Нима бўлади ва қандай турлари бор?
Проктит билан ректум шиллиқ қавати шиширади, ҳимоясиз бўлади ва шилимшиқни ажрата бошлайди. Нерв учларининг тирнаш хусусияти туфайли тез-тез чақирувлар пайдо бўлади ва юзаки эрозиялар туалет қоғозида ва ахлатда қон ҳосил қилади. Давомийлиги бўйича ўткир ва сурункали проктит ажралиб туради; тақсимланишига кўра, тўғри ичакнинг изоляцияланган шикастланиши ёки сигмасимон ичакни ўз ичига олган проктосигмоидит. Ўзгаришларнинг табиатига кўра, эндоскопия пайтида шифокор кўрган катарал, эрозив, ярали ва атрофик вариантлар ажралиб туради.
- Ўткир проктит - жонли аломатлар, кўпинча инфекция ёки шикастланиш
- Сурункали проктит - тўлқинли курс
- Радиацион проктит - тос аъзоларининг нурланишидан кейин
- Üлсератиф проктит ярали колитнинг бир вариантидир
- Ишемик проктит - қон таъминоти бузилганлиги сабабли
Сабаблари ва хавф омиллари
Юқумли проктитни ичак бактериялари ва жинсий йўл билан юқадиган патогенлар - гонококклар, хламидиялар, ҳерпес симплех вируслари, трепонема паллидум сабаб бўлади. Махсус гуруҳ - бу радиацион проктит: бачадон бўйни, простата ва тўғри ичак саратони учун радиация терапияси пайтида ёки ойлар ва йиллар ўтгач ривожланади. Сурункали проктит üлсератиф колит ёки Крон касаллигининг биринчи намоёнидир. Камроқ сабаб - жароҳатлар, бегона жисмлар, баъзи дори-дармонларни узоқ муддат қўллаш ва қарияларда қон оқимининг бузилиши.
- Ичак инфекциялари ва озиқ-овқат билан боғлиқ касалликлар
- Анал жинсий алоқа пайтида жинсий йўл билан юқадиган инфекциялар
- Üлсератиф колит ва Крон касаллиги
- Тос аъзоларининг радиация терапияси
- Травма, бегона жисм, операцияларнинг оқибатлари
- Сурункали ич қотиши ва клизмани суиистеъмол қилиш
- Кекса ёшдаги тос аъзоларининг атеросклерози
Семптомлар
Энг кўп учрайдиган шикоят - бу тўғри ичакнинг тўлиқ ва оғриқли сохта чақирувлар ҳисси, бу даврда фақат шиллиқ ёки бир неча томчи қон чиқарилади. Оғриқ дефекация пайтида ва ундан кейин дарҳол кучаяди, перинеум ва сакрумга тарқалади. Нажас тез-тез ва шаклланмаган бўлиб, унда шиллиқ ва қон чизиқлари кўринади. Юқумли табиат билан иситма ва умумий бузуқлик боғлиқ. Радиацион проктит кўпинча кичик оғриқлар билан такрорий қон кетиши билан содир бўлади.
- Дефекация қилиш учун нотўғри истак
- Анусда ёниш ва оғриқ
- Нажасда шиллиқ ва қон
- Тез-тез бўшашган нажаслар
- Тўлиқ бўшатилиш ҳисси
- Инфекция туфайли ҳарорат кўтарилади
Диагностика
Проктолог перианал ҳудудни текшириш ва тўғри ичакни рақамли текшириш билан бошланади. Кейин сигмоидоскопия ёки аноскопия амалга оширилади, бу эса шиллиқ қаватни тўғридан-тўғри кўриш имконини беради. Агар ахлатда қон бўлса, вазн йўқоца ёки 45 ёшдан ошган бўлса, биопсия билан колоноскопия буюрилади: у ўсимтани истисно қилади ва яллиғланишли ичак касаллиги мавжудлигини аниқлайди. Бунинг сабабини аниқлаш учун инфекциялар ва нажасли калпротектин учун нажас тестлари олинади; жинсий йўл билан юқадиган инфекцияларга шубҳа қилинган бўлса, тегишли смеарлар олинади.
- Текширув ва рақамли ректал текширув
- Сигмоидоскопия
- Огоҳлантирувчи белгилар учун биопсия билан колоноскопия
- Копрограмма ва нажас маданияти
- Фекал калпротектин
- Жинсий йўл билан юқадиган инфекциялар учун скрининг
Даволаш ва олдини олиш
Асосий қоида: умуман проктит эмас, балки унинг сабаби даволанади. Бактериал инфекция учун патогенни ҳисобга олган ҳолда антибиотиклар буюрилади, ярали проктит учун - шам ва ҳўқналардаги маҳаллий яллиғланишга қарши дорилар, радиация учун - шиллиқ қаватни ҳимоя қилувчи воситалар ва доимий қон кетиш учун эндоскопик тўхтатиш усуллари қўлланилади. Ҳар бир инсон юмшоқ нажасдан, этарли миқдорда суюқлик ва толадан, ўткир овқатлар ва спиртли ичимликларни истеъмол қилмасликдан, илиқ ванналардан фойда олади. Ҳар қандай дорилар шифокор томонидан танланади.
- Сабабни бартараф этиш: антибиотиклар, асосий касалликни даволаш
- Шам ва микроклизмаларда маҳаллий яллиғланишга қарши препаратлар
- Этарли толалар ва суюқликлар билан парҳез
- Нажасни нормализация қилиш, кучланишдан қочиш
- Ўтириш ванналари ва дефекациядан кейинги гигиена
- Радиацион проктитда қон кетишини эндоскопик назорат қилиш