Ушбу синдром билан нима содир бўлади
Жароҳатдан кейин тўқималарда яллиғланиш реакцияси фаоллашади ва оғриқ рецепторлари фаоллашади. Одатда, шифо давом этар экан, бу жараёнлар сусаяди. Судек синдроми билан улар мустаҳкамланади: асаб тугунлари ҳаддан ташқари сезгир бўлиб қолади, қон томирлари ва терлашни тартибга солувчи вегетатив нервларнинг иши ўзгаради, орқа мия ва мия оёқ-қўлларининг сигналларини қабул қилишни қайта ташкил қилади. Натижада, ҳатто энгил тегиниш ҳам оғриқ сифатида қабул қилинади, томирлар кенгаяди ёки спазмга учрайди ва ҳаракацизлик шафқациз доирани қўзғатади: оғриқ ҳаракатга тўсқинлик қилади, ҳаракацизлик эса оғриқ ва қаттиқликни оширади.
- Нерв учларининг ҳаддан ташқари сезувчанлиги
- Қон томирларининг автоном регуляциясини бузиш
- Марказий асаб тизимида оғриқни идрок этишдаги ўзгаришлар
- Оғриқ ва ҳаракацизликнинг шафқациз доираси
- Ҳаракацизликдан суякларнинг йўқолиши
Сабаблари ва хавф омиллари
Кўпинча синдром сингандан сўнг, айниқса радиуснинг одатдаги жойлашувида, шунингдек, операциялар, дислокациялар, бурилишлар ва ҳатто кичик жароҳатлардан кейин ривожланади. Баъзида аниқ жароҳатлар умуман бўлмайди. Хавф жуда қаттиқ бўлган гипс, узоқ вақт ҳаракацизлик, оғриқ қўрқуви туфайли ҳаракатларни ривожлантиришдан бош тортиш, шунингдек, биргаликда ташвишланиш билан ортади. Реабилитация қанчалик эрта бошланганлиги алоҳида аҳамиятга эга: оёқ-қўл қанча узоқ вақт ҳаракациз бўлса, оғриқнинг давом этиши эҳтимоли шунчалик юқори бўлади. Ҳамма ҳам мойилликка эга эмас ва синдромни ким ривожланишини олдиндан айтиш мумкин эмас.
- Оддий жойда радиуснинг синиши
- Қўл ва оёқдаги операциялар
- Қаттиқ ёки ҳаддан ташқари узоқ муддатли иммобилизация
- Дислокациялар ва бурилишлар
- Ҳаракатларнинг эрта ривожланишини рад этиш
- Хавотир ва оғриқдан қўрқиш
- Баъзида аниқ жароҳатлар йўқ
Семптомлар ва босқичлар
Бир неча ҳафта давом этадиган биринчи босқичда ёниш оғриғи, кучли шишиш, қизариш ва тери ҳароратининг ошиши, терлашнинг кучайиши ва энгил тегинишдан оғриқ устунлик қилади. Иккинчи босқичда шиш зичлашади, тери ранги оқариб ёки кўкаради, совуқлашади, бўғимларнинг қаттиқлиги кучаяди, рентгенограммада доғли суякларнинг йўқолиши кўринади. Учинчи босқичда оғриқ камайиши мумкин, аммо терининг ингичкалаши, мушаклар атрофияси, деформация ва ҳаракатнинг доимий чекланиши сақланиб қолади. Босқичларга бўлиниш ўзбошимчалик билан амалга оширилади ва курс одамдан одамга фарқ қилади, аммо умумий тенденция яллиғланишдан қайтариб бўлмайдиган ўзгаришларга қадар.
- Шикастланишга мутаносиб равишда ёниш оғриғи
- Энгил тегинишдан оғриқ
- Шишиш, қизариш, кейин терининг оқариб кетиши
- Тери ҳароратининг ўзгариши
- Ҳаддан ташқари терлаш
- Мушакларнинг қаттиқлиги ва атрофияси
- Соч ва тирноқларнинг ўсишидаги ўзгаришлар
Диагностика
Ташхисни тасдиқловчи махсус таҳлил ёки расм йўқ: у клиник мезонларга мувофиқ амалга оширилади, шикоятлар ва объэктив белгиларни соғлом томон билан таққослаганда баҳоланади. Қўл ёки оёқнинг динамик рентгенограммаси характерли доғли суяк йўқотилишини кўрсатиши мумкин, аммо дастлабки босқичларда бу одатда нормалдир ва бу ташхисни истисно қилмайди. ЭНМГ бошқа даволанишни талаб қиладиган маълум бир асабга зарар етказмаслик учун амалга оширилади. МРИ ва бошқа тадқиқотлар инфекцияни, томир тромбозини ва аниқланмаган синишни истисно қилиш учун буюрилади. Ташхисни имкон қадар эрта қўйиш муҳимдир.
- Диагностик мезонларга мувофиқ текширув
- Қарама-қарши аъзо билан таққослаш
- Қўл ёки оёқнинг динамик рентгенограммаси
- Нервнинг шикастланишини истисно қилиш учун ЭНМГ
- Кўрсаткичларга кўра МРИ
- ИНФЕКЦИОН ва веноз тромбозни истисно қилинг
Даволаш ва тикланиш
Асосий тамойил - оёқ-қўлни иложи борича тезроқ ҳаракатга қайтариш, этарли даражада оғриқни йўқотиш. Реабилитация оддийдан мураккабгача қурилади: биринчи навбатда юмшоқ пассив ҳаракатлар ва сезгирлик билан ишлаш, кейин фаол машқлар, қўллаб-қувватлаш ва кундалик кўникмаларни тиклаш. Синфлар мунтазам ва кундалик бўлиши керак. Шифокор нейропатик оғриқларга таъсир қилувчи оғриқ қолдирувчи воситалар ва воситаларни танлайди; турғун ҳолатларда терапевтик блокадалар қўлланилади. Физиотерапия, юмшоқ массаж ва рецепт бўйича контрастли ванналар фойдалидир. Психологик ёрдам ҳам муҳим: ҳаракатдан қўрқиш натижани сезиларли даражада ёмонлаштиради.
- Эрта ва этарли даражада оғриқни йўқотиш
- Секин-аста асоратлар билан кунлик жисмоний терапия
- Сезувчанлик иши ва десенситизация
- Физиотерапия ва юмшоқ массаж
- Шифокор томонидан буюрилган невропатик оғриқлар учун дорилар
- Доимий оғриқлар учун терапевтик блокадалар
- Психологик ёрдам ва ҳаракат қўрқувини энгиш
- Узоқ вақт давомида оёқ-қўлларнинг ҳаракацизлигидан воз кечиш