Одам қандай қилиб юқади?
Вояга етган токсокара ит ва мушукларнинг, айниқса кучукча ва мушукчаларнинг ичакларида паразитлик қилади. Нажас билан тухумлар тупроққа киради, улар қум ва тупроқда пишиб, узоқ вақт давомида яшовчан бўлиб қолади. Бола уларни ифлос қўллар, қум, ювилмаган сабзавотлар ва ўтлар билан ютади. Ичакда тухумдан личинкалар чиқиб, девор орқали қонга кириб, органларга тарқалади. Одамлар бу паразит учун мос уй эгаси эмас, шунинг учун цикл тугайди ва личинкалар яллиғланиш ўчоғи сифатида йиллар давомида тўқималарда қолади.
- Ўйин майдончаларида қум ва тупроқ
- Ювилмаган сабзавотлар, кўкатлар, резаворлар
- Кучукчалар ва мушукчалар билан алоқа қилиш
- Тирноқларни тишлаш ва қўлларни оғизга солиш одати
- Қўлқопсиз тупроқ билан ишлаш
Шакллар ва аломатлар
Кўринишлар личинкалар қаерда тугаганига ва уларнинг сонига боғлиқ. Висерал шаклда жигар ва ўпка азобланади: узоқ муддатли қуруқ йўтал, бўғилиш хуружлари, қорин оғриғи, жигар кенгайиши ва тўлқинга ўхшаш ҳарорат пайдо бўлади. Тери шакли қичийдиган тошма ва üртикерга сабаб бўлади. Кўпинча мактаб ўқувчилари ва ўсмирларда учрайди, бир кўзга таъсир қилади ва доимий кўриш йўқолишига олиб келиши мумкин. Асемптоматик курс ҳам мумкин, агар ягона топилма қон тестида эозинофиллар кўпайган бўлса.
- Виссерал шакл: йўтал, нафас қисилиши, қорин оғриғи
- Тери шакли: тошма, üртикер, қичишиш
- Кўз шакли: бир кўзда кўришнинг пасайиши
- Неврологик шакл: бош оғриғи, соқчилик
- Яширин шакл: фақат қон тестидаги ўзгаришлар
Қандай тестлар керак
Асосий тест қонда Токсокарага антикорларни аниқлашдир. Семптомлар ва тўлиқ қон рўйхати билан бирга баҳоланади, бу эрда эозинофиллар ва баъзан лейкоцитоз кўтарилади. Умумий ИгЕ кўпинча кўтарилади. Токсокарозда гелминт тухумлари учун нажас таҳлили информацион эмас, чунки личинкалар катталар қуртларига айланмайди. Органларнинг шикастланишини баҳолаш учун қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви қўлланилади, агар йўтал бўлса, кўкрак қафаси рентгенограммаси қўлланилади ва кўриш ҳақида шикоятлар бўлса, фундусни текшириш билан офталмолог томонидан текширувдан ўтиш керак.
- Қонда токсокарага қарши антикорлар
- Лейкемия формуласи билан умумий қон тести
- Жами иммуноглобулин Э
- Қорин бўшлиғи органларининг ултратовуш текшируви
- Йўтал учун кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Офталмолог томонидан фундус текшируви
Даволаш
Даволаш ёш ва вазнни ҳисобга олган ҳолда шифокор томонидан белгиланган курсда антҳелминтис препаратлар билан амалга оширилади. Жиддий яллиғланиш, кўз ёки асаб тизимига зарар етказилганда, яллиғланишга қарши препаратлар қўшимча равишда қўлланилади, баъзида шифохонада. Курсдан сўнг саломатлик ҳолати, эозинофиллар ва антикорлар даражаси кузатилади, антикорлар эса аста-секин камаяди ва ўз-ўзидан даволанишни такрорлаш учун сабаб деб ҳисобланмайди. Кўзни текшириш офталмолог билан биргаликда амалга оширилади. Тасдиқланган ташхиссиз дориларнинг профилактик курслари белгиланмайди.
- Шифокор томонидан белгилаб қўйилган антҳелминтис курси
- Оғир шакллар учун яллиғланишга қарши терапия
- Кўз шакли учун офталмолог билан биргаликда даволаш
- Даволашдан кейин эозинофил назорати
- Биргаликда аллергияни даволаш
Олдини олиш
Шаҳар тупроғини токсокара тухумларидан бутунлай тозалаш мумкин эмас, шунинг учун профилактика гигиена атрофида қурилган. Фарзандингизга ташқарига чиққандан кейин, қум қутисига ёки ҳайвонлар билан ўйнагандан кейин ва ҳар доим овқатдан олдин қўлларини ювишга ўргатинг. Кўкатлар ва сабзавотларни оқадиган сув билан яхшилаб ювиб ташланг. Уй итлари ва мушуклари ветеринар томонидан мунтазам равишда дегелминтизация қилинади ва ҳайвонни тозалашдан кейин қўллар ювилади. Қум қутилари кечалари ёпиқ бўлиши керак, ётоқларни эса қўлқоп билан ишлаш керак.
- Ташқарига чиққандан ва ҳайвонларга тегиб кетгандан кейин қўлингизни ювинг
- Сабзавотларни, ўтларни ва резаворларни яхшилаб ювиб ташланг
- Ветеринарда уй ҳайвонларини мунтазам равишда дегелминтизация қилиш
- Қум қутиларини ҳайвонлардан узоқроқ тутинг
- Тупроқ билан қўлқоп билан ишланг
- Болаларнинг тирноқларини қисқартириш