Нима учун Ахиллес тендони оғрияпти?
Тендон жуда катта юкларга бардош бера олади, аммо қон таъминоти нисбатан кам бўлганлиги сабабли ёмон тикланади, айниқса қўшилган жойдан бир неча сантиметр баландликда. Юкнинг ҳажми тўқималарнинг тикланиш вақтига қараганда тезроқ ошганида, микрозарар тўпланади: толалар тартибни йўқотади, томирлар ва нерв учлари тўқималарга ўсади, бу эса оғриқни келтириб чиқаради. Классик вазият шундан иборатки, одам ўз километрини кескин оширди, танаффусдан кейин югуришга қайтди, поябзалини алмаштирди ёки тепага кўтарилишни бошлади. Иккита жой мавжуд: тендоннинг ўрта қисмида ва товонга уланиш нуқтасида ва улар учун даволаш бироз бошқача.
- Ўрта тендонга ёмон қон таъминоти
- Ҳаддан ташқари юк туфайли микро зарар
- Классик яллиғланиш ўрнига тўқималарни қайта тиклаш
- Тендоннинг ўрта қисмида шакл
- Калцанеусга уланиш нуқтасида шакл
Хавф омиллари
Энг кенг тарқалгани юкни жуда тез оширишдир. Бунга техник ва биомеханик хусусиятлар қўшилади: бузоқ мушакларининг қисқариши, пастки оёқ ва думба мушакларининг заифлиги, оёқнинг ҳаддан ташқари пронацияси, текис оёқлар. Товони эскирган ёки жуда қаттиқ пошнали, қаттиқ сиртларда ва тепага югуриш ва исинишнинг этишмаслиги муҳим аҳамиятга эга. Умумий омиллар алоҳида эътиборга лойиқдир: қирқ ёшдан кейин ёш, ортиқча вазн, диабетес меллитус, липид алмашинувининг бузилиши. Айниқса, тендоннинг шикастланиши ва ёрилиши хавфини оширадиган фторхинолонли антибиотиклар ва глюкокортикостероидларни қабул қилиш ҳақида эслаш керак.
- Тренинг ҳажми ва интенсивлигининг кескин ошиши
- Қаттиқ юзаларда ва тепада югуриш
- Эскирган ёки нотўғри поябзал
- Бузоқ мушакларининг қисқариши
- Ясси оёқлар ва ҳаддан ташқари пронация
- Ортиқча вазн
- 40 ёшдан кейин ёши
- Қандли диабет ва липид алмашинувининг бузилиши
- Фторхинолонлар ва глюкокортикостероидларни қабул қилиш
Семптомлар
Оғриқ товон устидаги тендон соҳасида ёки ўнг қўйиш жойида локализе қилинади. Эрталабки қаттиқлик жуда типик: уйғонгандан кейинги дастлабки қадамлар қийин, аммо кейин осонроқ бўлади. Тренингнинг бошида оғриқ кучаяди, исиниш пайтида у камайиши мумкин, машқдан кейин ва эртаси куни у кучлироқ бўлади. Вақт ўтиши билан тендон қалинлашади, пайпасланганда оғриқли шпиндел шаклидаги сиқилиш пайдо бўлади, баъзан эса оёқ ҳаракатланаётганда энгил сиқилиш сезилади. Бу ҳолатни ёрилишдан ажратиш муҳимдир: ёрилиш билан оғриқ тўсатдан пайдо бўлади, кўпинча орқадан зарба ҳисси пайдо бўлади ва одам оёқ бармоқларида туролмайди.
- Тўпиқдан 2-6 см баландликда ёки уни киритишда оғриқ
- Биринчи қадамлар пайтида эрталаб қаттиқлик ва оғриқ
- Жисмоний машқлар бошида оғриқнинг кучайиши
- Машқдан кейинги кун оғриқ кучаяди
- Тендоннинг қалинлашиши ва нозиклиги
- Оёқ бармоғининг кўтарилишини чеклаш
Диагностика
Кўпгина ҳолларда ташхис текширув вақтида амалга оширилади: шифокор тендон бўйлаб оғриқни, унинг қалинлигини, оёқ Билаги зўр бўғимдаги ҳаракат доирасини ва бузоқ мушакларининг мослашувчанлигини баҳолайди. Махсус тест ёрдамида ёрилишни истисно қилишни унутманг, бунда бузоқ мушакларининг сиқилиши одатда оёқнинг ҳаракатланишига олиб келади. Юмшоқ тўқималарнинг ултратовуш текшируви тендоннинг қалинлашишини, структуранинг ўзгаришини, қон томирларининг кўринишини ва атрофдаги мембраналарда суюқлик мавжудлигини кўрсатади; усул мавжуд ва динамикада кузатиш имконини беради. МРИ расм ноаниқ бўлса ва операциядан олдин қўлланилади. Ёш одамда икки томонлама лезёнлар билан, айниқса бел оғриғи билан биргаликда, умуртқа поғонасининг яллиғланиш касалликларини истисно қилиш керак.
- Тендонни текшириш ва палпация қилиш
- Бузоқни кўтаришни баҳолаш
- Тендон яхлитлиги тести
- Юмшоқ тўқималар ва оёқ Билаги зўр бўғимларнинг ултратовуш текшируви
- Ноаниқ расм учун МРИ
- Икки томонлама лезёнлар билан спондилоартрит учун текширув
Даволаш
Тасдиқланган самарадорликка эга асосий усул эксантрик машқлардир: бир неча ой давомида ҳар куни маълум бир нақш бўйича бажариладиган қадамда турган ҳолда товонни қўллаб-қувватлаш даражасидан секин тушириш. Улар тендон тўқималарининг қайта тузилишини рағбатлантирадилар. Юк созланган, аммо тўлиқ дам олиш тавсия этилмайди: бу тендонни заифлаштиради. Ўткир даврда югуриш ҳажмларини камайтиринг, сузиш ва велосипедга ўтинг, машқдан кейин совуқдан фойдаланинг. Тўпиқлар, тўғри тикилган поябзал ва бузоқ мушакларини чўзиш фойдалидир. Доимий оғриқлар учун зарба тўлқинлари терапияси ва бошқа жисмоний терапия усуллари қўшилади. Глюкокортикостероидларни тўғридан-тўғри тендонга инъэкция қилиш ёрилиш хавфи туфайли қўлланилмайди. Жарроҳлик камдан-кам ҳолларда талаб қилинади.
- Даволашнинг асоси сифатида эксантрик машқлар
- Юкни камайтириш, лекин тўхтатмаслик
- Қайта тиклаш даврида сузиш ва велосипедда юриш
- Бузоқ чўзилиши
- Машқдан кейин совуқ
- Тўпиқлар ва мос поябзал
- Доимий оғриқлар учун зарба тўлқини терапияси
- Тендонга гормонларни киритишдан сақланиш
- Секин-аста югуришга қайтиш