Вирусни ким олиб юради
Инфекциянинг резервуари иссиқ қонли ҳайвонлардир. Шаҳарларда адашган итлар ва мушуклар кўпинча хавфлидир; табиатда улар тулки, бўри, шоқол, ракун ва ярасалардир. Уй ҳайвонлари ёввойи ҳайвонлар билан алоқа қилса, юқтириши мумкин. Вирус тупурикда бўлади, шунинг учун инфекция тишлаш, шикастланган тери ва шиллиқ пардаларнинг тупуриклари ва камроқ тез-тез ҳайвон ялаган панжаси туфайли чуқур тирналган ҳолда содир бўлади. Оддий пишириш вақтида гўшт ва сут инфекция манбаи ҳисобланмайди, аммо сўйиш пайтида касал ҳайвон билан алоқа қилиш хавфлидир.
- Кўча итлар ва мушуклар
- Ёввойи йиртқичлар: тулки, бўри, шоқол
- Кўршапалаклар, шу жумладан кўринадиган тишламасизлар
- Ёввойи ҳайвонлар билан алоқада бўлган уй ҳайвонлари
- Тишлаш, тирнаш, тупурик орқали юқиш
- У амалда одамдан одамга ўтмайди
Тишлашдан кейин дарҳол нима қилиш керак
Биринчи ва жуда муҳим қадам ярани камида ўн беш дақиқа давомида оқадиган сув ва совун билан яхшилаб ювишдир. Совун вирус қобиғини йўқ қилади ва хавфни сезиларли даражада камайтиради. Кейин яра антисептик билан даволанади ва бинт қўлланилади. Қаттиқ қон кетиш ёки юз жароҳати бўлмаса, одатда жароҳатни дарҳол ёпиш тавсия этилмайди ва қарор жарроҳ томонидан қабул қилинади. Даволанишдан сўнг дарҳол тиббий муассасага мурожаат қилишингиз керак - яранинг катталигидан қатъи назар, худди шу куни. Ҳайвон ва шароитларни эслаб қолиш муҳим: агар ит ёки мушук уй бўлса, у назорат қилинади.
- Ярани камида 15 дақиқа давомида совун ва сув билан ювинг
- Антисептик билан даволанг, бандажни қўлланг
- Жарроҳнинг қарорисиз ярани тикманг
- Худди шу куни шифокорга мурожаат қилинг
- Эслаб қолинг ва иложи бўлса, ҳайвонни топинг
- Ҳужум ҳақида ветеринария хизматига хабар беринг
Таъсир қилишдан кейин эмлашлар
Қутурмага қарши эмлаш курси имкон қадар эрта бошланади ва одатдаги маънода кечикиш саналари йўқ: эмлашлар тишлашдан бир неча кун ўтгач, ҳали аломатлар бўлмаса, буюрилади. Вакцина шифокор томонидан белгиланган жадвалга мувофиқ амалга оширилади ва ташрифларни ўтказиб юбормаслик керак. Чуқур чақишлар, кўплаб яралар ва хавфли локализация чақиши учун қўшимча равишда яра жойига АОК қилинган қутурганларга қарши иммуноглобулин қўлланилади. Ҳақиқий инфекция хавфидан кейин эмлаш учун ҳеч қандай контрендикация йўқ - бу ҳомиладор аёллар ва болалар учун ҳам амалга оширилади, чунки муқобил ўлимга олиб келадиган касалликдир. Агар уй ҳайвони ўн кунлик кузатувдан кейин соғлом бўлиб қолса, шифокорнинг қарори билан курсни тўхтатиш мумкин.
- Алоқадан кейинги биринчи соатларда ёки кунларда курсни бошланг
- Вакцинани қўллаш жадвалига қатъий риоя қилиш
- Қаттиқ чақиш учун қутурганларга қарши иммуноглобулин
- Ҳомиладорлик пайтида ва болаларда эмлаш мумкин
- Уй ҳайвонини 10 кун давомида кузатиб боринг
- Шифокор тавсиясига биноан курс давомида спиртли ичимликлар ва ҳипотермиядан бош тортиш
Агар касаллик ривожланган бўлса, аломатлар
Яширин давр кўпинча бир ойдан уч ойгача давом этади, лекин юз ва қўл тишлаш учун қисқароқ бўлиши мумкин. Биринчи белгилар ўзига хос эмас: безовталик, иситма, ташвиш, уйқу бузилиши, шунингдек, аллақачон даволанган яра ҳудудида қичишиш, оғриқ ва ёниш - бу жуда характерли аломатдир. Кейин қўзғалиш ичишга ҳаракат қилганда, фарингеал мушакларнинг оғриқли спазмлари билан ривожланади, кейин эса ҳатто сув қуйишнинг кўриниши ва овози билан. Туприкнинг кўпайиши, қўрқув, галлюцинациялар, ёруғлик ва ҳаво ҳаракатининг реакцияси қўшилади. Якуний босқичда ҳаяжон ўз ўрнини фалажга бўшатади. Ушбу босқичда самарали даволаш йўқ; ёрдам азоб-уқубатларни энгиллаштиришга қаратилган.
- Яширин давр одатда 1-3 ойни ташкил қилади
- Шифоланган луқма ҳудудида қичишиш ва ёниш
- Анксиете, уйқусизлик, ҳарорат
- Ичиш пайтида томоқ спазмлари - ҳидрофобия
- Ёруғлик, товуш, ҳаво ҳаракатининг реакцияси
- Терининг оқиши, қўзғалиш, галлюцинациялар
- Кечки босқичдаги фалаж
Олдини олиш
Асосий чора-тадбирлар уйсиз ва ёввойи ҳайвонлар билан алоқа қилмаслик, уларни қўлда овқатлантирмаслик, болаларга нотаниш ит ва мушукларни эркаламаслик, касал ёки ўлик ҳайвонларга тегмаслик кераклигини тушунтиришдан иборат. Уй ҳайвонлари ҳар йили қутуришга қарши эмланиши керак, шу жумладан ташқарига ёки мамлакатга кетадиганлар. Ишлари хавф билан боғлиқ бўлган одамларга - ветеринария шифокорлари, овчилар, бошпана ишчилари ва ноқулай ҳудудларга саёҳатчиларга эмлашдан олдин тавсия этилиши мумкин. Бу ҳақда шифокорингиздан олдиндан сўрашингиз керак.
- Йиллик уй ҳайвонларини эмлаш
- Уйсиз ва ёввойи ҳайвонлар билан алоқа қилишдан сақланинг
- Болаларга ҳайвонлар билан қандай муносабатда бўлишни ўргатиш
- Хавфли гуруҳларни профилактик эмлаш
- Ҳар қандай тишлаш учун дарҳол тиббий ёрдамга мурожаат қилинг
- Касал ёки ўлик ҳайвонларга тегманг