Суяк кисталарининг қандай турлари мавжуд?
Якка ёки оддий кист - бу 5-15 ёшли болаларда кўпинча думғаза суягининг юқори қисмида жойлашган шаффоф суюқликли бир камерали бўшлиқ. У аста-секин ўсиб боради ва вақт ўтиши билан ўз-ўзидан ёпилиши мумкин. Аневризмал кист қон билан тўлдирилган кўплаб бўшлиқлардан иборат бўлиб, тезроқ ўсади, суякни кўпроқ шиширади ва кўпинча оғриқ ва шиш пайдо бўлишига олиб келади. Иккаласи ҳам яхши шаклланишдир, аммо аневризма кўпроқ фаол тактикани талаб қилади. Алоҳида-алоҳида, бошқа суяк ўзгаришлари билан бирга пайдо бўлган кисталар ажратилади, шунинг учун шифокор ҳар доим бутун тасвирни баҳолайди.
- Якка (оддий) суяк кистаси - суюқлик билан бир бўшлиқ
- Аневризмал суяк кистаси - кўп камерали, қон билан
- Ўсиш зонаси ёнида жойлашган фаол кист
- Ёши билан ўсиш пластинкасидан узоқлашадиган фаол бўлмаган кист
- Бошқа суяк ўзгаришлари фонида иккиламчи кистлар
Сабаблари
Оддий суяк кистасининг аниқ сабаби номаълум. Асосий гипотеза уни фаол ўсиш зонасида суяк ичидаги веноз чиқиши бузилиши билан боғлайди: суюқлик босими ортади ва суяк тўқимасини ичкаридан аста-секин эритиб юборади. Аневризмал кист бугунги кунда маълум бир генетик ўзгаришларга эга бўлган жараён сифатида қаралади; баъзида у бошқа суяк шаклланиши фонида ривожланади. Кистлар овқатланиш, калций этишмаслиги, кўкаришлар ёки спорт билан боғлиқ эмас, гарчи кўпинча жароҳатлар уларни эътиборга олиб, синдиришга олиб келади.
- Ўсаётган суякда веноз чиқишининг бузилиши
- Аневризмал кисталарда генетик қайта тузилишлар
- Бошқа суяк шаклланиши фонида ривожланиш
- Болалик ва ўсмирлик даврида скелетнинг фаол ўсиши
- Калций этишмовчилиги ёки жисмоний машқлар билан боғлиқ эмас
Семптомлар
Кўпгина оддий кистлар асемптоматикдир ва бошқа сабабларга кўра рентгенография пайтида тасодифан топилади. Баъзида жисмоний машқлар пайтида энгил оғриқ ёки суякда ноқулайлик ҳисси мавжуд. Аневризмал кист билан тез-тез доимий оғриқли оғриқлар, шиш ва қўшни бўғимдаги ҳаракатнинг чекланиши мавжуд. Асосий ҳодиса - патологик синиш: суяк нормал ҳаракат пайтида, тўпни отишда ёки кичик баландликдан йиқилишда синади. Бундай синиш кучли оғриқ ва деформацияга олиб келади ва дарҳол ёрдам талаб қилади.
- Кўпинча асемптоматик
- Машқ қилиш билан суякдаги зерикарли оғриқ
- Аневризмал кист билан суяк устида шиш
- Қўшни бўғинда ҳаракатни чеклаш
- Кичик травма туфайли патологик синиш
- Фемурнинг шикастланиши туфайли оқсоқлик
Диагностика
Асосий усул - иккита проекцияда суякнинг рентгенограммаси: кист ингичка кортикал қатлам билан аниқ белгиланган тозалаш майдонига ўхшайди. Одатда бу дастлабки ташхис учун этарли. КТ деворларнинг қалинлигини аниқлайди ва синиш хавфини баҳолашга ёрдам беради, МРИ бўшлиқнинг таркибини ва унинг атрофидаги юмшоқ тўқималарни кўрсатади ва аневризмал кист билан характерли суюқлик даражаси кўринади. Агар тақдимот атипик бўлса, масалан, дам олиш оғриғи, кортикал деструкция ёки юмшоқ тўқималарнинг таркибий қисми бўлса, ўсимтани истисно қилиш учун биопсия ўтказилади. Умумий ҳолатингизни баҳолаш ва бошқа суяк касалликларини истисно қилиш учун қон тестлари керак.
- Икки проекцияда суяк рентгенограммаси
- Деворларни ва синиш хавфини баҳолаш учун компютер томографияси
- Таркиб ва юмшоқ тўқималарни баҳолаш учун МРИ
- Атипик расм учун биопсия
- Қонда калций, фосфор ва ишқорий фосфатаза
- Динамикада тортишишларни назорат қилиш
Даволаш
Тактикалар индивидуал равишда танланади. Ўсиш зонасидан узоқда жойлашган ва қалин деворга эга бўлган кичик асемптоматик кистлар кўпинча оддийгина кузатилади, травматик спорт турларини чеклайди: уларнинг кўпчилиги скелет ўсиши тугагандан сўнг ёпилади. Агар синиш хавфи юқори бўлса ёки синиш аллақачон содир бўлган бўлса, бўшлиқни понксиён қилиш дорилар ёки суяк ўрнини босувчи воситаларни киритиш, суяк грефти билан тўлдириш билан куретаж, шунингдек суяк ичига эластик таёқларни ўрнатиш билан бир вақтнинг ўзида уни мустаҳкамлайди ва суюқликнинг чиқишини яхшилайди. Релапслар мумкин, шунинг учун даволанишдан кейин бир неча йил давомида кузатув тасвирлари керак.
- Чекланган контактли спорт турлари билан кузатиш
- Дори воситаларини киритиш билан кистанинг понксиёну
- Суякларни пайвандлаш билан куретаж
- Интрамедуллар эластик остеосинтез
- Патологик синишларни даволаш
- Ўсиш тугашидан олдин рентгенографияни назорат қилинг