Ичакларда нима содир бўлади
Генетик мойиллиги бўлган одамларда иммунитет тизими ўз ичак микрофлорасига тўғри жавоб бермайди. Сурункали яллиғланиш пайдо бўлади, бу ичак деворининг барча қатламларига кириб боради. Таъсир қилинган жойлар соғлом жойлар билан алмашинади, девор қалинлашади ва шиллиқ қаватда узунламасıна яралар пайдо бўлиб, у &қуот;кўча тошли кўча&қуот; кўринишини беради. Чуқур яллиғланиш ташқи томондан &қуот;ўсиши&қуот; мумкин - ичак қовузлоқлари, сийдик пуфаги ёки териси ва хўппозлар ўртасида оқма шундай ҳосил бўлади.
- Илеит - ингичка ичакнинг охирги қисмига зарар этказиш
- Илеоколит - ингичка ва катта ичак
- Крон колит - фақат йўғон ичак
- Перианал шакл - анус яқинидаги оқмалар ва хўппозлар
- Камдан кам ҳолларда - қизилўнгач, ошқозон ва оғиз бўшлиғининг шикастланиши
Сабаблари ва хавф омиллари
Аниқ сабаб номаълум. Касаллик ирсий мойиллик, иммунитетнинг бузилиши, ичак микрофлорасининг ўзгариши ва ташқи омилларнинг комбинацияси туфайли юзага келади, деб ишонилади. Кўпинча касаллик 15-35 ёшда бошланади, гарчи у болаларда ҳам, қарияларда ҳам учрайди.
- Чекиш курсни ёмонлаштирадиган энг муҳим омиллардан биридир
- Яқин қариндошларда яллиғланишли ичак касаллиги
- Болаликда антибиотиклардан тез-тез фойдаланиш
- НСАИДларни узоқ муддатли қўллаш алевленмеларни келтириб чиқариши мумкин
Семптомлар
Кўринишлар яллиғланиш жойига боғлиқ. Касаллик кўпинча ирритабий ичак синдроми, аппендицит ёки ичак инфекцияси учун узоқ вақт давомида хато қилинади. Ичаклардан ташқари, Крон касаллиги бўғимларга, терига, кўзларга ва жигарга зарар этказиши мумкин.
- Қориннинг такрорий оғриғи, одатда пастки ўнгда
- Сурункали диарея, баъзида қонли
- Оғирликни йўқотиш, иштаҳани йўқотиш, заифлик
- Паст даражадаги иситма
- Анусдаги ёриқлар, оқмалар ва хўппозлар
- Қўшимчалардаги оғриқлар, эритема нодосум, кўзнинг яллиғланиши
Диагностика
Ташхис маълумотларнинг комбинацияси асосида амалга оширилади. Асосий усул - бу ингичка ичакнинг якуний қисмини текшириш ва бир нечта ҳудудларни биопсия қилиш билан илеоколоноскопия. Колоноскоп этарли бўлмаган ингичка ичакни баҳолаш учун МРИ ёки КТ энтерографияси ва капсула эндоскопияси қўлланилади. Фекал калпротектин яллиғланишни функционал бузилишдан ажратишга ёрдам беради ва касалликнинг фаоллигини назорат қилади. Ичак инфекцияларини, шу жумладан ичак туберкулёзини истисно қилишни унутманг.
- Биопсия билан илоколоноскопия
- Фекал калпротектин
- МРИ энтерографияси, фистула учун тос бўшлиғининг МРИ
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП, албумин, темир, Б12 витамини
- Инфекциялар ва Слостридиоидес диффисиле учун нажас тестлари
Касалликнинг кучайишини даволаш ва олдини олиш
Даволашнинг мақсади нафақат симптомларни олиб ташлаш, балки шиллиқ қаватни даволашга ҳам эришишдир. Ремиссияни қўзғатиш учун глюкокортикоидлар қўлланилади ва уни сақлаб қолиш учун иммуносупрессантлар ва генетик жиҳатдан яратилган биологик препаратлар қўлланилади, уларнинг танлови касалликнинг шакли ва оғирлигига боғлиқ. Асоратланган тақдирда - ичакнинг торайиши, оқмалар, хўппозлар - ичакнинг мумкин бўлган максимал узунлигини сақлаб қолиш учун жарроҳлик аралашув талаб қилиниши мумкин. Даволаш фақат гастроентеролог томонидан белгиланади ва назорат қилинади: дори-дармонларни мустақил равишда олиб ташлаш кўпинча оғир кучайишига олиб келади.
- Чекишни тўлиқ ташлаш
- Гастроентерологга мунтазам ташриф буюриш ва калпротектин мониторинги
- Мувозанатли овқатланиш, касıлмалар бўлса - юмшоқ парҳез
- Иммуносупрессив терапиядан олдин шифокор томонидан тавсия этилган эмлаш
- НСАИДларни шифокор билан маслаҳатлашмасдан қабул қилманг