ИНФЕКЦИОН қандай пайдо бўлади?
Ассарис тухумлари тупроқда пишиб, у эрда узоқ вақт қолади, айниқса иссиқ, нам иқлимда. Бирор киши уларни ёмон ювилган сабзавот, мева ва ўтлар билан, ишончсиз манбалардан олинган сув билан ёки боғда ишлагандан ёки қумда ўйнаганидан кейин ифлос қўллари билан оғзига солиб ютиб юборади. Паразит одамдан одамга оддий алоқа орқали узатилмайди, чунки тухумлар танадан ташқарида пишиб этиш учун вақт керак. Болалар гигиена одатлари туфайли катталарга қараганда тез-тез юқади.
- Ювилмаган сабзавотлар, мевалар ва ўтлар
- Контаминацияланган тупроқ ва қум
- Ишончсиз манбалардан олинган сув
- Боғда ишлагандан кейин ифлос қўллар
- Ўғит сифатида дезинфекцияланмаган нажасдан фойдаланиш
- Озиқ-овқатга тухум ташувчи сифатида учади
Касалликнинг икки босқичи
Эрта, ўпка босқичи инфекциядан бир-икки ҳафта ўтгач, личинкалар ўпка орқали кўчиб ўтганда содир бўлади. Қуруқ йўтал пайдо бўлади, баъзида қон билан қопланган, нафас қисилиши, хириллаш, паст ҳарорат, üртикер ва қичишиш бўлиши мумкин. Қон тестида эозинофиллар кўпаяди ва рентгенограммада жойни тезда ўзгартирадиган учувчи инфилтратлар кўринади. Кеч, ичак фазаси 2-3 ойдан кейин ривожланади: киндик атрофида оғриқ, кўнгил айниши, иштаҳани йўқотиш, турғун бўлмаган ахлат, болаларда эса - асабийлашиш ва ёмон уйқу.
- Эрта босқич: қуруқ йўтал ва нафас қисилиши
- Аллергик тошма ва қичишиш
- Қондаги эозинофилларнинг кўпайиши
- Рентгенограммада ўпкада учувчи инфилтратлар
- Кечки босқич: киндик атрофидаги оғриқ
- Булантı, иштаҳани йўқотиш, беқарор нажас
- Кило йўқотиш ва чарчоқ
Мураккабликлар
Кўп миқдордаги паразитлар билан, юмалоқ қуртлар тўпи ичак лüменини тўсиб қўйиши ва ичак тутилишига олиб келиши мумкин - бу шошилинч жарроҳлик ёрдамини талаб қиладиган ҳолат. Бирор киши ўт йўллари ва ошқозон ости бези йўлларига кириб, обструктив сариқлик, холангит ёки ўткир панкреатитга олиб келиши мумкин. Камроқ ҳолларда паразит аппендиксга кириб боради. Болаларда узоқ муддатли инфекция овқатланишга таъсир қилади, витамин этишмаслиги ва ўсишнинг секинлашишига олиб келади. Шунинг учун даволанишни кечиктириш мумкин эмас.
- Ичак тутилиши
- Обструктив сариқлик ва холангит
- Ўткир панкреатит
- Аппендицит
- Ичак тешилиши (камдан-кам ҳолларда)
- Болаларда овқатланишнинг этишмаслиги
- Ўпка босқичида бронхообструкция
Диагностика
Асосий усул - гелминт тухумлари учун ахлатни текшириш. Муҳим нозиклик: эрта, ўпка босқичида тухумлар нажасда ҳали пайдо бўлмайди, чунки паразит этукликка эришмаган ва таҳлил салбий бўлади. Бу даврда улар клиника, юқори эозинофиллер, баъзан умумий ИгЕ ва ўпканинг рентгенограммаларига эътибор беришади. Ичак фазасида ахлатни таҳлил қилиш одатда информациондир; агар керак бўлса такрорланади. Қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви асоратлардан шубҳа қилинганида қўлланилади ва катталар баъзан эндоскопия ёки контрастли флороскопия билан аниқланади.
- Гелминт тухумлари учун нажас, агар керак бўлса, уч марта
- Эозинофилни баҳолаш билан тўлиқ қон рўйхати
- Копрограмма
- Дастлабки босқичда умумий ИгЕ
- Йўтал учун кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Оғриқ ва сариқлик учун қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви
Даволаш ва олдини олиш
Аскаридоз шифокор томонидан ёши, вазни ва биргаликдаги шароитларни ҳисобга олган ҳолда танланадиган антҳелминтис дорилар билан даволанади; Ҳомиладор аёллар ва кичик болалар учун схемалар бошқача. Ўз-ўзидан дори-дармонлар хавфли: нотўғри доз паразитларнинг ўт йўлларига миграциясини қўзғатиши мумкин. Курсдан сўнг нажас тестларини кузатиш мажбурийдир. Саримсоқ, қовоқ уруғи ва шувоқ каби халқ даволанишлари даволаниш ўрнини боса олмайди. Олдини олиш оддий ва самарали: қўлингизни ва озиқ-овқатингизни ювинг, хавфсиз сув ичинг, ҳудуддаги тупроқни ўстиринг, боғни янги нажас билан уруғлантирманг.
- Антҳелминтис дорилар шифокор томонидан белгиланади
- Режимни танлашда ёш, вазн ва ҳомиладорликни ҳисобга олган ҳолда
- Даволанишдан кейин нажас таҳлилини кузатиш
- Шифокорнинг қарорига биноан оила аъзоларини текшириш ва даволаш
- Ўз-ўзини даволашдан ва анъанавий усуллардан воз кечиш
- Болаларда қўлларни совун билан ювиш ва тирноқларни қисқа тутиш
- Сабзавотлар, мевалар ва ўтларни яхшилаб ювиш
- Қайнатилган ёки шиша сув