Асосий сабаблар
Энг кўп учрайдиган сабаб - ўт тош касаллиги. Ўт пуфагининг чиқишини тўсиб қўядиган тош ёғли овқатдан кейин кучли оғриқ хуружига олиб келади, кўпинча кечаси ўнг элка пичоғига тарқалади. Агар блокировка давом эца, иситма билан бирга ўткир холецистит ривожланади. Жигарнинг ўзи деярли оғримайди, аммо орган катталашганда капсуланинг чўзилиши зерикарли оғирликни келтириб чиқаради.
- Билиар колик ва ўткир холецистит
- Сурункали холецистит, ўт йўлларининг дискинези
- Ёғли гепатоз, вирусли ва алкоголли гепатит
- Юрак этишмовчилигида жигар тиқилиши
- Ўн икки бармоқли ичак яраси
- Ренал колик, ўнгда пиелонефрит
- Ўнг томонлама пневмония, плеврит
- Интеркостал невралгия, ҳерпес зостер
Оғриқнинг табиати билан сабабларни қандай ажратиш мумкин
Билиар колик - 30 дақиқадан бир неча соатгача давом этадиган ва кейин пасайиб кетадиган кучли, кучаядиган оғриқ. Холецистит - 6 соатдан ортиқ оғриқ, иситма, нафас олаётганда ўнг қовурға остига босилганда оғриқ. Жигар оғриғи зерикарли, доимий, аниқ ҳужумларсиз. Буйрак санчиғи - бу ён ва пастки орқа тарафдаги жуда кучли оғриқ бўлиб, қорин бўшлиғига тарқалади ва сийиш қийинлашади. Торсонни ҳаракатлантириш ва айлантириш пайтида оғриқ мушаклар ва умуртқа поғонасини кўрсатади.
- Ёғли овқатлардан кейин ва кечаси - ўт пуфаги
- Доимий зерикарли оғирлик - жигар
- Ўнгдаги ошқозон чуқурида очлик оғриғи - ўн икки бармоқли ичак
- Пастки бел оғриғи радиация - буйрак
- Тошма билан қовурға бўйлаб ёнаётган оғриқ - ҳерпес зостер
Ҳомиладорлик ва болаларда ўнг ҳипокондриюмда оғриқ
Ҳомиладор аёлларда ўнгдаги оғриқлар бачадоннинг ўсиши ва органларнинг силжиши билан боғлиқ бўлиши мумкин, аммо ҳомиладорликнинг холестази, пиелонефрит ва оғир асоратлар - ҲЕЛЛП синдроми ва босимнинг ошиши билан бирга келадиган прееклампсияни ўтказиб юбориш мумкин эмас. Болаларда ўнгдаги қорин оғриғи кўпинча функционалдир, аммо аппендицитни истисно қилиш керак, айниқса оғриқ пастга қараб ҳаракат қилса.
- Ўнг тарафдаги оғриқлар ва юқори қон босими билан ҳомиладор аёллар дарҳол акушерга мурожаат қилишлари керак
- Ҳомиладорлик пайтида терининг қичиши жигар фаолиятини текшириш учун сабабдир
- Болада қусиш ва иситма билан оғриқ бор - жарроҳга мурожаат қилинг
Диагностика
Асосий бирламчи усул - қорин бўшлиғи органлари ва буйракларнинг ултратовуш текшируви: у тошларни, ўт пуфагининг яллиғланишини, жигар ҳажми ва тузилишини, каналларнинг кенгайишини кўрсатади. Қон тестлари яллиғланиш ва жигар фаолиятини баҳолайди. Агар ошқозон яраси шубҳа қилинган бўлса, гастроскопия амалга оширилади; агар расм ноаниқ бўлса, КТ ёки МРИ ўтказилади.
- Жигар, ўт пуфаги, ошқозон ости бези ва буйракларнинг ултратовуш текшируви
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП
- Билирубин, АЛТ, АСТ, ГГТ, ишқорий фосфатаза, амилаза, липаз
- Умумий сийдик тести
- Кўрсатилгандек гастроскопия, КТ ёки МР холангиография
Даволаш
Даволаш сабабга қараб белгиланади. Сафро коликаси учун антиспазмодиклар ва оғриқ қолдирувчи воситалар буюрилади ва такрорий ҳужумлар учун ўт пуфагини режалаштирилган лапароскопик олиб ташлаш тавсия этилади. Ўткир холецистит жарроҳлик шифохонасида даволанади. Жигар касалликлари учун асосий касаллик даволанади ва сабаблар йўқ қилинади - ортиқча вазн, спиртли ичимликлар, вируслар. Ўнг ҳипокондриюмда оғриқлар учун холеретик дориларни ўз-ўзидан қўллаш хавфлидир: агар тошлар бўлса, бу ҳужум ёки сариқликни келтириб чиқариши мумкин.
- Ултратовушсиз холеретик препаратларни қабул қилманг
- Ёғли, қизариб пишган овқатлар ва спиртли ичимликларни чекланг
- Доимий овқатланинг, ортиқча овқатланманг
- Рўза тутмасдан, аста-секин вазн йўқотинг
- Такрорий ҳужумлар бўлса, жарроҳ билан маслаҳатлашишни кечиктирманг.
