Асосий сабаблар
Кўпинча жароҳатдан кейин қўшма шиширади: лигаментларнинг шикастланиши, мениск, интраартикуляр синиш қоннинг оқиши ёки тўпланиши билан бирга келади. Иккинчи катта гуруҳ - яллиғланиш касалликлари: ревматоид артрит, ичак ёки урогенитал инфекциядан кейин реактив артрит, псориатик артрит, анкилозан спондилит. Алоҳида-алоҳида, кучли яллиғланишли гут бор, кўпинча биринчи метатарсофалангеал бўғим. Остеоартрит ҳам шиш пайдо бўлишига олиб келади, лекин одатда мўътадил ва стресс билан боғлиқ. Энг хавфли сабаб йирингли артрит бўлиб, дарҳол аралашувни талаб қилади.
- Шикастланиш: лигаментлар, менискус, синиш
- Реактив эфüзён билан остеоартрит
- Роматоид ва бошқа отоиммüн артрит
- Инфекциядан кейин реактив артрит
- Гут ва псевдогут
- Йирингли артрит
- Периартикуляр тўқималарнинг бурсит ва тендонитлари
Шишнинг расми нимани кўрсатади?
Шифокор бемор кўпинча аҳамияциз деб ҳисоблаган тафсилотларга эътибор беради. Агар бир бўғим таъсирланган бўлса, бу кўпинча шикастланиш, инфекция ёки гутни кўрсатади. Эрталаб қўзғалувчанлик билан қўлларнинг кичик бўғимларининг носимметрик шикастланиши роматоид артритга хосдир. Турли бўғимларнинг миграция шишиши реактив артрит билан содир бўлади. Кучли оғриқ ва қизариш билан бир неча соат давомида тез ривожланиш гут ҳужумига хосдир. Жисмоний машқлар пайтида шишишни босқичма-босқич ошириш ва дам олишда пасайиш остеоартрит ёки ортиқча юкни кўрсатади.
- Бир қўшма: шикастланиш, гут, инфекция
- Носимметрик кичик бўғинлар: роматоид артрит
- Кўчиб юрувчи лезён: реактив артрит
- Бир неча соат ичида энг кучли оғриқ: гут
- Юк билан боғлиқлик: остеоартрит ва ортиқча юк
- Қўшимчалар ва терининг шикастланиши: псориатик артрит
Шифокорни кўришдан олдин нима қилиш керак
Жароҳатдан кейинги дастлабки кунларда ёки ўткир шиш пайдо бўлганда, оддий чора-тадбирлар тўплами ишлайди: бўғим учун дам олиш, кунига бир неча марта 15-20 дақиқа давомида тўқима орқали совуқ, қаттиқлашмасдан юмшоқ эластик фиксация ва оёқ-қўлнинг кўтарилган ҳолати. Юкни чеклаш яхшироқдир, лекин сиз узоқ вақт давомида бўғинни тўлиқ ҳаракацизлантирмаслигингиз керак. Ўткир яллиғланиш пайтида қўшимчани иситиш, уни иситувчи малҳамлар билан суртиш ва ҳаммомга ташриф буюриш мумкин эмас - бу шишишни оширади. Бир марта оғриқ қолдирувчи воситани қабул қилиш мақбулдир, лекин у текширувга бўлган эҳтиёжни бартараф этмайди, айниқса шишиш 2-3 кун ичида камаймаса.
- Қўшимчанинг дам олиш ва тушириш
- Тўғридан-тўғри музни қўлламасдан мато орқали совуқ
- Сиқилишсиз эластик фиксаж
- Кўтарилган оёқ-қўл позицияси
- Ўткир даврда исиниш ва массаждан бош тортиш
- Агар шишиш 2-3 кундан ортиқ давом эца, шифокорга мурожаат қилинг
Сўров
Текширув текширувдан бошланади: ҳаракат оралиғи, лигаментларнинг барқарорлиги, суюқлик мавжудлиги ва бўғим устидаги терининг ҳарорати баҳоланади. Ултратовуш текшируви эфüзён, синовиал мембрана ва периартикуляр тузилмаларнинг ҳолатини яхши кўрсатади ва понксиённи назорат қилиш имконини беради. Шикастланганда ва суяклар ва бўғимларнинг ҳолатини баҳолаш учун рентген нурлари керак. Синовлар умумий қон рўйхатини, яллиғланиш кўрсаткичлари сифатида СРП ва ЭСР, подаграга шубҳа бўлса сийдик кислотаси, ревматоид омил ва ревматоид артритга шубҳа бўлса, ССПга антикорларни кўриб чиқади. Агар ташхис ноаниқ бўлса ва катта оқма бўлса, суюқликни текшириш учун понксиён амалга оширилади.
- Ҳаракат ва барқарорликни баҳолаш билан текшириш
- Қўшимчаларнинг ултратовуш текшируви
- Қўшимчанинг рентгенограммаси
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП, ЭСР
- Урик кислотаси
- Роматоид омил ва ССПга антикорлар
- Суюқликни таҳлил қилиш билан қўшма понксиён
Даволаш
Даволаш сабабга қаратилган. Шикастланган тақдирда юк режими, фиксация ва реабилитация танланади; менискус ёки лигаментларга зарар этказилган тақдирда, жарроҳлик муҳокама қилинади. Артроз учун асос вазн йўқотиш, жисмоний терапия ва шифокор томонидан танланган дори-дармонлар бўлиб қолади. Яллиғланиш артрити ревматолог томонидан даволанади ва вақтни йўқотмаслик керак: асосий терапия бўғимларнинг йўқ қилинишини тўхтатади. Гут ҳужумни тўхтатиш ва кейин сийдик кислотасини доимий равишда камайтириш орқали даволанади. Йирингли артрит касалхонада шошилинч дренаж ва антибиотикларни талаб қилади. Катта интенсив эфüзён понксиён орқали чиқарилади.
- Шикастланишдан кейин тушириш ва реабилитация
- Жисмоний терапия ва вазн йўқотиш
- Яллиғланишга қарши терапия шифокор томонидан белгилаб қўйилган
- Отоиммüн артрит учун асосий терапия
- Гутда сийдик кислотаси даражасини пасайтириш
- Кучли эфüзён учун қўшма понксиён
- Касалхонада йирингли артритни шошилинч даволаш