Базалёма нима ва қандай шакллар мавжуд?
Базал ҳужайрали карсинома - меланома бўлмаган тери саратони. Меланомадан фарқли ўлароқ, у деярли ҳеч қачон лимфа томирлари ва қон орқали тарқалмайди, лекин маҳаллий ҳалокатли ўсишга эга: ўсимта аста-секин чуқурлашади ва у қанчалик узоқ бўлса, операция шунчалик кенгроқ бўлади. Ташқи кўриниши шаклга боғлиқ. Энг кенг тарқалгани тугунли ва юзаки. Склеродермага ўхшаш шакл чандиқга ўхшайди ва аниқ чегараларга эга, пигментли шакл эса меланомага ўхшаш бўлиши мумкин.
- Нодуляр - томирлар билан марварид тугунлари
- Юзаки - пушти чиғаноқли нуқта
- Склеродермага ўхшаш (инфилтратив)
- Пигментланган
- Ярали шакл
- Ирсий синдромларда бир нечта базал ҳужайрали карсиномалар
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий сабаб - тери ҳужайраларининг ДНКсига зарар этказадиган ултрабинафша нурланишининг йиллар давомида тўпланган таъсири. Шунинг учун базал ҳужайрали карсиномалар асосан юзда ва қуёшда кўп вақт ўтказадиган одамларда пайдо бўлади: очиқ ҳавода ишлаш ёки ҳимоясиз дам олиш. Агар сиз очиқ терига эга бўлсангиз, ёши каттароқ бўлсангиз, радиация терапиясини ўтказган бўлсангиз, иммунитетингизни бостирувчи узоқ муддатли дори-дармонларни қабул қилган бўлсангиз ва мишяк таъсирига дучор бўлсангиз, хавф юқори бўлади. Базал ҳужайрали карсиномадан азият чеккан ҳар қандай одамда янги лезёнлар пайдо бўлиш эҳтимоли ортади.
- Қуёшга узоқ вақт таъсир қилиш
- Куйишга мойил бўлган энгил тери
- Қарилик
- Олдинги тери нурланиши
- Трансплантациядан кейин иммунитетни сусайтириш
- Илгари базал ҳужайрали карсинома билан оғриган
Семптомлар
Дастлабки босқичда базал ҳужайрали карсинома тери ранги ёки пушти рангдаги кичик зич тугунга ўхшайди, унинг юзасида марварид порлаши ва ингичка томирлар мавжуд. У аста-секин ўсиб боради ва марказда қобиқли тушкунлик ёки ошқозон яраси пайдо бўлиши мумкин, жароҳатланганда қон кетади ва даволанмайди. Юзаки шакли экзема ёки тошбақа касаллигига ўхшайди: пушти, бир оз қисқичбақасимон ямоқ, четида кўтарилган тизма. Оғриқ кеч пайдо бўлади, ўсимта чуқур тўқималарга ўсади.
- Марварид тугунининг онаси
- Сиртдаги кичик томирлар
- Қобиқ билан даволанмайдиган яра
- Шаклланишнинг чеккаси бўйлаб айлантиринг
- Ялтироқ пушти нуқта
- Тегилганда қон кетиши
Диагностика
Тажрибали дерматолог кўпинча текширилганда базал ҳужайрали карсиномадан шубҳаланади ва дерматоскопия характерли белгиларни кўришга имкон беради: дарахтга ўхшаш томирлар, яралар, пигмент тузилмалари. Ташхис фақат биопсия ёки ўсмани олиб ташлаш пайтида олинган материалнинг гистологик ёки ситологик текшируви билан тасдиқланади. Гистология шунингдек, даволаш усулини танлашни белгилайдиган базал ҳужайрали карсинома шаклини ҳам аниқлайди. Кўз, бурун ва қулоқ яқинидаги катта ёки ривожланган ўсмалар учун униб чиқиш чуқурлигини баҳолаш учун КТ ёки МРИ буюрилади.
- Дерматолог томонидан текширув
- Дерматоскопия
- Гистология билан биопсия ёки эксизён
- Смеар-импринтни ситологик текшириш
- Чуқур уруғланиш учун КТ ёки МРИ
Даволаш ва олдини олиш
Усул ўсимтанинг ҳажми, шакли, жойлашиши ва беморнинг ёшига қараб танланади. Стандарт - соғлом терининг чуқурлиги ва қирраларнинг гистологик назорати билан жарроҳлик эксизён; Микрографик жарроҳлик юзнинг мураккаб жойларида қўлланилади. Кичкина юзаки ўсмаларни криожарроҳлик, фотодинамик терапия ёки топикал дорилар билан даволаш мумкин. Жарроҳлик исталмаган ҳолларда радиация терапияси қўлланилади. Ривожланган ўсмалар учун мақсадли препаратлар қўлланилади. Даволанишдан сўнг сиз дерматолог томонидан кузатилиши керак, чунки релапслар ва янги лезёнлар мумкин.
- Қуёш креми ва шляпа кийинг
- Пешин вақтида қуёшдан сақланинг
- Соларюмга ташриф буюрманг
- Мунтазам равишда юз ва бўйин терисини текширинг
- Даволанмайдиган яраларни ўзингиз куйдирманг
- Даволанишдан кейин дерматологга мурожаат қилинг
