Агар гулчангга дуч келганингизда нима бўлади?
Полен доналари бурун, кўз ва нафас олиш йўлларининг шиллиқ пардаларида жойлашади ва шиллиқда эрийди, оқсилларни чиқаради. Аллергия бўлмаган одамда иммунитет тизими уларга таъсир қилмайди. Пичан иситмаси билан танада илгари бу оқсилларга қарши ИгЕ синфининг махсус антикорлари ишлаб чиқилган ва улар шилимшиқ булоқлар каби шиллиқ қаватнинг маст ҳужайралари юзасида ўтиришади. Полен билан алоқа қилиш гистамин ва бошқа моддаларнинг ажралиб чиқишини келтириб чиқаради: қон томирлари кенгаяди, шиллиқ қават шишади, безлар суюқлик ажрата бошлайди, асаб тугунлари безовталанади. Ташқи томондан, бу ҳапşıрма ҳужуми ва сувли бурун оқиши каби кўринади, лекин моҳиятига кўра, тана хавфли деб ҳисоблаган нарсаларни ювишга ва ҳапşıрмая ҳаракат қилади.
- Пароксисмал ҳапşıрма - кетма-кет бир неча марта кетма-кет, кўпинча эрталаб
- Кўп миқдорда, шаффоф, сувли бурун оқиши, қалин ёки яшил эмас
- Кечаси ва ётганда ёмонлашадиган бурун тиқилиши
- Бурун, танглай, томоқ ва қулоқларда қичишиш энг характерли аломат бўлиб, у деярли ҳеч қачон совуқ билан содир бўлмайди.
- Қизил, қичима, сувли кўзлар, хиралашган туйғу, эрталаб кўз қовоқларининг шишиши
- Қуруқ йўтал, одатда кечаси, орқа девордан пастга оқаётган шилимшиқ томоқ оғриғи
- Чарчоқ, бош оғриғи, консентрациянинг пасайиши доимий тиқилиш ва ёмон уйқунинг натижасидир
Алоҳида-алоҳида, умумий ҳолатни эслатиб ўтиш керак. Пичан иситмаси билан оғриган беморлар кўпинча мавсумни &қуот;тумандаги ой&қуот; деб таърифлайдилар: буруннинг тиқилиши уларни оғиз орқали нафас олишга мажбур қилади, уйқу саёз бўлади, кун давомида уйқучанлик бошланади, иш қобилияти пасаяди ва мактаб ўқувчиларининг фаолияти пасаяди. Бу муболаға ёки шубҳали эмас, балки шиллиқ қаватнинг сурункали яллиғланиши ва уйқу этишмаслигининг табиий натижасидир. Шунинг учун &қуот;сабр қилинг, бу шунчаки аллергия&қуот; ибораси ўринсиз: мавсум икки кун эмас, балки ҳафталар давом этади ва бу вақт ичида ҳаёт сифати сезиларли даражада пасаяди.
Чанг тақвими: бир мавсумнинг учта тўлқини
Пичан иситмаси кетма-кет бутун иссиқ даврни деярли ҳеч қачон давом эттирмайди. Мавсум тўлқинларга бўлинади ва кучайиш вақтига қараб, синовдан олдин ҳам айбдорни тахмин қилиш мумкин. Эрта илиқ баҳор ва узоқ қуруқ куз бўлган Ўзбекистон шароитида одатда учта тўлқин бўлиб, улар орасидаги чегаралар хиралашган – айрим йилларда улар бир-бирининг устига келиб туради.
- Весенняя волна, ориентировочно с конца февраля до мая: пыльца деревьев — чинара, тополь, ясень, вяз, клён, шелковица, орех, а также цветущие сады. Начинается раньше, чем большинство людей ожидает: первые жалобы нередко появляются, когда на улице ещё прохладно.
- Летняя волна, примерно с мая по июль: пыльца злаковых трав — пырей, райграс, мятлик, тимофеевка, а также цветение пшеницы и кукурузы. Это самая тяжёлая волна для многих пациентов, потому что злаки растут буквально везде, включая городские газоны и обочины.
- Осенняя волна, с июля по сентябрь и до первых холодов: сорные травы — полынь, лебеда, амброзия, конопля. Для Ташкента и области полынь имеет особое значение, а её пыльца отличается ещё и широкой перекрёстной реактивностью с пищевыми продуктами.
Тақвимнинг амалий маъноси оддий: у даволанишни симптомларга реакциядан режага айлантиради. Агар бирор киши унинг тўлқини апрел ойининг ўрталарида бошланганини билса, асосий терапия бурун аллақачон ишлаётган пайтда эмас, балки кутилган бошланишидан бир ёки икки ҳафта олдин бошланади. Профилактик тарзда бошланган даволаниш яллиғланишнинг энг юқори чўққисида буюрилган дорига қараганда сезиларли даражада яхши ишлайди - шиллиқ қаватни тинч ҳолатда сақлаш аллақачон яллиғланганни тинчлантиришдан кўра осонроқдир. Қисқа кундалик юритишга арзийди: икки ёки уч йил давомида шикоятларнинг бошланиш ва тугаш саналари ҳар қандай умумий жадвалларга қараганда аниқроқ тасвирни беради.
Ўзаро аллергия: нима учун қовун ёзда оғзингизни қичитади?
Пичан иситмаси билан оғриган кўплаб беморлар ғалати бир нарсага эътибор беришади: хом олма, гилос ёки қовун бўлагидан танглай қичия бошлайди, лаблар бироз шиширади, оғизда карıнсаланма ҳисси пайдо бўлади. Бир неча дақиқадан сўнг ҳамма нарса ўз-ўзидан кетади. Бу оғиз аллергияси синдроми - гулчанг таркибидаги оқсиллар ва баъзи мева ва сабзавотлардаги оқсилларнинг тузилиши ўхшашлиги ва иммунитет тизими уларни чалкаштириб юбориши натижасидир. Реакция одатда оғиз ва томоқ билан чегараланади, чунки бу оқсиллар ошқозонда ва иссиқлик билан йўқ қилинади.
- Дарахт гулчанглари: олма, нок, олча, шафтоли, ўрик, олхўри, сабзи, селдерей, ёнғоқ, киви
- Донли ўтларнинг гулчанглари: қовун, тарвуз, помидор, картошка, буғдой уни, ерёнғоқ
- Шувоқ гулчанглари: қовун, тарвуз, селдерей, сабзи, зираворлар, уруғлар ва кунгабоқар ёғи, цитрус мевалари, ромашка ва бошқа ўсимлик препаратлари
- Қуиноа ва рагвеед гулчанглари: қовун, тарвуз, банан, қовоқ, бодринг
Ушбу рўйхатдан муҳим қоида келиб чиқади: шувоқга аллергияси бўлган одамни ромашка, календула, колцфоот, сиванперçеми дамламаси билан даволаш мумкин эмас - уларнинг барчаси Сомпоситае оиласига тегишли ва енгиллик ўрнига сиз оғирлашишингиз мумкин. Худди шу нарса йўтал учун ўсимлик препаратлари ва ўсимлик экстрактлари билан косметика учун ҳам амал қилади. Шу билан бирга, одатда мева ва қовунларни бутунлай чиқариб ташлаш керак эмас: кўпчилик одамлар иссиқлик билан ишланган маҳсулотни анъанавий тарзда тоқат қиладилар - пиширилган олма, мураббо, компот муаммога олиб келмайди, чунки қиздирилганда беқарор оқсиллар йўқ қилинади.
Қандай қилиб ташхис қўйиш керак
Ташхис тестлар билан эмас, балки сўроқ билан бошланади: шикоятлар қайси ҳафталарда пайдо бўлади, аниқ қаерда - шаҳарда, шаҳар ташқарисида, бино ичида ёки ташқарида, ёмғирдан кейин нима ўзгаради, озиқ-овқатга реакция борми. Яхши тарих гумонланувчиларни ҳар қандай кенг панелга қараганда яхшироқ торайтиради. Кейин улар тахминни объэктив равишда тасдиқлайдилар.
- Кожные пробы прик-тестом: каплю раствора аллергена наносят на кожу предплечья и делают микроукол. Результат виден через 15–20 минут. Метод точный и недорогой, но требует отмены антигистаминных препаратов за несколько дней и не проводится в разгар обострения и при выраженной экземе.
- Анализ крови на специфические ИгЕ к отдельным аллергенам. Подходит, когда кожные пробы невозможны: при обострении, при приёме препаратов, при распространённом поражении кожи, у маленьких детей.
- Молекулярная диагностика по отдельным белкам аллергена. Она помогает понять, к чему именно чувствителен организм — к главному белку растения или к его перекрёстному компоненту, и от этого зависит, будет ли эффективна иммунотерапия.
- Осмотр ЛОР-врача с риноскопией: оценивают состояние слизистой, исключают полипы и искривление перегородки, которые могут быть основной причиной заложенности.
- При кашле, ночных пробуждениях и одышке — спирометрия для исключения бронхиальной астмы, даже если приступов удушья не было.
Сенсибилизация ва касаллик ўртасидаги фарқни тушуниш фойдалидир. Ижобий тест фақат тананинг ушбу аллергенга антикорлари борлигини англатади. Натижа ҳақиқий клиник кўринишга тўғри келганда ташхис қўйилади - яъни бу ўсимликнинг чангланиш мавсумида одам ҳақиқатан ҳам ўзини ёмон ҳис қилади. Агар тест ижобий бўлса ва тегишли ҳафталарда ҳеч қандай шикоят бўлмаса, даволаниш учун ҳеч нарса йўқ ва ҳеч нарсани истисно қилиш керак эмас.
Даволаш: симптомларни бартараф этиш ва сабабга таъсир қилиш
Пичан иситмаси учун терапия семптомлар ҳажмига қараб босқичма-босқич ишлаб чиқилади. Гап шундаки, одам мавсумни нормал яшаши керак: ухлаш, ишлаш ва кўчада таслим бўлмаслик. Энгил ҳолатларда битта дори этарли; мўътадил ва оғир ҳолатлар учун бир нечтаси бирлаштирилади ва шу билан бирга келажакда аллергенга сезувчанликни камайтириш бўйича стратегик вазифани ҳал қилади.
- Таблеткалардаги иккинчи авлод антигистаминлари асосий воситадир: улар ҳапşıрма, қичишиш, сувли оқишни энгиллаштиради ва тиқилиб қолишга озгина таъсир қилади. Замонавийлар, эскиларидан фарқли ўлароқ, деярли уйқучанликка олиб келмайди
- Интраназал глюкокортикостероидлар оғир тиқилиши учун энг самарали гуруҳ ва умуман мўътадил ринит учун энг самарали воситадир. Мунтазам фойдаланишни талаб қилади
- Антигистамин ёки кромон таъсири билан кўз томчилари - оғир конъюнктивит учун
- Бурунни шўр сув билан ювиш оддий ва кам баҳоланадиган чора бўлиб, ўрнатилган гулчангларни механик равишда олиб ташлайди ва дори-дармонларга бўлган эҳтиёжни камайтиради. Айниқса, кечқурун, кўчадан қайтиб келгандан кейин фойдалидир
- Антилеукотриен препаратлари - шифокор томонидан кўрсатилгандек, кўпинча ринит астма билан бирлашганда
- Вазоконстриктор томчилари - фақат қисқа курсда бир неча кун, энди эмас: улар аллергияни даволамайди ва узоқ муддат фойдаланиш билан шиллиқ қаватнинг дори-дармонларга қарамлигини келтириб чиқаради.
Алоҳида ва асосий йўналиш - аллергенга хос иммунотерапия, АСИТ. Бу симптомларга эмас, балки касалликнинг механизмига таъсир қиладиган ягона усул: организмга узоқ вақт давомида бир хил аллергеннинг аста-секин ортиб бораётган дозалари юборилади ва унга қарши иммунитет қайта тикланади. Курс бир мавсумдан ортиқ давом этади, лекин одатда уч йилдан беш йилгача препарат сублингуал ёки тери остига юборилади ва чанг мавсумидан ташқарида бошланади. Таъсир аста-секин ривожланади ва курсни тугатгандан кейин йиллар давомида давом этади. АСИТ икки нарсанинг эҳтимолини камайтириши бир хил даражада муҳимдир: бронхиал астма қўшилиши ва янги ўсимликларга аллергия спектрини кенгайтириш. Шунинг учун у &қуот;бутунлай чидаб бўлмас&қуот; бўлганда эмас, балки эрта босқичда, сезгирлик бир ёки иккита аллерген билан чекланган бўлса, муҳокама қилиниши керак.
Мавсумдаги ҳаёт ва вақт беҳуда кетадиган афсоналар
Полендан бутунлай қочишнинг иложи йўқ - бу сизда бўлмайдиган мушук эмас. Аммо дозани камайтириш жуда мумкин ва доз тўғридан-тўғри симптомларнинг оғирлигига ва керакли дори миқдорига таъсир қилади.
- Полен концентрацияси энг юқори бўлган эрта тонгда эмас, балки кечқурун ва кечаси ёки ёмғирдан кейин вентиляция қилинг.
- Деразада - мунтазам равишда намланган нам тўр ёки дока; Автомобилда ойналарни ёпиқ ҳолда сақланг ва ҳаво айланишини ёқинг
- Кўчадан қайтиб, бурунни шўр сув билан ювинг, ювинг, ювинг, кийимни алмаштиринг; Сочингизга ўрнашган гулчанглар билан ухламаслик учун кечқурун сочларингизни ювиш яхшироқдир
- Юқори мавсумда кийимларни очиқ ҳавода қуритманг - улар гулчанг тузоқлари вазифасини бажаради
- Қуёш кўзойнаклари кўз аломатларини сезиларли даражада камайтиради; қийин ҳафталарда контакт линзаларини кўзойнак билан алмаштириш яхшироқдир
- Қуруқ, шамолли ҳавода эмас, балки ёмғирдан кейин бир неча кун давомида шаҳар ташқарисига саёҳат ва боғдорчиликни режалаштиринг.
- Уйда чекманг ёки тутунли жойларда бўлманг: тамаки тутуни шиллиқ қаватларнинг яллиғланишини кучайтиради ва курсни янада оғирлаштиради.
Энди нима ишламаётгани ҳақида. Аллергияни асал билан даволаш бўйича маслаҳат нотўғри тушунишга асосланган. Пичан иситмаси қўзғатувчи гулчанглар шамолда чангланадиган ўсимликлардан келади: у энгил, қуруқ ва ҳавода километрлаб учиб кетади. Асаларилар поленни бутунлай бошқа, ҳашаротлар чанглатадиган ўсимликлардан тўплайди - оғир ва ёпишқоқ, ҳаво орқали тарқалмайди ва бурунга кирмайди. Шу сабабли, асал танани симптомларни келтириб чиқарадиган аллергенга &қуот;одатлантира олмайди&қуот;. Аммо асалнинг ўзи гулчанглар ва оқсиллар аралашмаси бўлган мураккаб маҳсулот бўлиб, аллергия билан оғриган одамларда, айниқса шувоқ ва бошқа Астерасеае, баъзида ўз реакциясини келтириб чиқаради, ҳатто оғир. Ўсимлик препаратлари ва &қуот;тозалаш&қуот; ҳам маъносиз ва хавфлидир: полен аллергияси билан ўтлар аллергенларнинг айнан бир хил синфидир, фақат оғиз орқали қабул қилинади.