Прекансер ўзгаришлар ва турлари
Ўсимта одатда ўзгарган шиллиқ қаватда ўсади. Қуёш нурига узоқ вақт таъсир қилиш актиник чеилитни келтириб чиқаради: қизил чегара қурийди, қобиқланади, аниқ чегарасини йўқотади, ёриқлар ва қобиқлар пайдо бўлади. Кейинги прекансероз шароитлар лейкоплакия - доимий оқ плиталар ва эритроплакия - оқ рангга қараганда хавфли бўлган қизил бахмал доғлар ҳисобланади. Саратоннинг ўзи кўпинча зич, рулонли қирралари бўлган яра шаклида ёки сиğилга ўхшаш ўсиш шаклида ўсади. Ўнтадан тўққизтадан кўпроғи скуамоз ҳужайрали карсинома бўлиб, кўпинча секин ривожланади.
- Фон сифатида актиник чеилит
- Лейкоплакия - оқ плиталар
- Эритроплакия - қизил доғлар, хавфлироқ
- Зич қирралари бўлган üлсератиф шакл
- Сиğил каби ортиқча ўсиш
- Скуамоз ҳужайрали карсинома устунлик қилади
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий омил - йиллар давомида тўпланган ултрабинафша нурланишнинг дозаси, шунинг учун касаллик очиқ ҳавода ишлайдиган эркакларда кўпроқ учрайди: қишлоқ хўжалигида, қурилишда ва транспортда. Чекиш, айниқса қувурлар ва ўз қўлларингиз билан сигареталар, термал ва кимёвий зарарни оширади. Ўткир тиш қирраси ёки нотўғри протездан лабнинг сурункали шикастланиши, оғиз бўшлиғи гигиенасига риоя қилмаслик ва кучли спиртли ичимликларни истеъмол қилиш муҳим аҳамиятга эга. Куйишга мойил бўлган энгил тери, хавфни оширади. Иммунитетнинг пасайиши, шу жумладан орган трансплантациясидан кейин ҳам рол ўйнайди.
- Узоқ муддатли қуёш таъсири
- Чекиш, айниқса қувурлар
- Ўткир тиш ёки протездан сурункали шикастланиш
- Кучли алкогол
- Енгил сезгир тери
- Иммунитетнинг пасайиши
- Ёмон оғиз гигиенаси
Семптомлар
Эрта кўринишлар шунчалик кичикки, одамлар уларни бир неча ой давомида малҳам ва балзамлар билан даволашади. Одатда бу кичик сиқилиш майдони, йиқилиб, яна пайдо бўладиган қобиқ ёки ўша жойда ёриқ. Зич пастки ва кўтарилган қирралари бўлган яра аста-секин шаклланади, овқатланаётганда ва гаплашганда қон кета бошлайди, баъзида ёқимсиз ҳид пайдо бўлади. Оғриқ кеч келади ва унинг йўқлиги кўпинча алдамчи бўлади. Тарқалиш белгиси пастки жаг остида ёки бўйнида зич, оғриқсиз лимфа тугунининг кўринишидир.
- Дудакдаги шифо бермайдиган яра ёки қобиқ
- Дудакнинг қалинлигида муҳрланг
- Овқатланаётганда ёки гаплашаётганда қон кетиши
- Чегарада оқ ёки қизил доғлар
- Дастлабки босқичларда оғриқ йўқ
- Нервларга тарқалганда уйқусизлик
- Бўйиндаги зич лимфа тугунлари
Диагностика
Дудак, оғиз бўшлиғи ва бўйин лимфа тугунларини текшириш ва палпация қилиш стоматолог ёки онколог томонидан амалга оширилади. Ҳал қилувчи тадқиқот биопсиядир: шаклланишнинг бир қисми олинади ва микроскоп остида текширилади, чунки фақат гистология саратонни яллиғланиш, герпес ва яхши ўзгаришлардан ажратиб туради. Тасдиқлангандан сўнг, тарқалиш баҳоланади: бўйин лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви ўтказилади, агар керак бўлса, шубҳали тугуннинг нозик игна тешилиши; чуқур уруғланиш ва катта ўсмалар бўлса, жағ суякларини баҳолаш билан КТ ёки МРИ ўтказилади. Иккинчи лезённи ўтказиб юбормаслик учун бутун оғиз шиллиқ қавати ҳам текширилади.
- Дудак ва лимфа тугунларини текшириш ва палпация қилиш
- Гистологик текширув билан биопсия
- Бўйин лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви
- Шубҳали тугуннинг нозик игна тешилиши
- Умумий шакллар учун СТ ёки МРИ
- Оғиз бўшлиғининг бутун шиллиқ қаватини текшириш
Даволаш ва олдини олиш
Дастлабки босқичларда асосий усул - бу лабнинг шакли ва оғиз функциясини сақлаб қолиш имконини берувчи бир вақтнинг ўзида пластик жарроҳлик билан соғлом тўқималарда ўсимтани жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш. Кичик ўсмалар учун радиация терапияси таққосланадиган натижаларни беради; танлов шифокор билан муҳокама қилинганидан кейин беморнинг жойлашуви, ўлчами ва афзалликларига боғлиқ. Лимфа тугунлари таъсирланган бўлса, бўйинбоғда жарроҳлик амалиёти ўтказилади ва кенг тарқалган ўсмалар учун даволаш бирлаштирилади. Олдини олиш жуда оддий: қуёшдан ҳимоя қилиш, чекишни тўхтатиш, чеилитни даволаш ва шикастланган тишлар ва протезларни йўқ қилиш.
- Липластика билан жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Кичик ўсмалар учун радиация терапияси
- Агар улар таъсирланган бўлса, бўйиннинг лимфа тугунларида жарроҳлик
- Умумий шакллар учун комбинацияланган даволаш
- УВдан ҳимояланган гигиеник лаб бўёғи
- Қуёшда ишлаганда қиррали шляпа
- Чекишни ташлаш ва прекансероз ўзгаришларни даволаш
