Нима учун жигар кўпинча таъсир қилади?
Жигар қонни икки манбадан олади: жигар артерияси ва ошқозон, ичак ва ошқозон ости бези қонини тўплайдиган портал вена. Ушбу органлардан қон оқимига кирадиган ўсимта ҳужайралари жигарнинг кичик томирларининг зич тармоғида сақланади ва янги жароҳатларнинг пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. Бой озуқавий муҳит қўшимча рол ўйнайди. Метастазлар одатда кўп ва иккала лобда жойлашган, аммо баъзи беморларда, айниқса, йўғон ичак саратони билан, улар битта бўлиб, кейин радикал даволаш мумкин.
- Жигарни икки томонлама қон билан таъминлаш
- Ичаклардан қон жигар орқали ўтади
- Энг кенг тарқалган манба йўғон ичак саратонидир
- Шунингдек, ошқозон, ошқозон ости бези, кўкрак, ўпка саратони
- Лезёнлар кўпинча кўп, камроқ ҳолларда битта
Семптомлар
Жигар катта хавфсизлик чегарасига эга, шунинг учун кичик жароҳатлар унинг фаолиятини бузмайди ва шикоятлар келтирмайди. Биринчи белгилар лезён сезиларли бўлганда ёки ўт йўллари сиқилганда пайдо бўлади: ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва зерикарли оғриқ, иштаҳани йўқотиш, кўнгил айниши, сабабсиз вазн йўқотиш, заифлик. Кейинчалик сариқлик, терининг қичиши, сийдикнинг қорайиши, қорин бўшлиғида суюқлик тўпланиши ва оёқларнинг шишиши пайдо бўлади. Кўпинча метастазлар шикоятлардан олдин топилади - асосий ўсимтани мунтазам текшириш пайтида.
- Ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ва оғриқ
- Иштаҳанинг пасайиши ва кўнгил айниши
- Кило йўқотиш ва заифлик
- Тери ва склеранинг сарғайиши, терининг қичиши
- Суюқлик туфайли қориннинг катталашиши
- Оёқларнинг шишиши
- Ҳеч қандай сабабсиз ҳароратнинг ошиши
Жигардаги ҳар бир лезён метастаз эмас
Жигарнинг яхши ўсмалари жуда кенг тарқалган ва одатда зарарсиздир. Оддий кистлар, гемангиома ва фокал нодуляр гиперплазия тўғри бажарилган контрастли тадқиқот билан характерли хусусиятларга эга ва даволанишни талаб қилмайди. Бизнинг минтақамизда ҳидатид кисталар ҳақида эслаш керак. Шунинг учун мунтазам ултратовуш текшируви натижалари ташхис эмас, балки контрастли КТ ёки МРИни ўтказиш учун сабабдир ва агар шубҳалар давом эца, биопсия. Аниқлик киритилмагунча ваҳима қилишнинг ҳожати йўқ.
- Оддий жигар кистаси
- Гемангиома - қон томирларининг яхши хулқли ўсмаси
- Фокал нодуляр гиперплазия
- Жигар аденомаси
- Гидатик кист
- Жигар хўппози
- Бирламчи жигар саратони
Диагностика
Ултратовуш - бу биринчи мавжуд усул, аммо лезёнларни тавсифлаш учун томир ичига контрастли КТ ёки МРИ керак: лезён турли босқичларда тўпланиб, контрастни чиқаради, шифокор метастазни гемангиома ва бошқа шаклланишлардан ажратади. Қон тестлари жигар ҳолатини ва ўсма белгиларининг даражасини кўрсатади, бу эса мониторингга ёрдам беради. Агар асосий ўсимта номаълум бўлса, унинг манбасини, жумладан, колоноскопия ва гастроскопияни қидириб топинг, агар расм ноаниқ бўлса, ултратовуш ёки КТ раҳбарлигида лезённинг биопсияси амалга оширилади.
- Жигар ва ўт пуфагининг ултратовуш текшируви
- Бир неча босқичда контрастли КТ ёки МРИ
- АЛТ, АСТ, билирубин, гидроксиди фосфатаза, албумин
- Шубҳали манбага қараб ўсма белгилари
- Номаълум бирламчи ўсимта учун колоноскопия ва гастроскопия
- Лезённинг тасвирга асосланган биопсияси
- Кўрсаткичлар бўйича ПЕТ-СТ
Даволаш
Кўпгина ҳолларда, асосий ўсимта турига қараб танланган тизимли терапия асос бўлиб қолади: кимётерапия, мақсадли дорилар, гормонал даволаш ёки иммунотерапия. Алоҳида ҳолат - бу йўғон ичак саратонидаги ягона метастазлар: уларни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш, баъзида дастлабки дори терапиясидан сўнг, узоқ муддатли ремиссияга имкон беради. Маҳаллий усуллар ҳам қўлланилади: радиочастота ёки микротўлқинли абласён, ўсма томирларининг эмболизацияси. Ёрдамнинг муҳим қисми қўллаб-қувватловчи даволаниш бўлиб қолади - оғриқни йўқотиш, овқатланиш, сариқликни тузатиш.
- Тизимли дори терапияси
- Ягона лезёнларни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Кичик метастазларни йўқ қилиш
- Ўсма томирларининг эмболизацияси
- Сариқлик учун ўт йўлларининг дренажи
- Протеинни этарли даражада истеъмол қилиш ва спиртли ичимликлардан воз кечиш
- Оғриқни бошқариш ва қўллаб-қувватловчи ёрдам
- Компютер томографияси ва тестларини мунтазам равишда кузатиб бориш
