Жигарда йиринг қаердан келади?
Жигар қонни нафақат артерия орқали, балки портал вена орқали ҳам олади - бутун ичакдан, шунинг учун микроблар унга бир неча йўллар билан келади. Энг кўп учрайдиган манба - ўт йўллари: тош, торайган ёки ўсимта билан сафро чиқиши бузилади, холангит ривожланади ва инфекция жигарга кўтарилади. Иккинчи йўл аппендицит, дивертикулит ва яллиғланишли ичак касалликлари учун портал вена орқали ўтади. Камроқ, патоген сепсис пайтида артериал қон билан киритилади ёки жароҳатлар пайтида ва операциялардан кейин бевосита киради.
- Ўт йўллари - холангит, тошлар, стриктуралар, канал ўсмалари
- Портал йўли - аппендицит, дивертикулит, яллиғланишли ичак касаллиги
- Артериал йўл - умумий йирингли инфекция учун
- Контакт - ўт пуфагидан ёки шикастланишдан
- Амёба хўппози ичак амебиазининг асоратидир
- Жигарнинг ҳидатид кистасини йиринглаш
Ким хавф остида
Тўлиқ соғлом одамда хўппоз камдан-кам учрайди: одатда қорин бўшлиғида инфекция ўчоғи ёки тананинг ҳимояси пасаяди. Қандли диабет, сироз, саратон, кимётерапия ёки иммуносупрессив дориларни қабул қиладиган одамлар айниқса заифдир. Хавф ўт йўлига олдинги аралашувлар билан ортади: стентлаш, эндоскопик манипуляциялар, ичак ва канал ўртасида анастомоз билан операциялар. Амёба хўппози санитария сув шароитлари ёмон бўлган ва илгари ичак инфекцияси бўлган ҳудудларга саёҳат қилиш билан боғлиқ.
- Ўт тош касаллиги ва олдинги холангит
- Қандли диабет
- Жигар сирози ва саратон
- Сафро йўлларида жарроҳлик ва эндоскопик аралашувлар
- Иммунитетнинг пасайиши, иммуносупрессантларни қабул қилиш
- Ўтмишдаги ичак амёбиази
- Қорин бўшлиғига кириб борадиган травма
Семптомлар
Классик комбинация - ўнг ҳипокондриюмда титроқ ва оғриқли иситма, аммо қариялар ва диабетга чалинган одамларда расм хиралашган: фақат заифлик, терлаш, вазн йўқотиш ва паст даражадаги иситма. Оғриқ одатда зерикарли, ёрилиб кетади, ҳаракат ва чуқур илҳом билан кучаяди ва диафрагманинг тирнаш хусусияти туфайли ўнг елкага тарқалиши мумкин. Катта ёки йиртилган хўппоз билан нафас қисилиши, йўтал ва нафас олаётганда оғриқ пайдо бўлади. Сариқлик ҳар доим ҳам содир бўлмайди ва кўпинча ўт йўллари билан боғлиқ муаммоларни кўрсатади.
- Ҳарорат 38 даражадан юқори, титроқ, тунги терлар
- Ўнг ҳипокондриюмда зерикарли оғриқ ва оғирлик
- Оғриқни ўнг элка ва скапулага юбориш
- Заифлик, иштаҳани йўқотиш ва вазн йўқотиш
- Кўнгил айниши, баъзида қусиш
- Жигарнинг кенгайиши, босимдаги оғриқ
- Сафро йўлларининг шикастланиши туфайли сариқлик
Сўров
Биринчи қадам - жигарнинг ултратовуш текшируви: у мавжуд ва кўп ҳолларда ҳетерожен таркибга эга бўшлиқни кўрсатади. Аниқлаш усули - томир ичига контрастли компютер томографияси: у кичик ва бир нечта лезёнларни кўради, ўт йўлларини баҳолайди ва инфекция манбасини топишга ёрдам беради. Синовлар юқори лейкоцитоз, тезлаштирилган ЭСР, юқори С-реактив оқсил ва гидроксиди фосфатаза кўпинча ошади. Антибиотикларни қабул қилишни бошлашдан олдин қон маданияти олинади ва дренажлаш пайтида препаратни тўғри танлаш учун таркиб маданиятга юборилади.
- Жигар ва ўт пуфагининг ултратовуш текшируви
- Қорин бўшлиғининг контрастли КТ ёки МССТ
- ЭСР, С-реактив оқсил билан тўлиқ қон рўйхати
- Жигар тестлари, билирубин, гидроксиди фосфатаза
- Антибиотикларни бошлашдан олдин қон маданияти
- Дренаж пайтида хўппоз таркибини маданияти
- Агар амёба хўппозига шубҳа қилинган бўлса, амёбиазни таҳлил қилиш
Даволаш
Даволаш ҳар доим стационар бўлиб, икки қисмдан иборат: антибактериал терапия ва йирингни олиб ташлаш. Кичик жароҳатлар баъзан фақат кенг спектрли антибиотиклар билан даволаш мумкин, кейинчалик улар маданият натижаларига кўра ўзгартирилади. Агар бир неча сантиметрдан ортиқ бўшлиқ бўлса, ултратовуш ёки КТ назорати остида тери орқали понксиён амалга оширилади ёки дренаж ўрнатилади - бу камроқ шикаст ва самарали. Кўп, эришиш қийин ёки ёрилиб кетган хўппозлар учун очиқ жарроҳлик керак. Манбани йўқ қилишни унутманг: каналдаги тош, яллиғланган аппендикс, сафро йўлларининг торайиши.
- Касалхонага ётқизиш ва антибиотикларни томир ичига юбориш
- Маданият натижаларига кўра терапияни тузатиш
- Ултратовуш ва КТ раҳбарлигида тери орқали понксиён ёки дренажлаш
- Дренаж самарасиз бўлса, жарроҳлик
- Сафро йўллари ёки ичакларда инфекция манбасини йўқ қилиш
- Амёба хўппози учун - антипротозоал препаратлар
- Бўшлиқ тўлиқ ёпилгунча ултратовушни бошқаринг
