ИНФЕКЦИОН суякка қандай киради?
Суяк яхши ҳимояланган ва яллиғланиш унда оддийгина содир бўлмайди. Сизга микробларни қон орқали бошқа манбадан киритиш (томоқ оғриғи, фурункул, сийдик йўллари инфекцияси) ёки тўғридан-тўғри шикастланиш - яра, нақшли игна, имплант, очиқ синиш керак. Болаларда узун суякларнинг ўсиш зоналари шикастланиши билан гематоген йўл тез-тез учрайди, катталарда - травмадан кейинги ва операциядан кейинги. Алоҳида вариант - диабетик оёқ ва ётоқхоналарда яллиғланишнинг юмшоқ тўқималардан суякка ўтиши.
- Гематоген - болалар учун хос бўлган қон билан бактерияларни киритиш
- Пост-травматик - очиқ синган ёки чуқур жароҳатдан кейин
- Операциядан кейинги - симлар, плиталар, эндопротезлар атрофида
- Контакт - ярадан, тўшакдан, яллиғланган бўғимдан инфекцияни ўтказиш
- Одонтоген - тишдаги шикастланишдан жағ суягигача
Ким тез-тез касал бўлади: хавф омиллари
Суякнинг қон таъминоти бузилган ёки тананинг ҳимоя кучлари заифлашган шароитларда хавф ортади. Қандли диабет билан оғриган одамлар айниқса заифдир: оёқларда сезувчанликнинг пасайиши кўзга кўринмас яраларга олиб келади ва қон оқимининг ёмонлиги даволанишга халақит беради. Сурункали буйрак касаллиги, саратон ва иммунитет тизимини бостирадиган дори-дармонларни қабул қилиш ҳам муҳимдир. Болаларда қўзғатувчи кўпинча яқинда инфекция ёки кўкариш бўлади, шундан сўнг бола оёқ-қўлларини сақлай бошлайди.
- Қандли диабет ва диабетик оёқ
- Периферик артерия касалликлари
- Очиқ ва ўқ отиш ёриқлари
- Металл конструксиялар ва эндопротезлар
- Иммунитет танқислиги, глюкокортикоидлар ва ситостатикларни қабул қилиш
- Препаратни томир ичига юбориш
Ўткир ва сурункали шаклнинг белгилари
Ўткир остеомиелит бир неча кун давомида ривожланади: қаттиқ оғриқ суякнинг чуқур қисмида пайдо бўлади, бу дам олиш билан ўтмайди ва уйқуга халақит беради, ҳарорат кўтарилади ва умумий ҳолат азобланади. Лезён устидаги тери қизил рангга айланади ва қизийди, ҳаракатлар кескин чекланган. Сурункали шакл бошқача кўринади - тинчланиш даврлари кучайиши билан алмаштирилади, терида оқма ҳосил бўлади, ундан йиринг чиқарилади, баъзан эса майда суяк бўлаклари пайдо бўлади. Оғриқ ўртача даражада, умумий аҳволи узоқ вақт давомида қониқарли бўлиб қолади.
- Суякда чуқур ёй оғриғи
- Иситма, титроқ, заифлик
- Таъсир қилинган ҳудудда шиш ва қизариш
- Ҳаракатларнинг чекланиши, юмшоқ юриш
- Сурункали курсда йирингли оқма билан оқма
- Ёш болаларда қўл ёки оёқни ишлатишдан бош тортиш
Қандай текширувлар керак
Касалликнинг дастлабки кунларида рентген нурлари нормал бўлиши мумкин: характерли суяк ўзгаришлари фақат бир-икки ҳафтадан кейин пайдо бўлади. Шунинг учун, агар ўткир жараёнга шубҳа туғилса, шифокор клиник кўринишга ва тестларга таянади ва эрта тасдиқлаш учун МРИни белгилайди - бу суяк илиги шиши ва йирингли тўпланишларни кўрсатади. Асосий нуқта - маданият учун материал олиш: антибиотикларни бошлашдан олдин қон олинади ва операция пайтида суяк бўлаги олинади. Бу патоген сезгир бўлган препаратни танлаш имконини беради.
- Икки проекцияда суякнинг рентгенограммаси, 10-14 кундан кейин такрорланади
- МРИ дастлабки босқичларда энг сезгир усул ҳисобланади
- КТ текшируви - операциядан олдин секвестрлар ва бўшлиқларни баҳолаш
- ЭСР, С-реактив оқсил, прокалситонин билан тўлиқ қон рўйхати
- Сезувчанликни аниқлаш билан лезёндан қон ва материални маданияти
- Йиринг тўпламларини излаш учун юмшоқ тўқималарнинг ултратовуш текшируви
Даволаш ва тикланиш
Даволаш ҳар доим бирлаштирилган. Антибиотиклар томир ичига буюрилади ва курс бир неча ҳафта, баъзан бир ярим ойдан икки ойгача давом этади - бу остеомиелитни юмшоқ тўқималарнинг кенг тарқалган инфекциясидан тубдан ажратиб туради. Жарроҳ хўппозни очади ва ювади, ўлик суяк ва яшовчан бўлмаган тўқималарни олиб ташлайди, агар керак бўлса, инфекцияланган металл конструкцияни олиб ташлайди ва дренажни ўрнатади. Патологик синишнинг олдини олиш учун оёқ-қўл ўрнатилади. Яллиғланишни йўқотгандан сўнг, физика терапияси ва юкни босқичма-босқич ошириш буюрилади. Шифокор томонидан текширилмасдан антибиотиклар, исиниш ва малҳамларни ўз-ўзидан қўллаш хавфлидир: улар расмни хиралаштиради ва касалликнинг сурункали шаклга ўтишига ёрдам беради.
- Ўткир жараён учун касалхонага ётқизиш
- Маданият натижаларига асосланган узоқ муддатли антибиотик терапияси
- Жарроҳлик санитарияси: очиш, некректомия, дренажлаш
- Инфекцияланган имплантларни олиб ташлаш ёки алмаштириш
- Оёқ-қўлнинг иммобилизацияси ва юкини тушириш
- Қандли диабетни тузатиш ва қон томир касалликларини даволаш
- Реабилитация: машқлар терапияси, қўллаб-қувватлашни босқичма-босқич тиклаш
