Меланома турлари
Меланомалар ўсиш шакли ва жойлашиши билан фарқ қилади. Юзаки ёйилган шакл узоқ вақт давомида кенгликда ўсади ва нотекис қирралар ва турли хил соялар билан доғга ўхшайди. Нодуляр меланома дарҳол ичкарига ўсиб боради, конвекс зич тугун бўлиб, кўпинча монохроматикдир ва АБСДЕ қоидасига мос келмаслиги мумкин. Лентиго малигн типидаги меланома кекса одамларнинг юзида пайдо бўлади. Акрал лентигиноз шакли кафтлар, тагликлар ва тирноқлар остида пайдо бўлади ва терининг барча рангидаги одамларда учрайди.
- Юзаки тарқаладиган меланома
- Нодуляр меланома
- Меланома тури лентиго малигн
- Акрал лентигиноз меланома
- Амеланотик меланома
- Шиллиқ пардалар ва кўзларнинг меланомаси
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий ташқи омил - ултрабинафша нурланиш, айниқса кучли ва вақти-вақти билан, қуёш ёнишига олиб келади, шунингдек, соларюмда сунъий бронзлаш. Очиқ тери ва сочли, сепкилли ва осон ёнадиган одамларда хавф юқори. Кўп сонли моллар, атипик ва катта туғма невуслар, шунингдек, яқин қариндошлардаги меланома касаллик эҳтимолини оширади. Иммунитетнинг заифлашиши, масалан, орган трансплантациясидан кейин муҳим аҳамиятга эга. Акрал меланома қуёш билан боғлиқ эмас.
- Қуёш ёниши, айниқса болалик даврида
- Соларюм
- Енгил тери, қизил ёки сариқ сочлар
- Кўп миқдордаги моллар
- Атипик ва катта конженитал невуслар
- Қариндошларда меланома
- Бостирилган иммунитет
Меланома белгилари
АБСДЕ қоидаси меланомадан шубҳаланишга ёрдам беради: ассиметрия, нотекис чегаралар, нотекис ранг, диаметри 6 мм дан катта ва вақт ўтиши билан ўзгаради. Нодуляр ўсмалар учун бошқа белгилар муҳим аҳамиятга эга: шаклланиш конвекс, зич ва бир неча ҳафта давомида ўсади. Бошқалардан фарқ қиладиган мол хавотирга солади. Тирноқ остида меланома жигарранг ёки қора узунламасıна чизиқ шаклида кўринади, у кенгаяди, ранги нотекис ёки тирноқ атрофидаги терига чўзилади. Қичишиш ва қон кетиш кейинги белгилардир.
- Асимметрия ва қиррали қирралар
- Бир шаклда бир нечта ранглар
- Ўсиш ва шаклнинг ўзгариши
- Қавариқ зич ўсадиган тугун
- Ошқозон яраси, қобиқ пайдо бўлиши, қон кетиши
- Роликга ўтиш билан тирноқдаги қуюқ чизиқ
Диагностика
Дерматолог бутун терини текширади ва дерматоскоп ёрдамида шубҳали лезённи текширади. Агар меланомани истисно қилишнинг иложи бўлмаса, эксизёнли биопсия ўтказилади - соғлом терининг кичик чуқурлиги ва гистологик текшируви билан шаклланишни тўлиқ олиб ташлаш. Гистолог Бресловга кўра ўсимтанинг қалинлигини, ошқозон яраси мавжудлигини ва босқични ва даволаш режасини белгилайдиган бошқа хусусиятларни аниқлайди. Тарқалишини баҳолаш учун лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви, сентинел лимфа тугунларининг биопсияси ва керак бўлганда КТ, МРИ ёки ПЕТ-КТ ва ўсимтанинг молекуляр генетик таҳлили буюрилади.
- Дерматоскопия
- Гистология билан эксизёнел биопсия
- Иммуногистокимёвий тадқиқот
- Минтақавий лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви
- Сентинел лимфа тугунларининг биопсияси
- Кўрсатилгандек КТ, МРИ ёки ПЕТ-СТ
- БРАФ мутацияси учун ўсимта тести
Даволаш ва олдини олиш
Локализацияланган меланомани даволашнинг асосий усули ўсимтани соғлом тўқималарнинг чуқурлиги билан жарроҳлик йўли билан олиб ташлашдир, унинг ҳажми ўсимта қалинлиги билан белгиланади. Лимфа тугунлари таъсирланган бўлса, уларни олиб ташлаш керак бўлиши мумкин. Жарроҳликдан сўнг, релапс хавфи юқори бўлса, қўшимча иммунотерапия ёки мақсадли терапия буюрилади. Кенг тарқалган касаллик учун иммун назорат нуқтаси инҳибитöрлери, БРАФ мутациялари учун мақсадли препаратлар ва радиация терапияси қўлланилади. Даволаш режаси онкологик кенгаш томонидан тузилади ва даволанишдан кейин бемор мунтазам равишда онколог томонидан назорат қилинади.
- Терини қуёшдан ҳимоя қилинг, айниқса болаларда
- Соларюмдан сақланинг
- Ҳар ой терини текширинг
- Хавфли омиллар мавжуд бўлса, дерматологга молларни кўрсатинг
- Гистологиясиз шубҳали молларни олиб ташламанг
- Даволанишдан кейин мунтазам равишда кузатиб боринг
