Тишлашда қандай реакциялар мавжуд?
Одатий маҳаллий реакция ҳашаротлар заҳари ва тупурик таъсирининг натижасидир: ўткир оғриқ, қизариш, бир неча сантиметргача шишиш, қичишиш. У бир-икки кун ичида ўтиб кетади ва аллергия билан боғлиқ эмас. Катта маҳаллий реакция 10 сантиметрдан ортиқ шишиш бўлиб, у бир кун ичида кучаяди ва бир ҳафтагача давом этади; Бу аллергик, аммо ҳаёт учун хавфли эмас. Тизимли реакция тишлашдан бир неча дақиқа ўтгач бошланади ва тишлаш жойидан узоқда жойлашган органларга таъсир қилади: бутун тананинг териси, нафас олиш йўллари, юрак ва қон томирлари ва ошқозон-ичак тракти. Бу анафилакси деб аталади.
- Одатда маҳаллий реакция: бир неча сантиметргача, 1-2 кун
- Катта маҳаллий реакция: 10 см дан ортиқ, бир ҳафтагача
- Тизимли реакция: бутун танада üртикер, шиш, нафас қисилиши
- Анафилакси бир неча дақиқада ривожланади
- Кўп тишлаш туфайли токсик реакция
Ким тишлайди ва нима учун хавфли?
Жиддий аллергик реакциялар кўпинча Ҳйменоптера томонидан қўзғатилади: асаларилар, ари, шохлар ва бумблебеес. Асалари чақишини заҳарли қоп билан қолдиради; ари ва шох бир неча марта чақиши мумкин. Чивинлар, мидгес ва отлар асосан кучли қичишиш билан маҳаллий реакцияларни келтириб чиқаради; тизимли реакциялар кам учрайди. Айниқса, оғиз, тил ва бўйнидаги чақишлар хавфлидир, бу эрда ҳатто оддий шишиш нафас олишни қийинлаштиради ва кўп марта чақишади, бунда заҳарнинг дозаси аллергиядан қатъий назар токсик бўлади.
- Асаларилар, ари, шохлар, арилар анафилаксиянинг асосий айбдорлари ҳисобланади
- Асалари чучук қолдиради, ари қайта-қайта чақади
- Чивинлар ва мидгелар кўпинча маҳаллий реакцияни беради
- Оғиз ва бўйиннинг чақиши нафас олиш йўлларининг шишиши туфайли хавфлидир
- Бир вақтнинг ўзида 10-20 дан ортиқ тишлаш токсик дозадир
Биринчи ёрдам
Заҳарнинг қолган қисмини чиқариб юбормаслик учун уни пинсет билан сиқиб чиқармасдан, уни карта ёки тирноқнинг чети билан силжитиб, иложи борича тезроқ олиб ташланади. Ҳудуд совун ва сув билан ювилади ва совуқ 15-20 дақиқа давомида қўлланилади: бу оғриқ ва шишишни камайтиради. Оёқ-қўлларга кўтарилган ҳолат берилади, ҳалқалар ва билагузуклар чиқарилади. Қаттиқ қичишиш учун антигистаминлар ёрдам беради; катта маҳаллий шиш учун шифокор гормонал дориларнинг қисқа курсини буюриши мумкин. Тупроқ ёки сийдикни қўллаш каби анъанавий усуллар қабул қилиниши мумкин эмас: улар инфекция хавфини оширади.
- Стингни сурма ҳаракати билан тезда олиб ташланг
- Совун ва сув билан ювинг
- 15-20 дақиқа давомида совуқ қўлланг
- Тишлаган аъзодан узук ва заргарлик буюмларини олиб ташланг
- Қичишиш учун антигистаминни олинг
- Тупроқни қўлламанг ёки тишлаш жойини чизманг
Агар анафилактик шок бўлса, нима қилиш керак
Агар тишлагандан кейин бутун танада üртикер пайдо бўлса, юз ва лаблар шишиши, овози хириллаш, нафас қисилиши, бош айланиши ёки ҳолсизлик бўлса, дарҳол 103 рақамига қўнғироқ қилиш керак. Одам оёқларини кўтариб ётқизилади, нафас олишда қийинчилик бўлса, у ўтиради, қусаётган бўлса, ён томонга бурилади. Анафилакси учун биринчи даражали ягона дори бу адреналин бўлиб, у соннинг ташқи қисмига мушак ичига юборилади; Тизимли реакцияга дучор бўлган одамлар учун шифокор олдиндан авто-инжекторни буюради. Антигистаминлар ва гормонал дорилар адреналин ўрнини боса олмайди. Яхшилангандан кейин ҳам касалхонада кузатув зарур.
- Ёрдам учун 103 рақамига қўнғироқ қилинг
- Оёқларини баланд кўтариб ётқиз; нафас қисилиши содир бўлса, ўтиринг
- Шифокор томонидан тавсия этилган адреналинни сонга юборинг
- Ичимлик берманг ва одамни ёлғиз қолдирманг
- Яхшилангандан кейин ҳам касалхонада кузатув
- Автоматик инжекторни доим ёнингизда олиб юринг
Текширув ва профилактика
Тизимли реакциядан сўнг, аллергист ташхисни эпизоддан кейин бир неча ҳафта ўтгач амалга ошириладиган ари ва ари заҳари ёки терига хос ИгЕ учун тест ёрдамида тасдиқлайди. Ҳйменоптера заҳарига қарши тасдиқланган аллергия учун аллергенга хос иммунотерапия самарали бўлади: у такрорий чақишлар билан оғир реакция хавфини сезиларли даражада камайтиради. Шу билан бирга, уларга табиатдаги хатти-ҳаракатлар қоидалари ўргатилади ва ҳар доим сиз билан бирга буюрилган дори-дармонларни олиб юради. Бундай аллергия билан оғриган одамлар учун улар билан диагностика картаси бўлиши фойдалидир.
- Асалари ва ари заҳарига хос ИгЕ
- Аллергист билан тери синовлари
- Ҳйменоптера заҳари билан иммунотерапия
- Ичимлигингиз қопқоғисиз ташқарида ширинлик ва меваларни еманг
- Яланг оёқ ўтда юрманг, қўлларингизни ҳашаротларга силкитманг
- Автоматик инжектор ва диагностика картасини олиб юринг