Паразит танага қандай киради?
Илон личинкалари иссиқ, нам тупроқда яшайди, айниқса нажас билан ифлосланган. Улар бузилмаган тери орқали, кўпинча оёқлар орқали кириб боради ва кириш жойида қичишиш ва қизғиш чизиқ пайдо бўлиши мумкин. Қон оқими билан личинкалар ўпкага этиб боради, алвеолаларга йўл олади ва нафас олиш йўллари орқали фаренксга кўтарилади, улар ютиб юборилади. Ингичка ичакда урғочилар тухум қўяди, ундан личинкалар пайдо бўлади. Улардан баъзилари нажас билан чиқади, баъзилари эса ичакда инвазив шаклга айланади ва яна унинг деворига ёки анус атрофидаги терига киритилади.
- Личинкаларнинг оёқ териси орқали кириб бориши
- Ҳўл ерда ялангоёқ юриш, дала ва боғларда ишлаш
- Йўтал ва томоқ тирнаш хусусияти билан ўпка орқали миграция
- Тупроқ билан янги алоқа қилмасдан танадаги ўз-ўзидан инфекция
- Ўнлаб йиллар давомида босқинчиликнинг мумкин бўлган давом этиши
Семптомлар
Кўпгина инфекцияланган одамлар йиллар давомида ҳеч қандай шикоят қилмайдилар ва паразит қондаги эозинофилларнинг кўпайиши асосида тасодифан топилади. Аниқ инвазия билан қориннинг юқори қисмида оғриқ, шиширади, диарея ва ич қотиши, кўнгил айниши безовта қилади. Терининг намоён бўлиши одатий ҳолдир: бир соат ичида бир неча сантиметрга силжиши мумкин бўлган қорин, думба ва сонларда қичийдиган тошма ва тез ҳаракатланувчи чизиқлар. Ўпка белгилари қуруқ йўтал, хириллаш, баъзан астмани эслатади. Юқори эозинофиллар билан ичак, тери ва ўпка шикоятларининг комбинацияси мақсадли текширув учун сабабдир.
- Қориннинг юқори қисмида оғриқлар, шиширади, ғичирлайди
- Муқобил бўш ахлат ва ич қотиши
- Кўнгил айниши, иштаҳани йўқотиш, вазн йўқотиш
- Қичишиш, ҳаракатланувчи, чизиққа ўхшаш тошма
- Қуруқ йўтал, нафас қисилиши, хириллаш
- Уртисариа ва аллергик намойишлар
- Қон тестларида эозинофилларнинг доимий ўсиши
Нима учун гиперинфекция хавфли?
Иммун тизими нормал ишлаётган экан, паразитлар сони сақланиб қолади. Агар бирор киши глюкокортикоидларни қабул қила бошласа, кимётерапия ўтказса, трансплантациядан кейин даволанса ёки иммунитет танқислиги оғир бўлса, ўз-ўзини инфекцияси назоратдан чиқиб кетади. Личинкалар сони кўчки каби ўсиб боради, улар ўпка, жигар, мияга тарқалади ва қонга ичак бактерияларини киритади. Оғир пневмония ва сепсис ривожланади. Шунинг учун тарқалиш ҳудудларида, гормонал ва антитумор терапияни бошлашдан олдин, шифокорлар стронгилоидозни истисно қилишга ҳаракат қилишади.
- Тизимли глюкокортикоидларни қабул қилиш асосий қўзғатувчи омил ҳисобланади
- Трансплантациядан кейин кимётерапия ва иммуносупрессия
- Оғир пневмония ва нафас олиш этишмовчилиги
- Бактериал сепсис ва менингит
- Ичак тутилиши ва қон кетиши
- Ўз вақтида даволанмасдан юқори ўлим
Диагностика
Стронгйлоидиасисда гелминт тухумлари учун мунтазам нажас текшируви кўпинча салбий бўлади, чунки личинкалар мос келмайдиган ва оз миқдорда чиқарилади. Шунинг учун тадқиқот бир неча марта такрорланади ва махсус бойитиш усуллари қўлланилади, бу ҳақда лаборатория огоҳлантирилиши керак. Антикорлар учун серологик тестлар қўшимча ёрдам беради. Умумий қон тестида эозинофилия одатий ҳисобланади ва умумий ИгЕ кўпинча кўтарилади, аммо гиперинфекция билан эозинофиллар, аксинча, паст бўлиши мумкин. Ўпка белгилари бўлган ҳолларда, баъзида балғамда личинкалар топилади.
- Махсус усуллар ёрдамида личинкалар учун нажасни такрорий текшириш
- Серологик антикор тести
- Эозинофиллар билан тўлиқ клиник қон текшируви
- Жами ИгЕ
- Йўтал балғамини таҳлил қилиш
- Кўрсатилгандек ўн икки бармоқли ичак таркиби ёки эндоскопия
- Гормонлар ва кимётерапияни буюришдан олдин текшириш
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш махсус антипаразитик препарат билан амалга оширилади, у шифокор томонидан танланади; бошқа гелминтозлар учун самарали бўлган дорилар акне учун камроқ ишлайди. Ўз-ўзидан инфекцияни юқтириш потенциалига кўра, курсдан кейин мониторинг талаб қилинади: бир неча ҳафта ва ойлардан сўнг такрорий нажас тестлари ва эозинофил даражасини баҳолаш. Гиперинфекция бўлса, даволаниш шифохонада ўтказилади ва курс узайтирилади. Агар гормон терапияси ёки кимётерапия ўтказилиши керак бўлса, текширув ва профилактик даволаниш масаласи асоратлар пайдо бўлгандан кейин эмас, балки бошланишидан олдин ҳал қилинади.
- Антипаразитик препарат қатъий равишда шифокор томонидан белгиланади
- Курсдан сўнг нажас ва эозинофилларни назорат қилиш тестлари
- Гиперинфекцияни стационар даволаш
- Гормонал ва антитумор терапиясини бошлашдан олдин текширув
- Нам ерда ялангоёқ юрманг, ёпиқ поябзал кийинг
- Тупроқ билан ишлаганда қўлқоп
- Қўл ювиш, қайнатилган сув, сабзавот ва ўтларни ювиш