Асосий сабаблар
Анал қичишиш шартли равишда бирламчи (идиопатик), аниқ сабаб бўлмаганда ва иккиламчи - маълум бир касаллик туфайли юзага келади. Анус атрофидаги тери нозик ва доимо ахлат ва тер билан алоқа қилади, шунинг учун у осонгина тирнаш хусусияти қилади. Кўпинча шафқациз доира пайдо бўлади: қичишиш чизишга олиб келади, чизиш терига зарар этказади ва қичишишни оширади.
- Гигиена бузилиши - агрессив совун билан ҳам этарли эмас, ҳам ортиқча
- Проктологик касалликлар: ҳемороид, анал ёриқ, оқма, анал фимбрия
- Бўшашган нажас, нажасни ушлаб турмаслик
- Паразитлар: пинвормс (энтеробиаз), айниқса болаларда
- Қўзиқорин инфекцияси (кандидоз), бактериал инфекциялар
- Нам салфеткалардан, хушбўй қоғозлардан, малҳамлардан контакт дерматитлари
- Тери касалликлари: псориаз, экзема, ликен склероз
- Қандли диабет, жигар касаллиги
- Сондйломас асумината
Озиқланиш ва одатлар
Баъзи овқатлар нажаснинг мустаҳкамлигига таъсир қилиб, терини тирнаш хусусияти билан сезгир одамларда қичишишни кучайтириши мумкин. Кийим ҳам қичишишга таъсир қилади: синтетик ички кийим ва қаттиқ кийим намликни сақлайди.
- Қаҳва, чой, газланган ичимликлар, спиртли ичимликлар
- Иссиқ зираворлар, цитрус мевалари, помидор, шоколад
- Муросасизлик билан сут маҳсулотлари
- Синтетик ва қаттиқ ички кийим
- Узоқ вақт давомида ўтириш, иссиқлик ва терлаш
Семптомлар
Қичишишдан ташқари, терининг ёниши, қизариш, йиғлаш ва ёрилиш пайдо бўлиши мумкин. Ёрдамчи аломатларнинг табиати сабабни кўрсатади: болада тунги қичишиш кўпинча пинвормлар билан боғлиқ, қоғоздаги қон геморрой ёки ёриқ билан, оқ қоплама эса қўзиқорин инфекцияси билан боғлиқ.
- Анусда қичишиш ва ёниш, кўпинча кечаси ва ахлатдан кейин
- Терининг қизариши ва йиғлаши
- Узоқ вақт давомида терининг чизиш, ёриқлар, қалинлашиши
- Бўшатиш, намланиш ҳисси
- Болаларда нотинч уйқу, тиш ғижирлатиш ва асабийлашиш
Диагностика
Проктолог гигиена, ахлат, ишлатиладиган маҳсулотлар ва дори-дармонлар ҳақида сўрайди, перианал ҳудудни текширади, рақамли текширув ва аноскопияни ўтказади. Кўрсатмаларга кўра, энтеробиоз учун қириб ташлаш, замбуруғлар учун маданият ёки микроскопия ва глюкоза учун қон тести буюрилади. Агар тери касаллигига шубҳа бўлса, дерматолог иштирок этади. Агар қон, нажасдаги ўзгаришлар ёки 45 ёшдан ошган бўлса, колоноскопия керак бўлиши мумкин.
- Тўғри ичакни текшириш ва рақамли текшириш
- Аноскопия, сигмоидоскопия
- Энтеробиоз учун қириб ташлаш, гелминт тухумлари учун ахлатни таҳлил қилиш
- Микроскопия ва замбуруғлар учун култура
- Қон глюкоза
- Дерматолог билан маслаҳатлашув
Даволаш ва парвариш
Даволаш сабабга қаратилган: проктологик касалликлар проктолог томонидан даволанади, пинвормлар бутун оила учун антигелминтиклар билан даволанади, қўзиқорин инфекциялари антифунгал малҳамлар билан даволанади, дерматит тирнаш хусусияти берувчи ва шифокор томонидан кўрсатилган яллиғланишга қарши дориларнинг қисқа курси билан олдини олади. Гормонал малҳамлардан узоқ муддатли мустақил фойдаланиш хавфли: улар терини ингичка қилиб, қичишишни кучайтириши мумкин. Бирламчи қичишиш учун даволашнинг асоси эҳтиёткорлик билан гигиена ва қуруқ тери ҳисобланади.
- Совунсиз ёки юмшоқ, ҳидсиз маҳсулоциз илиқ сув билан ювинг.
- Терини ишқалашдан кўра, уни мулойимлик билан артиб олинг
- Хушбўй салфеткалар ва қоғозлардан сақланинг
- Кенг пахта ички кийимини кийинг
- Терингизни тирнаманг, тирноқларингизни қисқартиринг
- Нажасни нормализация қилинг: толалар ва этарли миқдорда сув