Нима учун пателла хафтага тушади?
Тиз қопқоғи тўрт бошли мушакнинг кучини ошириш учун каснак вазифасини бажаради. Бüкüлü бўлса, у фемурнинг йиви бўйлаб силлиқ силжиши керак. Тўрт бошли мушакнинг ташқи қисми ички қисмдан кучлироқ бўлса, глутеал мушаклар заиф бўлса ва сон юкланганда ичкарига тушиб қолса, оёқ текисланган бўлса, пателла ташқарига қараб ҳаракатланади ва йивнинг бир четига босилади. Бу соҳадаги босим кўп марта ортади, хафтага силлиқлигини йўқотади, юмшатади ва ёрилиб кетади. Зинадан тушаётганда ва чўкиш пайтида юк айниқса юқори, шунинг учун одатий шикоятлар.
- Пателланинг силжиш траекториясининг бузилиши
- Тҳигҳ муссле имбалансе
- Глутеал мушакларнинг заифлиги
- Ясси оёқ ва тизза валгус
- Фемур йиви шаклининг хусусиятлари
- Пателланинг шикастланиши ва дислокациясининг оқибатлари
Сабаблари ва хавф омиллари
Кўпинча, муаммо юк кескин ортиб кетганда пайдо бўлади: одам югуришни бошлайди, сқуац қўшади, зинапояда машғулотларга ўтади ёки сиртни ўзгартиради. Ўсмирларда тез ўсиш даврида мушаклар суякларни ушлаб туролмайди ва пателла барқарорликни йўқотади. Сон мушакларининг заифлиги ва қисқариши, ноқулай ёки эскирган поябзал, эğимли юзада югуриш ва чўкиш рол ўйнайди. Камроқ, сабаб пателланинг олдинги дислокацияси, тизза тузилишининг анатомик хусусиятлари ва хафтага шикастланишининг оқибатлари.
- Тренинг ҳажмининг кескин ўсиши
- Қуадрисепс ва глутеал мушакларнинг заифлиги
- Соннинг орқа мушакларининг қисқариши
- Ўсмирлик - бу тез ўсиш даври
- Флат феет, ворн шоес
- Сқуат ва тиз чўкиб ишлаш
- Пателланинг дислокациясига учраган
- Ортиқча вазн
Семптомлар
Оғриқ зерикарли, оғрияпти, тизза қопқоғи атрофида ёки унинг остида сезилади ва одам бир нуқтани кўрсатиши қийин - у тиззасини кафти билан қоплайди. Одатда зинапоядан тушаётганда, чўкаётганда, пастга югурганда, шунингдек, кинотеатрда ёки машинада узоқ вақт ўтиргандан кейин, оёғингизни тўғриламоқчи бўлганингизда ёмонлашади. Кўпинча эгилиш пайтида сиқилиш, чертиш ва ишқаланиш ҳисси мавжуд. Одатда шишиш кам ёки йўқ. Қоида тариқасида, қўшилишнинг блокировкаси ва беқарорлик ҳисси йўқ - уларнинг мавжудлиги бошқа муаммони кўрсатади.
- Тиз қовоғи атрофида ва остида оғриқ
- Зинадан ва сқуацдан тушаётганда мустаҳкамлаш
- Букилган тизза билан узоқ вақт ўтиргандан кейин оғриқ
- Ҳаракатланаётганда чийиллаш ва чертиш товушлари
- Энгил шишиш
- Кестириб, заифлик ва тез чарчаш
Диагностика
Ташхис асосан клиник ҳисобланади. Шифокор юришни, оёқларнинг ўқини, оёқларнинг ҳолатини, мушакларнинг кучи ва эгилувчанлигини баҳолайди, пателланинг ҳаракатчанлигини ва унинг қирраларининг оғриғини текширади ва бир оёғида чўзилишнинг бажарилишини кузатади. Пателла учун махсус проекцияни ўз ичига олган тиззанинг рентгенограммаси артрозни истисно қилиш ва чашка ҳолатини баҳолашга ёрдам беради. Ултратовуш текшируви тендонларнинг ҳолатини ва суюқлик мавжудлигини кўрсатади. МРИ доимий оғриқлар, хафтага ёки менискуснинг шикастланишига шубҳа қилиш учун ва операцияни давом эттиришга қарор қилишдан олдин кўрсатилади.
- Юриш ва оёқ ўқини текшириш, баҳолаш
- Функционал тестлар ва битта оёқ чўзилиши
- Тизза рентгенограммаси, шу жумладан пателла проекцияси
- Тиз бўғимининг ултратовуш текшируви
- Доимий оғриқлар учун МРИ
- Оёқни баҳолаш ва поябзал танлаш
Даволаш
Асосий усул - тўрт бошли мушакни, айниқса унинг ички қисмини ва соннинг тўғри жойлашиши учун масъул бўлган глутеал мушакларни кучайтирадиган машқлар дастури. Бундан ташқари, соннинг орқа қисми ва пастки оёқ чўзилади. Юк бутунлай олиб ташланмайди, балки оғриқсиз билан алмаштирилади: баланд эгарли велосипед, сузиш, текис сирт устида юриш. Ясси оёқлар учун лента, ортопедик ички тагликлар ва тўғри поябзал ёрдам беради. Оғриқ қолдирувчи воситалар қисқача қўлланилади. Кıкıрдакнинг жиддий шикастланиши ёки пателлар беқарорлиги учун жарроҳлик камдан-кам ҳолларда талаб қилинади.
- Қуадрисепс ва глутеал мушаклар учун машқлар
- Ҳамстринг ва бузоқнинг чўзилиши
- Югуришни вақтинча велоспорт ва сузиш билан алмаштириш
- Пателла лентаси
- Ясси оёқлар учун ортопедик тагликлар
- Оёқ кийимларини танлаш ва югуриш техникасини тузатиш
- Оғриқ қолдирувчи воситаларнинг қисқа курслари
- Камдан кам ҳолларда жарроҳлик даволаш