ИНФЕКЦИОН қандай пайдо бўлади?
Вҳипворм тухумлари касал одамнинг нажасида тўкилади ва бир неча ҳафта давомида илиқ, нам тупроқда пишиб этилади. Шундагина улар юқумли касалликка айланади. Бирор киши уларни ёмон ювилган сабзавотлар, ўтлар, резаворлар, қайнатилмаган сув билан ютиб юборади ёки ифлос қўллари билан оғзига солади. Ичакда тухумдан личинка чиқади, у шиллиқ қаватга кириб, бир ойдан уч ойгача катталар қуртига айланади. Паразитнинг умр кўриш муддати бир неча йил, шунинг учун даволашсиз инфестация узоқ вақт давом этади. Одамдан одамга бевосита инфекция содир бўлмайди.
- Ювилмаган сабзавотлар, ўтлар, мевалар ва резаворлар
- Ариқлардан, қудуқлардан, очиқ манбалардан сув
- Тупроқ ва қум билан ишлагандан кейин ифлос қўллар
- Болалар қум қутисида ва боғда ўйнашмоқда
- Боғни дезинфекцияланмаган нажас билан уруғлантириш
- Озиқ-овқатга тухум ташувчи сифатида учади
Семптомлар
Шикоятларнинг жиддийлиги тўғридан-тўғри паразитлар сонига боғлиқ. Ягона қуртлар билан одам ҳеч нарсани сезмайди ва тухум тасодифан топилади. Мўътадил инвазия билан қориннинг ўнг ярмида даврий оғриқлар пайдо бўлади, шовқин, беқарор нажас ва иштаҳани йўқотиш. Болаларда массив инвазия тез-тез бўшашган ахлат, шиллиқ ва қон чизиқлари ва оғриқли чақириқлар билан сурункали колит шаклида юзага келади. Сурункали қон йўқотиш темир танқислиги анемиясига олиб келади, бу эса рангпарликка, чарчоққа ва мактабда эътиборнинг пасайишига олиб келади.
- Қорин оғриғи, одатда ўнг ёнбош минтақасида
- Стабил бўлмаган нажас, ўзгарувчан диарея ва ич қотиши
- Нажасда шиллиқ ва қон излари
- Иштаҳанинг пасайиши, кўнгил айниши, шиширади
- Паллор, заифлик, анемия билан бош айланиши
- Аччиқланиш, ёмон уйқу, болаларда академик кўрсаткичларнинг пасайиши
- Болаларда оғир инфекция билан ректал пролапсус
Нима учун болалар учун хавфли?
Болалар катталарга қараганда тез-тез юқади ва босқинга қаттиқроқ чидайди, чунки бир хил миқдордаги қуртлар билан кичик организм учун қон ва озуқа моддаларининг йўқолиши кўпроқ бўлади. Узоқ муддатли темир танқислиги ўсишга, жисмоний ривожланишга ва диққатни жамлаш қобилиятига таъсир қилади. Жуда кўп миқдордаги паразитлар билан доимий дефекация ва зўриқиш ректал шиллиқ қаватнинг пролапсасига олиб келади. Бундан ташқари, тричуриасис кўпинча бошқа гелминтиазлар билан бирлаштирилади, шунинг учун текширув одатда кенгайтирилади.
- Темир танқислиги анемияси ва оқсил этишмовчилиги
- Ёмон ўсиш ва вазн ортиши
- Диққат ва ишлашнинг пасайиши
- Ректал пролапса
- Аскариоз ва гиардиасис билан тез-тез комбинация
- Ичак инфекцияларига нисбатан сезувчанликнинг ошиши
Диагностика
Асосий усул - ахлатда характерли тухумларни аниқлаш. Тухумларнинг чиқиши нотекис бўлгани учун, синов бир неча кунлик интервал билан уч марта ўтказилади, акс ҳолда энгил инфестацияни ўтказиб юбориш осон. Копрограмда шиллиқ, лейкоцитлар ва қизил қон ҳужайралари кўрсатилган. Тўлиқ қон текшируви анемияни ва баъзида эозинофилларнинг бир оз кўпайишини аниқлайди, гарчи трихосефалоз билан бу бошқа гелминтозларга қараганда камроқ аниқланади. Бошқа сабабларга кўра амалга оширилган колоноскопия вақтида катталар қуртлари баъзан тўғридан-тўғри шиллиқ қаватида кўринади.
- Гелминт тухумлари учун нажас, уч марта
- Копрограмма
- Умумий клиник қон текшируви
- Анемия шубҳаси учун ферритин ва темир
- Яширин қон учун нажас
- Кўрсаткичларга кўра колоноскопия
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш антҳелминтис дорилар билан амалга оширилади, улар ёш ва вазнни ҳисобга олган ҳолда шифокор томонидан танланади. Вҳипворм бошқа баъзи гелминтларга қараганда даволанишга камроқ мойил, шунинг учун курс узоқроқ бўлиши мумкин ва бир неча ҳафта ўтгач, нажасни назорат қилиш тести талаб қилинади. Шу билан бирга, камқонлик темир препаратлари билан даволанади ва парҳез тузилади. Бутун оилани текшириш ва агар керак бўлса, даволаниш керак, акс ҳолда қайта инфекция деярли муқаррар. Халқ усуллари, саримсоқ ҳўқналари ва хун таквиелери паразитни ўлдирмайди ва фақат самарали даволанишни кечиктиради.
- Шифокор томонидан тайинланган курсда антҳелминтис препарати
- Икки-тўрт ҳафтадан сўнг нажас таҳлилини назорат қилинг
- Анемия учун темир қўшимчалари
- Оила аъзоларини текшириш
- Сабзавотлар, ўтлар ва меваларни яхшилаб ювиш, қайноқ сув билан ювиш
- Қайнатилган ёки шиша сув
- Ташқарига чиққандан кейин, боғдорчилик ва овқатланишдан олдин қўл ювиш
- Болалардаги қисқа тирноқлар, зиғирнинг мунтазам ўзгариши