Токсикодерма нима ва у бошқа дерматитлардан қандай фарқ қилади?
Контакт дерматитда сабаб ташқаридан таъсир қилади ва тошма алоқа жойига тўғри келади. Токсикерма билан модда қон орқали тарқалади, шунинг учун тошмалар одатда носимметрик бўлиб, тананинг катта жойларини эгаллайди. Механизм кўпинча иммунитетга эга, камроқ тез-тез бевосита токсик таъсир ёки препаратнинг тўпланиши билан боғлиқ. Атопик дерматит ирсий мойилликка эга бўлган ўзига хос сурункали касаллик бўлиб, одатда болаликдан бошланади ва битта ўзига хос моддадан келиб чиқмайди.
- Макулопапуляр (қизамиқга ўхшаш) тошмалар энг кенг тарқалган шаклдир
- Уртисариа ва анжиёöдем
- Рухсат этилган эритема - худди шу жойда жойлашган нуқта
- ДРЕСС синдроми - иситма ва органларнинг шикастланиши билан тошма
- Стивенс-Жонсон синдроми ва токсик эпидермал некролиз
- Ўткир умумий эксантематоз пустулоз
Сабаблари
Деярли ҳар қандай дори реакцияга олиб келиши мумкин, аммо баъзи гуруҳлар тез-тез учрайди. Тошма одатда янги дори-дармонларни қабул қилишни бошлаганидан кейин 4-14 кун ўтгач пайдо бўлади ва агар у қайта буюрилган бўлса, тезроқ пайдо бўлади. Оғир ДРЕСС синдроми кейинроқ, 2-8 ҳафтадан кейин ривожланади. Вирусли инфекциялар тошма пайдо бўлиш эҳтимолини оширади: классик мисол - юқумли мононуклёз пайтида маълум антибиотикларни қабул қилишда тошмалар. Озиқ-овқат маҳсулотлари токсикермага одатда ишонилганидан кўра камроқ сабаб бўлади.
- Антибиотиклар, айниқса пенициллинлар ва сулфаниламидлар
- Антиконвулсанлар
- Ностероид яллиғланишга қарши дорилар
- Аллопуринол
- Радиоконтраст моддалар
- Озиқ-овқат қўшимчалари ва бўёқлар
Семптомлар
Енгил токсикодерма қизил доғлар ва тугунларга ўхшайди, улар танадан бошланади ва оёқ-қўлларга тарқалади, қичишиш билан бирга келади. Умумий саломатлик деярли ёмонлашмайди. Терининг оғриғи ва куйиши, марказида пуфакчали қора доғлар, оғиз, кўз ва жинсий аъзолар шиллиқ пардаларида эрозия, юқори иситма, юзнинг шишиши, лимфа тугунларининг катталашиши ташвишли ҳисобланади. Бундай белгилар соатнинг шиддатли реакцияларини кўрсатиши мумкин.
- Қизил доғлар ва нодуллар
- Қичишиш
- Пуфакчалар, уялар каби
- Кўз қовоқлари ва лабларнинг шишиши
- Оғир шаклларда пуфакчалар ва эрозиялар
- Иситма ва заифлик
Диагностика
Асосий диагностика воситаси охирги 2 ой давомида барча дори-дармонлар, қўшимчалар ва янги маҳсулотларнинг бошланиш саналари билан батафсил рўйхати. Шифокор вақтни, тошма кўринишини ва ҳар бир дорига маълум бўлган реакциялар частотасини таққослайди. Тўлиқ қон рўйхати эозинофиллар кўпайишини кўрсатиши мумкин, биокимё эса жигар ва буйракларнинг иштирокини кўрсатиши мумкин. Агар расм шубҳали бўлса, терининг биопсияси амалга оширилади. Шубҳали дори билан провокацион тестлар фақат ихтисослашган шароитларда ўтказилади ва оғир реакциялардан кейин тақиқланади.
- Қўллаш санаси кўрсатилган дорилар рўйхати
- Лейкоцитлар формуласи билан тўлиқ қон рўйхати
- АЛТ, АСТ, креатинин
- Кўрсаткичларга кўра тери биопсияси
- Қайта тиклашдан кейин аллергист билан маслаҳатлашинг
Даволаш ва олдини олиш
Биринчи қадам, шубҳали дори-дармонларни қабул қилишни тўхтатишдир, аммо ҳаётий муҳим дори-дармонлар фақат шифокорнинг хоҳишига кўра тўхтатилади ёки ўзгартирилади. Энгил ҳолатларда антигистаминлар, юмшатувчи кремлар ва маҳаллий глюкокортикостероидлар буюрилади. Кенг тарқалган тошмалар ва оғир реакциялар касалхонада, баъзан интенсив терапия бўлимида ёки куйиш бўлимида даволанади. Соғайиб кетгандан сўнг, айбдор дори қайта рецептдан қочиш учун тиббий ёзувларга киритилади: иккинчи реакция янада жиддийроқ бўлиши мумкин.
- Агар рецепт бўлмаса, дори-дармонларни қабул қилманг
- Ҳар бир шифокорга ўтмишдаги реакциялар ҳақида хабар беринг
- Тошма пайдо бўлишига сабаб бўлган дори номини ёзиб олинг
- Шу каби кимёвий тузилишга эга бўлган дори-дармонлардан сақланинг
- Дöкüнтüйü халқ малҳамлари билан даволаманг