкрак қафасининг компютер томографияси талаб қилинади. Камроқ, тимома бошқа отоиммüн шароитлар билан бирга келади.
- Миястения гравис - мушакларга сигнал узатишнинг бузилиши.
- Кечқурун ва машқдан кейин заифлик кучаяди
- Кўз қовоқларининг тушиши ва икки томонлама кўриш тез-тез учрайди
- Миястения гравис учун кўкрак қафасининг компютер томографияси талаб қилинади.
- Бошқа отоиммüн шароитлар ҳам мумкин
- Тимусни олиб ташлаш кўпинча миястения грависини яхшилайди
Семптомлар
Беморларнинг тахминан учдан бирида тимома тасодифан бошқа сабабга кўра олинган кўкрак қафаси рентгенограммасида топилади ва ҳеч қандай шикоятлар йўқ. Баъзи одамлар учун миястения грависнинг биринчи кўринишлари пайдо бўлади. Учинчи гуруҳ белгилари ўсаётган ўсимтанинг медиастинал органларга механик босими билан боғлиқ: стернум орқасида оғриқ ёки оғирлик, доимий йўтал, нафас қисилиши, такрорий нерв иштирок этганда овознинг хириллаши. Юқори вена кава сиқилганда характерли расм пайдо бўлади: юз ва бўйин шишиши, кўкрак қафасидаги томирларнинг шишиши, эгилганда бошнинг тўлиқлиги ҳисси.
- Асемптоматик ва тасодифий кашфиёт
- Мушакларнинг кучсизлиги, кўз қовоқларининг тушиши, икки томонлама кўриш
- Стернум орқасида оғриқ ва оғирлик
- Йўтал ва нафас қисилиши
- Овознинг хириллаши
- Юқори вена кава сиқилиши туфайли юз ва бўйиннинг шишиши
- Ютиш қийинлиги
Диагностика
Медиастиндаги масса кўпинча биринчи марта оддий кўкрак қафаси рентгенограммасида сезилади, аммо асосий усул томир ичига контрастли КТ ҳисобланади: у ҳажми, чегаралари, томирлар билан алоқаси ва инвазия белгиларини кўрсатади. МРИ тимомани кисталар ва қолдиқ тимус тўқималаридан ажратишга ёрдам беради. Мушаклар кучсизлигида асетилколин рецепторларига антикорлар аниқланади ва электронеуромиёграфия ўтказилади. Биопсия ҳар доим ҳам амалга оширилмайди: агар ўсимта операцияга яроқли бўлса ва расм одатий бўлса, капсулани безовта қилмаслик учун у бутунлай олиб ташланади ва ташхис олиб ташланган намуна асосида белгиланади.
- Биринчи қадам сифатида кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Контрастли кўкрак қафасининг КТ
- Шаклланишнинг табиатини аниқлаш учун МРИ
- Асетилколин рецепторларига антикорлар
- Мушакларнинг кучсизлиги учун электронеуромиёграфия
- Ишламайдиган ва шубҳали шаклланишлар учун биопсия
Даволаш ва кузатиш
Асосий усул - тимус безини ўсимта ва унинг атрофидаги ёг ътўқималари билан бирга жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш. Операция стернумдаги кесма орқали ёки ҳажми ва ҳажмига қараб минимал инвазив, эндоскопик усулда амалга оширилади. Кўпинча капсуладан ташқарига чиқмаган ўсимтани тўлиқ олиб ташлаш этарли. Ниҳол, тўлиқ олиб ташланмаган ёки агрессив гистологик типда радиация терапияси, кенг тарқалган шаклларда эса кимётерапия буюрилади. Миастения грависли беморлар невролог билан биргаликда операцияга тайёрланади. Даволанишдан кейин кузатув узоқ давом этади, чунки йиллар ўтиб релапслар мумкин.
- Тимусни шиш ва толалар билан олиб ташлаш
- Очиқ ёки эндоскопик ёндашув
- Ниҳол ва тўлиқсиз олиб ташлаш учун радиация терапияси
- Умумий шакллар учун кимётерапия
- Миастения грависли беморларни невролог билан биргаликда тайёрлаш
- Кузатув КТ билан узоқ муддатли кузатув
- Жарроҳликдан кейин неврологик симптомларни кузатиш
