Ўпкада нима содир бўлади
Сурфактант ҳомиладорликнинг ўрталаридан бошлаб алвеолаларнинг махсус ҳужайралари томонидан ишлаб чиқарилади, аммо этарли миқдорда фақат охирги ҳафталарда тўпланади. Бу модда сирт таранглигини пасайтиради ва нафас олишлар орасида алвеолаларни очиқ тутади. Унинг этишмаслиги бўлса, алвеолалар йиқилиб, газ алмашинуви майдони кескин камаяди ва бола ҳар сафар яна ўпкасини очиши керак. Нафас олиш иши кўп марта кучаяди, чақалоқ тезда чарчайди, қонда кислород тушади ва карбонат ангидрид тўпланади. Алвеолалар деворларида зич қатламлар ҳосил бўлади, шунинг учун касаллик илгари гиалин мембрана касаллиги деб аталади.
- Сурфактант алвеолаларни очиқ тутади
- Унинг ишлаб чиқарилиши ҳомиладорликнинг охирига келиб ортади
- Камчилик билан алвеолалар қулаб тушади
- Нафас олиш иши кескин кучаяди
- Кислород этишмаслиги ва ортиқча карбонат ангидрид ривожланади
Ким хавф остида
Асосий омил - туғилиш вақти: ҳомиладорлик ёши қанчалик паст бўлса, касалликнинг эҳтимоли ва оғирлиги шунчалик юқори бўлади. Вақти-вақти билан туғилган болаларда синдром камдан-кам учрайди. Онада қандли диабет хавфини оширади, чунки ҳомилада инсулиннинг юқори даражаси ўпканинг камолотини кечиктиради, шунингдек, туғилиш бошланишидан олдин сезарен билан кесилади: табиий туғилиш пайтида гормонал кўтарилиш ўпканинг тайёрланишига ёрдам беради. Бундан ташқари, туғруқ пайтида асфиксия, боланинг совиши, кўп ҳомиладорлик ва ака-ука ва опа-сингилларда ушбу синдромнинг ҳолатлари муҳим аҳамиятга эга.
- Эрта туғилиш этакчи хавф омилидир
- Онанинг қандли диабети
- Касıлмалар бошланишидан олдин сезарен
- Туғилиш пайтида асфиксия ва совутиш
- Кўп ҳомиладорлик
- Боланинг эркак жинси
- Олдинги болаларда РДС ҳолатлари
Семптомлар
Белгилар туғилгандан кейинги дастлабки соатларда пайдо бўлади ва одатда биринчи ёки иккинчи кун ичида кучаяди. Бола тез-тез ва саёз нафас олади; нафас олаётганда қовурғалараро бўшлиқлар тортилади, стернум остидаги ва бўйинбоғлар устидаги майдон, бурун қанотлари шиширади. Характерли белги - сиз нафас олаётганда инграш ёки инграш: чақалоқ ўпкасини очиқ ушлаб туриш учун инстинктив равишда қаршилик кўрсатади. Тери ва шиллиқ пардалар мавимси рангга эга бўлади, чақалоқ летаргик ва ёмон сўради. Даволашсиз нафас олишда паузалар ва қон босими пасаяди.
- Ҳаётнинг биринчи соатларида тез-тез нафас олиш
- Кўкрак қафасининг мос келадиган жойларини тортиб олиш
- Нола нафас чиқариш
- Буруннинг шишиши
- Тери ва шиллиқ пардаларнинг кўкариши
- Летаргия ва овқатланишдан бош тортиш
- Оғир ҳолатларда апнеа эпизодлари
Диагностика
Ташхис неонатолог томонидан боланинг тўшагидан бошланган клиник кўриниш ва текширув маълумотлари асосида амалга оширилади. Пулсе оксиметрия қоннинг кислород билан тўйинганлигини кўрсатади, қон газининг таҳлили нафас этишмовчилиги ва кислоталилик даражасини кўрсатади. Кўкрак қафаси рентгенограммаси нозик танели нақш ва бронхларнинг кўринадиган лüменлери билан ўпканинг ҳавоси пасайганлигининг характерли расмини кўрсатади. Нафас олиш бузилишининг бошқа сабабларини истисно қилиш муҳимдир: конженитал пневмония ва сепсис, вақтинчалик тахипне, юрак ва ўпка нуқсонлари, шунинг учун қон яллиғланиш белгилари ва маданияти учун олинади.
- Нафас олишни баҳолаш ва пулс оксиметрия
- Кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Қон газлари ва кислота-асос ҳолати
- Қон глюкоза ва электролитлар
- Яллиғланиш белгилари ва қон маданияти
- Юрак касалликларини истисно қилиш учун экокардиёграфи
Даволаш ва олдини олиш
Даволашнинг асосий усули бурун тишлари орқали эрта инвазив бўлмаган доимий мусбат босимли нафас олишни қўллаб-қувватлашдир, бу эса алвеолаларни очиқ сақлашга ёрдам беради. Агар таъсир этарли бўлмаса, сирт фаол моддалар тўғридан-тўғри нафас олиш йўлларига киритилади; Замонавий техникалар буни болани сунъий шамоллатишга ўтказмасдан амалга оширишга имкон беради. Кислород қатъий равишда кўрсаткичларга мувофиқ берилади, чунки унинг ортиқча миқдори кўз ва ўпка учун зарарли. Шу билан бирга, ҳарорат, овқатланиш ва глюкоза даражаси сақланади. Энг яхши профилактика она учун кортикостероидлар курси бўлиб, агар эрта туғилиш хавфи мавжуд бўлса, бу ҳомила ўпкасининг камолотини тезлаштиради.
- Бурун тишлари орқали СПАПни эрта қўллаб-қувватлаш
- Сирт фаол моддалар препаратларини киритиш
- Оғир ҳолатларда сунъий шамоллатиш
- Бошқариладиган кислородли терапия
- Ҳарорат ва овқатланишни сақлаш
- Эрта туғилиш таҳдиди учун антенатал кортикостероидлар
- 39 хафтагача бўлган кўрсатмасиз электив операциялардан бош тортиш
