Колитнинг қандай турлари мавжуд?
Шифокорлар колитни бирон бир сабабга кўра ажратадилар, чунки уларни даволаш тубдан фарқ қилади. Нажас тестлари, колоноскопия ва биопсия колит турини аниқлашга ёрдам беради.
- Юқумли - бактериялар, вируслар, паразитлар келтириб чиқаради
- Псеудомембраноз - антибиотиклар ва Слостридиоидес диффисиле билан боғлиқ
- Яллиғланишли ичак касалликлари - üлсератиф колит ва Сроҳн касаллиги
- Микроскопик - ўзгаришлар фақат микроскоп остида кўринади
- Ишемик - кекса одамларда ичакнинг қон таъминоти бузилганлиги сабабли
- Дори ва радиация - НСАИДлар, кимётерапия ва радиация терапиясидан кейин
Сабаблари ва хавф омиллари
Сурункали шикоятларнинг энг кўп учрайдиган сабаблари олдинги ичак инфекциялари бўлиб, ундан кейин ичакнинг иши бузилади, дори-дармонларни узоқ муддат қўллаш ва ичакнинг иммун касалликлари. Атеросклероз, диабет ва юрак касалликлари билан оғриган кекса одамларда ишемик колит ҳақида ўйлаш керак.
- Ўтган ичак инфекциялари ва паразитозлар
- Антибиотик курслари
- НСАИДларни мунтазам равишда ишлатиш
- Атеросклероз ва юрак ритмининг бузилиши
- Тос аъзоларининг радиация терапияси
Семптомлар
Ҳар хил турдаги колитлар учун кўринишлар ўхшашдир, шунинг учун шикоятлар асосида аниқ ташхис қўйиш мумкин эмас. Агар ахлатда қон пайдо бўлса, одам вазн йўқотади ёки ич кетиши туфайли кечаси уйғонса, биз, эҳтимол, функционал бузилиш ҳақида эмас, балки яллиғланиш ёки бошқа органик касаллик ҳақида гапирамиз.
- Қорин бўшлиғида оғриқ ёки крамплар, кўпинча йўғон ичак бўйлаб
- Стабил бўлмаган нажас - диарея, ич қотиши ёки иккаласининг алмашинуви
- Нажасда шиллиқ, баъзан қон
- Ошқозонда шиширади ва шовқин
- Сохта истаклар, тўлиқ бўлмаган эвакуация ҳисси
Диагностика
Улар нажас тестлари билан бошланади: копрограмлар, ичак инфекциялари, паразитлар ва С. диффисиле токсинлари, фекал калпротектин учун тестлар. Оддий калпротектин кучли яллиғланишга қарши ва ирритабий ичак синдроми фойдасига гапиради. Калпротектин, ахлатда қон, вазн йўқотиш ва 45-50 ёшдан ошган ёшда, ичакнинг турли қисмларидан биопсия билан колоноскопия кўрсатилади - бу ҳолда микроскопик колитни ташхислаш мумкин эмас.
- Инфекциялар ва паразитлар учун копрограмма ва нажас тестлари
- Фекал калпротектин
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП, темир
- Биопсия билан колоноскопия
- Кўрсаткичларга кўра қорин бўшлиғининг ултратовуш ёки компютер томографияси
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш бутунлай аниқланган сабабга боғлиқ. Юқумли колит антибактериал ёки антипаразитар воситалар билан, псевдомембраноз колит махсус антибиотиклар билан, яллиғланишга қарши ва иммуносупрессив терапия билан яллиғланишли ичак касалликлари ва дори олиб ташлаш билан дори олиб ташланади. Диет ҳар қандай колитнинг аломатларини энгиллаштиради, аммо унинг сабабини бартараф этмайди. Пробиётиклар ва сорбентлар баъзан қўшимча сифатида буюрилади, аммо уларни текшириш ўрнига йиллар давомида қабул қилиш хавфли: сиз жиддий касалликни ўтказиб юборишингиз мумкин.
- Мунтазам кичик овқатлар, этарли суюқлик
- Кучланиш даврида ёғли, баҳаратлı овқатлар, спиртли ичимликларни чеклаш
- Шифокор рецептисиз антибиотиклар ва НСАИДларни қабул қилманг
- Озиқ-овқат гигиенасига риоя қилинг ва қўлингизни ювинг
- 45-50 йилдан кейин скрининг колоноскопия