ИНФЕКЦИОН қандай пайдо бўлади?
Қўзғатувчининг споралари жуда барқарор ва йиллар давомида тупроқда сақланади. Улар кислород кам бўлган жойда ўсади: тешилган яранинг чуқурлигида, ифлосланган ишқаланиш қобиғи остида, куйиш ёки музлашдан ўлик тўқималарда, занглаган тирноқ ёки парчаланиш жароҳатида. Ҳайвонларнинг чақиши, боғдорчилик пайтида чуқур тирналган, ўқ отиш ва эзилган жароҳатлар ҳам хавфлидир. Тетаноз одамдан одамга ўтмайди. Касаллик иммунитетни қолдирмайди, шунинг учун тикланишдан кейин ҳам эмлаш керак.
- Тешилган яралар, шу жумладан тирноқлар ва парчалар
- Тупроқ ва гўнг билан ифлосланган яралар
- Куйишлар, музлаш, эзилган тўқималар
- Ҳайвонларнинг чақиши ва чуқур чизиш
- Касалхонадан ташқарида туғиш пайтида янги туғилган чақалоқнинг киндик яраси
- Шахсдан одамга юқиш йўқ
Семптомлар
Шикастланиш ва биринчи белгилар орасидаги вақт одатда бир неча кундан икки ҳафтагача, баъзан эса кўпроқ давом этади; бу давр қанчалик қисқа бўлса, курс шунчалик оғирроқ бўлади. Биринчи аломат кўпинча трисмус - чайнаш мушакларининг спазми туфайли оғизни очиш қийин. Кейин спазм юз мушакларини ушлайди, юзга мажбурий табассумнинг характерли ифодасини беради ва бўйин, орқа ва қоринга тарқалади: мушаклар қаттиқлашади, орқа ёйлар. Ушбу фонда оғриқли конвулсиялар пайдо бўлади, улар ёрқин нур, баланд овоз ёки тегиниш билан қўзғатилади. Шу билан бирга, онг аниқ бўлиб қолади, бу эса касалликни айниқса оғриқли қилади.
- Трисмус - оғизни очишда қийинчилик
- Юз мушакларининг спазми
- Бўйин, орқа, қорин мушакларидаги кучланиш
- Ёруғлик, товуш, тегинишдан соқчилик
- Ютиш ва нафас олишда қийинчилик
- Терлаш, тез юрак уриши, қон босимининг ўзгариши
- Онг сақланиб қолган
Яра билан дарҳол нима қилиш керак
Яра тоза сув ва совун билан ювилади, сиртдан кўринадиган ахлоқсизлик ва бегона жисмлар тозаланади, антисептик билан ишлов берилади ва тоза бинт билан қопланади. Чуқур, тешилган ва ифлосланган яраларни маҳкам ёпиш мумкин эмас: улар ҳавога кириш ва жарроҳлик даволаш керак. Агар яра чуқур бўлса, занглаган ёки ифлос нарсадан келиб чиққан бўлса, ҳайвонларнинг чақиши бўлса, жароҳатда тупроқ, ёғоч чиплари ёки шиша қолган бўлса, шунингдек даволанишдан олдин олти соатдан кўпроқ вақт ўтган бўлса, шифокор билан маслаҳатлашинг. Шифокор яра ва эмлаш ҳолатини баҳолайди ва фавқулодда профилактика тўғрисида қарор қабул қилади.
- Ярани совун ва сув билан ювинг
- Ярага чуқурроқ кирмасдан, сирт ифлослантирувчи моддаларни олиб ташланг
- Антисептик билан даволанг ва тоза бандажни қўлланг.
- Чуқур тешилган ярани маҳкам ёпиштирманг
- Худди шу куни шифокорга мурожаат қилинг
- Докторингизга қоқшолга қарши охирги эмлаш санасини айтинг.
Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва эмлаш
Тактикалар яранинг табиатига ва одам қачон эмланганига боғлиқ. Агар эмлаш курси тугалланган бўлса ва охирги ревакцинациядан бери оз вақт ўтган бўлса, одатда қўшимча чоралар талаб қилинмайди. Номаълум ёки тўлиқ бўлмаган эмлаш тарихи ва контаминацияланган яра бўлса, вакцина қўлланилади ва юқори хавф бўлса, қўшимча равишда қоқшол иммуноглобулини ёки зардоби юборилади, бу токсинни асаб тўқималарига боғлашдан олдин зарарсизлантиради. Режалаштирилган ҳимоя тақвим бўйича болалик давридаги эмлашлар ва катталарни тахминан ҳар ўн йилда бир марта қайта эмлаш асосида амалга оширилади. Ҳомиладор аёллар учун тетанозга қарши эмлаш шифокор тавсиясига биноан амалга оширилади ва янги туғилган чақалоқни ҳам ҳимоя қилади.
- Шифокор томонидан яра ва эмлаш тарихини баҳолаш
- Вакцинани тўлиқ бўлмаган курс давомида юбориш
- Тетаноз иммуноглобулини ёки юқори хавф бўлса сарум
- Ярани жарроҳлик йўли билан даволаш
- Календарга мувофиқ болалар учун режалаштирилган эмлашлар
- Катталар учун тахминан ҳар ўн йилда бир марта эмлаш
Ривожланган тетанозни даволаш
Бемор интенсив терапия бўлимига ётқизилади ва қоронғи, сокин хонага жойлаштирилади, чунки ҳар қандай тирнаш хусусияти берувчи конвулсияни қўзғатади. Тетаноз иммуноглобулини киритилади, яра жарроҳлик йўли билан даволанади ва патогенга қарши антибиотиклар буюрилади. Асосий йўналиш - тутилишларни назорат қилиш ва нафас олишни қўллаб-қувватлаш: улар мушакларни бўшаштирувчи дориларни қўллашади ва керак бўлганда сунъий шамоллатишга ўтадилар. Даволаш узоқ муддатли бўлиб, найча орқали озиқлантиришни, тромбоз ва бедсореснинг олдини олишни талаб қилади. Қайта тиклаш ҳафталар ва ойлар давом этади. Қайта тиклангандан сўнг, эмлашнинг тўлиқ курси талаб қилинади.
- Реанимация бўлими, сукунат ва қоронғулик
- Тетанус иммуноглобулини
- Жарроҳлик йўли билан тозалаш ва антибиотиклар
- Антиконвулсант терапия ва мушак гевşетиси
- Агар керак бўлса, сунъий шамоллатиш
- Найча орқали озиқлантириш, асоратларни олдини олиш
- Қайта тиклашдан кейин эмлаш