Лой нима ва у қаердан келади?
Сафро ўт кислоталари, холестерин ва фосфолипидлардан иборат бўлиб, улар одатда барқарор мувозанатда бўлади. Агар сийдик пуфагида тўхтаб қолса ёки унда холестерин кўп бўлса, микрокристаллар туша бошлайди. Мукус билан биргаликда улар қалин суспензия ҳосил қилади. Турғунликнинг асосий омили камдан-кам овқатланишдир: сийдик пуфаги овқатга жавобан қисқаради ва агар одам узоқ вақт овқатланмаса, сафро шунчаки ўтиради. Шунинг учун лой кўпинча қаттиқ диеталар, узоқ муддатли рўза тутиш ва жуда тез вазн йўқотиш пайтида пайдо бўлади.
- Сафро таркибий қисмларининг номутаносиблиги
- Камдан кам овқатланиш билан турғунлик
- Тез вазн йўқотиш ва қаттиқ диеталар
- Ҳомиладорлик ва гормонал ўзгаришлар
- Баъзи дори-дармонларни қабул қилиш
- Томирларнинг озиқланиши ва жиддий касалликлар
Семптомлар
Кўпинча лой асемптоматик бўлиб, ултратовуш текширувида тасодифий топилмага айланади. Баъзи одамлар ёғли овқатлар, оғизда аччиқланиш, кўнгил айниши, шиширади ва беқарор ахлатдан кейин ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва зерикарли ноқулайликни бошдан кечиришади. Ушбу шикоятлар ўзига хос эмас ва кўп ҳолатларда юзага келади, шунинг учун уларни лой билан эҳтиёткорлик билан боғлаш керак. Ўнг ҳипокондриюмдаги пароксисмал кучли оғриқ, орқа ва ўнг элкага тарқалиб, аллақачон билиар коликани кўрсатади ва шифокор томонидан текширувни талаб қилади.
- Кўпинча шикоятлар йўқ
- Ёғдан кейин ўнг ҳипокондриюмда оғирлик
- Оғизда аччиқлик ва кўнгил айниш
- Шишиш ва бўшашган ахлат
- Пıҳтı ўтганда билиар колик
- Шикоятлар кўпинча ўзига хос эмас
Қандай қилиб хавфли бўлиши мумкин?
Аксарият одамлар учун лой асоратларга олиб келмайди ва сезиларли даражада у ўз-ўзидан йўқолади, айниқса сабаб бартараф этилса: ҳомиладорлик тугайди, овқатланиш нормаллашади. Бироқ, агар у узоқ вақт давомида мавжуд бўлса, у тошларнинг шаклланиши учун асос бўлиши мумкин. Бундан ташқари, майда пıҳтıлар ва микролитлар ўт йўлларига кириб, ўт санчиғига, ўт пуфагининг яллиғланишига, агар канал тиқилиб қолса, обструктив сариқлик ва ўткир панкреатитга олиб келиши мумкин. Шунинг учун ултратовушда топилган лой эътиборга олинмайди, балки шикоятлар ва хавф омиллари билан бирга баҳоланади.
- Ўз-ўзидан йўқ бўлиб кетиши мумкин
- Тошлар учун асос сифатида фойдаланиш мумкин
- Мумкин билиар колик
- Ўт пуфагининг яллиғланиши
- Блокланган канал ва сариқлик
- Билиар панкреатит
Диагностика
Асосий усул қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви бўлиб, у оч қоринга амалга оширилади: лой тошдан фарқли ўлароқ, акустик соясиз ҳаракатланувчи экоженик суспензия сифатида кўринади. Баъзида чўкма бир даража ёки бўлакка ўхшаш масса ҳосил қилади, шунинг учун беморни буришда унинг силжишини баҳолаш керак. Бундан ташқари, шифокор яллиғланишни ва сафро чиқишининг бузилишини истисно қилиш учун жигар тестларини, билирубин, амилаза ва липазни белгилайди. Агар расм шубҳали бўлса, МР холангиография ва эндоскопик ултратовуш қўлланилади, улар гастроентеролог томонидан белгиланади.
- Қорин бўшлиғининг оч қоринга ултратовуш текшируви
- Суспензиянинг силжишини баҳолаш
- Жигар АЛТ ва АСТ, билирубинни текширади
- Амилаза ва липаз
- Агар шубҳангиз бўлса, МР холангиографияси
- Бир неча ой ичида ултратовушни такрорланг
Даволаш ва овқатланиш
Агар шикоятлар бўлмаса, кўпинча сабабни бартараф этиш ва бир неча ойдан кейин ултратовушни такрорлаш кифоя. Бунинг асоси - кунига тўрт-беш марта узоқ танаффусларсиз мунтазам овқатланиш, рўза тутишдан қочиш ва ўртача тезликдан тезроқ вазн йўқотиш, ёғли ва қизариб пишган овқатларни чеклаш, этарли миқдорда суюқлик ва толали истеъмол қилиш ва жисмоний фаоллик. Шикоятлар ва доимий лой учун шифокор курсда урсодеоксиколик кислота препаратларини буюриши мумкин. Жигарни тозалаш деб аталадиганлар, ёг ънайчалари ва ўсимлик лаксатифлари хавфлидир: улар пıҳтıларıн чиқиши ва коликага олиб келиши мумкин.
- Мунтазам равишда, кунига 4-5 марта овқатланинг
- Очлик қилманг ва аста-секин вазн йўқотманг
- Ёғли ва қизариб пишган овқатларни чекланг
- Этарлича тола ва суюқлик
- Доимий жисмоний фаолият
- Урсодеоксихол кислотаси препаратлари шифокор томонидан белгиланади
- Жигар трубкаси ёки тозалашни амалга оширманг