Полипларнинг турлари ва дегенерация хавфи
Полиплар тузилиши жиҳатидан фарқ қилади ва бу хавфни аниқлайди. Гиперпластик полиплар кичик ва деярли ҳеч қачон саратонга айланмайди. Аденоматоз - қувурли, тубуловиллоз ва виллоз - прекансероз деб таснифланади: полип қанчалик катта бўлса ва унинг таркибида виллоз компонент қанча кўп бўлса, хавф шунчалик юқори бўлади. Жаггед формасёнлар ҳам эътибор талаб қилади. Алоҳида гуруҳ - ирсий полипоз бўлиб, унда ўнлаб ёки юзлаб полиплар мавжуд бўлиб, даволашсиз саратон хавфи жуда юқори.
- Гиперпластик - минимал хавф
- Найчали аденомалар - ўртача хавф
- Виллöз аденомалар - дегенерация хавфи юқори
- Жаггед шаклланишлар - олиб ташлашни талаб қилади
- Колитда яллиғланишли псевдополиплар
- Оилавий аденоматоз полипоз ва Линч синдроми
Сабаблари ва хавф омиллари
Полиплар шиллиқ қават ҳужайраларининг нормал янгиланиши бузилганида ҳосил бўлади. Ёши билан бу эҳтимоли ортади, шунинг учун колоректал саратон учун скрининг текшируви 45 ёшдан бошланади ва агар оила тарихи бўлса, ундан олдинроқ бошланади. Ҳаддан ташқари вазн, ҳаракацизлик, чекиш, спиртли ичимликларни мунтазам истеъмол қилиш, сабзавот ва бутун дон этишмаслиги билан қизил ва қайта ишланган гўштнинг устунлиги полипларнинг шаклланишига ёрдам беради. Алоҳида омил - сурункали яллиғланишли ичак касалликлари.
- Ёши 45 ёшдан ошган
- Яқин қариндошларда полиплар ёки йўғон ичак саратони
- Ирсий полипоз синдромлари
- Ортиқча вазн ва ҳаракациз турмуш тарзи
- Чекиш ва спиртли ичимликлар
- Қизил гўштга бой ва кам толага бой парҳез
- Üлсератиф колит ва Крон касаллиги
Семптомлар
Кичик полиплар ҳеч қандай тарзда кўринмайди - бу уларнинг асосий хавфи. Катта шаклланишлар нажас билан яраланиши ва нажасда қон ёки шиллиқ ҳосил бўлиши мумкин. Пастки қисмларда узун сопи устидаги полип баъзида кучланиш пайтида анусдан тушади. Виллöз аденомалар кўп миқдорда шилимшиқ ишлаб чиқаради, бу эса тез-тез бўшашган ахлатга олиб келади. Агар қон йўқотиш кичик, аммо доимий бўлса, ягона аломат - заифлик ва нафас қисилиши билан темир танқислиги анемияси.
- Кўпинча шикоятлар йўқ
- Нажасда қон ёки шиллиқ
- Сохта чақирувлар ва бегона жисм ҳисси
- Стабил бўлмаган стул
- Дефекация пайтида полипнинг пролапсаси
- Узоқ муддатли яширин қон йўқотиш туфайли анемия
Диагностика
Проктологнинг текшируви ва рақамли текширув пастки ампулалар минтақасининг полипларини аниқлаши мумкин, аммо тўлиқ баҳолаш учун эндоскопия керак. Сигмоидоскопия тўғри ичак ва сигмасимон ичакни текширади ва колоноскопия бутун йўғон ичакни текширади, бу жуда муҳим: полиплар кўпинча кўп ва турли даражаларда жойлашган. Ҳар қандай олиб ташланган шаклланиш гистологик жиҳатдан текширилиши керак. Нажасда яширин қон тести скрининг текшируви сифатида ишлатилади, аммо ижобий натижа ҳар доим колоноскопияни талаб қилади.
- Рақамли ректал текширув
- Сигмоидоскопия
- Бутун йўғон ичакнинг колоноскопияси
- Олиб ташланган полипни гистологик текшириш
- Скрининг сифатида нажасда яширин қон тести
- Анемияни аниқлаш учун тўлиқ қон рўйхати
Олиб ташлаш ва кузатиш
Даволашнинг стандарти эндоскопик полипектомиядир: полип тўғридан-тўғри колоноскопия пайтида, кўпинча у аниқланганда худди шу тайинлашда тузоқ ёки форсепс билан чиқарилади. Катта шаклланишлар қисмларга ёки шиллиқ қават резекцияси билан чиқарилади. Очиқ жарроҳлик камдан-кам ҳолларда керак - жуда катта полиплар ва шубҳали малигн ўсиш учун. Олиб ташлангандан сўнг, гистология талаб қилинади: аралашув этарли ёки йўқлигини ва қачон назоратни амалга ошириш кераклигини аниқлайди. Кузатиш оралиғи одатда бир йилдан беш йилгача.
- Колоноскопия пайтида эндоскопик полипектомия
- Катта полиплар учун шиллиқ қаватни резекция қилиш
- Камдан кам ҳолларда жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Ҳар бир полипнинг гистологик текшируви
- Колоноскопияни шифокор тавсиясига кўра назорат қилинг
- Кўпроқ толалар, чекишни ташлаш, вазнни назорат қилиш