Денситометрия натижаси нимани англатади?
Суяк зичлиги икки энергияли рентген абсорбтиометрияси ёрдамида баҳоланади ва Т-шкори сифатида ифодаланади - натижа соғлом ёш катталардаги суяк зичлигидан қанчалик фарқ қилади. Норм минус 1,0 дан юқори қийматга мос келади. Минус 1,0 дан минус 2,5 гача бўлган диапазон остеопения, минус 2,5 дан паст бўлса, остеопороз ҳисобланади. 50 ёшгача бўлган одамларда ва болаларда бошқа кўрсаткич, З-скор қўлланилади. Бу рақам ўлим ҳукми эмаслигини тушуниш керак: шифокор уни ёши, олдинги синишлар ва бошқа хавф омиллари билан бирга баҳолайди.
- −1,0 дан юқори Т балли нормал ҳисобланади
- -1,0 дан -2,5 гача - остеопения
- -2,5 дан паст - остеопороз
- Ломбер вертебра ва фемур бўйинини ўлчанг
- Кузатув тадқиқоти одатда 1-2 йилдан кейин тез-тез буюрилади.
Нима учун суяк зичлигини йўқотади?
Суяк тўқимаси доимо янгиланади: баъзи ҳужайралар эски суякни йўқ қилади, бошқалари янгисини қуради. Тахминан 25-30 ёшгача тўпланиш устунлик қилади, кейин мувозанат аста-секин йўқотиш томон ўтади. Аёлларда бу жараён менопаузадан кейинги дастлабки йилларда эстроген даражасининг пасайиши туфайли тезлашади. Бундан ташқари, суяк Д витамини ва калций этишмовчилиги, ҳаракацизлик, чекиш, ортиқча спиртли ичимликлар, шунингдек, бир қатор касалликлар ва дори-дармонлардан азият чекади. Бизнинг кенгликларда алоҳида ва кенг тарқалган сабаб қуёшда кам вақт ўтказадиган одамларда Д витамини этишмаслигидир.
- Ёшга боғлиқ пасайиш ва менопауза
- Д витамини этишмаслиги ва калцийни кам истеъмол қилиш
- Ўтирган турмуш тарзи, узоқ вақт ётоқда дам олиш
- Чекиш ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- Глюкокортикоидлар, антиконвулсанлар, баъзи онкологик режимлар
- Тиротоксикоз, ҳиперпаратироидизм, çöляк касаллиги, ревматоид артрит
Аломатлар борми?
Остеопениянинг ўзи зарар қилмайди. Суяк ва бўғимлардаги оғриқлар калций этишмаслигидан далолат беради деган кенг тарқалган эътиқод нотўғри - бу шикоятлар кўпинча артроз, мушакларнинг кучланиши ёки Д витамини этишмовчилиги билан боғлиқ. Суяк йўқолишининг биринчи кўриниши кўпинча кичик жароҳатлар туфайли синиш бўлади: қўлга тушганда билак, кескин эгилганида вертебра ёки кекса одамда фемур бўйни. Шунинг учун, хавф омилларига эътибор қаратиб, шикоятлар бошланишидан олдин суяк зичлигини ўлчаш мантиқан.
- Одатда шикоятлар йўқ
- Кичкина травма туфайли юзага келиши мумкин бўлган синишлар
- Ўсишнинг аста-секин пасайиши
- Орқа миянинг торакал эгри чизиғини мустаҳкамлаш
- Сиқилиш синганидан кейин сурункали бел оғриғи
Қандай текширувлар керак
Асосий усул - бел умуртқаси ва фемур бўйинининг денситометрияси. Х-нурлари нормал суяк зичлигини баҳоламайди, лекин у аллақачон содир бўлган умуртқа поғонасининг сиқилиш ёриқларини кўришга ёрдам беради, бу одам буни билмаслиги мумкин. Лаборатория қисми олинадиган сабабни топиш учун керак: улар Д витамини, калций ва фосфор, паратироид гормони, гидроксиди фосфатаза, қалқонсимон без функцияси ва эркакларда тестостеронни текширадилар. Агар малабсорбцияга шубҳа бўлса, ичаклар қўшимча равишда текширилади.
- Орқа мия ва соннинг денситометрияси (ДХА).
- Д витамини (25-ОҲ)
- Умумий калций ва қон фосфори
- Паратироид гормони ва гидроксиди фосфатаза
- ЦҲ, агар кўрсатилса - жинсий гормонлар
- Сиқиш ёриқларини аниқлаш учун орқа мия рентгенограммаси
Нима қилиш керак: овқатланиш, жисмоний машқлар, даволаш
Остеопения босқичида асосий иш турмуш тарзига тўғри келади. Тана вазни ва қаршилик ҳаракатлари суякларингизни мустаҳкамлайди: тез юриш, зинапояга кўтарилиш, оғирликни кўтариш машқлари ва мувозанатни машқ қилиш, бу йиқилиш хавфини камайтиради. Рацион калцийга бўлган эҳтиёжни қоплаши керак - бу сут маҳсулотлари, катйк, творог, пишлоқ, кунжут, кўкатлар, майда суяклари бўлган балиқлар. Д витамини шифокор назорати остида таҳлил натижаларига кўра тўлдирилади. Суякларнинг йўқ қилинишини камайтирадиган дорилар остеопения учун ҳамма учун эмас, балки фақат синиш хавфи юқори бўлган ёки аллақачон содир бўлган синганларга буюрилади. Шифокор қарор қабул қилади; Калций ва Д витаминининг юқори дозаларини мустақил равишда қабул қилиш хавфлидир.
- Мунтазам оғирликни кўтариш машқлари, кўп кунларда камида 30 дақиқа
- Куч ва мувозанат машқлари
- Озиқ-овқатдан этарли миқдорда калций олиш
- Д витамини этишмовчилигини таҳлил қилиш йўли билан тузатиш
- Чекишни тўхтатинг, спиртли ичимликлар ва ортиқча кофеинни чекланг
- Уйда йиқилишнинг олдини олиш: ёритиш, гиламчалар, тутқичлар
- Шифокорингиз билан суяк соғлиғини ёмонлаштирадиган дори-дармонларни кўриб чиқинг