Танада нима содир бўлади
Одатда, иммунитет тизими инфекцияни сайтга чеклайди. Сепсис билан жавоб ортиқча бўлади ва бутун танага тарқалади: қон томирлари кенгаяди, уларнинг ўтказувчанлиги ошади ва суюқлик қон оқимини тўқималарга қолдиради. Босим пасаяди, қон кислородни камроқ этказиб беради ва органлар унинг этишмаслигидан азоб чекишни бошлайди. Шу билан бирга, коагуляцион тизим фаоллашади, кичик томирларда микротромблар ҳосил бўлади, бу қон оқимининг бузилишини кучайтиради. Босимнинг пасайиши суюқликни киритиш билан тузатилиши мумкин бўлмаганда, у септик шок деб аталади, энг оғир шакл.
- Инфекцияга ҳаддан ташқари тизимли жавоб
- Вазодилатация ва ётоқдан суюқлик йўқолиши
- Органларга кислород етказиб беришнинг бузилиши
- Микротромблар ва қон ивишининг бузилиши
- Қон босимининг доимий пасайиши билан септик шок
- Кўп орган этишмовчилиги
Қаердан бошланади?
Манба ўз вақтида тан олинмаган ёки даволанмаган ҳар қандай инфекция манбасига айланади. Энг кўп учрайдиган пневмония, сийдик йўллари инфекциялари, айниқса тошлар ва катетерлар фонида, қорин бўшлиғи органларининг аппендицит, холецистит ва ичак тешилиши билан инфекциялари, шунингдек терининг ва юмшоқ тўқималарнинг йирингли лезёнлари. Алоҳида-алоҳида, томир катетерлари билан боғлиқ инфекциялар, операциядан кейинги асоратлар ва туғруқдан кейинги сепсис ажралиб туради. Янги туғилган чақалоқларда манба туғруқ пайтида олинган инфекция бўлиши мумкин. Баъзида диққатни топиб бўлмайди ва улар даволаниш пайтида уни қидиришда давом этадилар.
- Пневмония
- Пиелонефрит ва сийдик йўлларининг инфекциялари
- Аппендицит, холецистит, перитонит
- Йирингли яралар, флегмона, қизилўнгач
- Катетер билан боғлиқ инфекциялар
- Операциядан кейинги ва туғруқдан кейинги асоратлар
Сиз ўтказиб юбора олмайдиган белгилар
Сепсис ҳар доим ҳам юқори иситмага ўхшамайди: кекса ва заиф одамларда ҳарорат нормал бўлиши ёки ҳатто камайиши мумкин. Инфекциянинг онгнинг ўзгариши, тез нафас олиш ва паст қон босими билан комбинацияси анча муҳимроқдир. Бундан ташқари, оддий кўринадиган касалликнинг кескин ёмонлашиши, кучли заифлик, титроқ ва титроқ, мармар совуқ тери ва сийдик миқдори камайишидан эҳтиёт бўлиш керак. Болаларда летаргия, ғайриоддий йиғлаш, овқат эйишдан бош тортиш, рангпарлик ва босим билан йўқолмайдиган тошма ташвишли ҳисобланади. Бу комбинация дарҳол ёрдам талаб қилади.
- ИНФЕКЦИОН туфайли чалкашлик ёки уйқучанлик
- Тез нафас олиш ва нафас қисилиши
- Паст қон босими, бош айланиши
- Совуқ, титроқ, ўзини жуда ёмон ҳис қилади
- Совуқ мармар тери
- Сийдик чиқаришнинг камайиши
- Болаларда - летаргия, рангпарлик, овқатланишдан бош тортиш
Диагностика
Ташхис онгни, нафас олиш тезлигини ва қон босимини баҳолаш, инфекция белгилари ва орган дисфункциясининг комбинацияси билан амалга оширилади. Лабораторияда умумий қон рўйхати, С-реактив оқсил, прокалситонин, қон лактати, буйрак ва жигар функцияси кўрсаткичлари, коагулограмма, қон газлари аниқланади. Антибиотикларни бошлашдан олдин улар қон маданияти ва шубҳали лезёндан материал олишга интилади, аммо бу даволанишни кечиктирмаслиги керак. Манбани топиш учун рентген нурлари, ултратовуш ва компютер томографияси қўлланилади. Барча тадқиқотлар кетма-кет эмас, балки терапия бошланиши билан параллел равишда амалга оширилади.
- Онгни, нафас олиш ва босимни баҳолаш
- Тўлиқ қон рўйхати ва С-реактив оқсил
- Прокалситонин ва қон лактати
- Креатинин, карбамид, билирубин, коагулограмма
- Қон маданияти ва лезёндан олинган материал
- Манбани топиш учун рентген, ултратовуш, КТ
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш биринчи соатларда бошланади ва интенсив терапия бўлимида амалга оширилади. Кенг спектрли антибиотиклар маданият натижаларини кутмасдан томир ичига юборилади ва улар патогеннинг сезгирлигига қараб кейинроқ тузатилади. Шу билан бирга, суюқлик ҳажми эритмалар билан тўлдирилади, агар керак бўлса, босим махсус препаратлар билан сақланади, кислород билан таъминланади ва оғир нафас олиш этишмовчилиги бўлса, бемор сунъий шамоллатишга ўтказилади. Мажбурий босқич - бу манбани йўқ қилиш: хўппозни очиш, инфекцияланган катетерни олиб ташлаш, қорин бўшлиғида яллиғланиш учун жарроҳлик. Олдини олиш - инфекцияларни ўз вақтида даволаш, жароҳатлар ва катетерларни парвариш қилиш, хавф гуруҳларида грипп ва пневмококкларга қарши эмлаш, сурункали касалликларни назорат қилиш.
- Биринчи соатларда вена ичига антибиотиклар
- Суюқлик терапияси ва босимни қўллаб-қувватлаш
- Агар керак бўлса, кислород ва сунъий шамоллатиш
- ИНФЕКЦИОН манбасини жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Буйрак фаолиятини ва қон ивишини кузатиш
- Олдини олиш: инфекцияларни даволаш, яраларни парвариш қилиш, эмлаш
- Бўшатишдан кейин реабилитация