Қандай қилиб узатилади ва нима содир бўлади
Вирус касал одамнинг нажаси билан чиқарилади ва бошқасига ифлос қўллар, сув, озиқ-овқат ва нарсалар орқали киради. Камроқ, касалликнинг биринчи кунларида ҳаво томчилари орқали юқади. Ичакларда ва фаренкснинг лимфоид тўқималарида кўпайиб, кўпчилик одамларда вирус тўхтайди. Аммо баъзида у қон оқимига киради ва мотор нейронлари жойлашган орқа мия олдинги шохларига этиб боради. Уларнинг ўлими мушакнинг буйруқни қабул қилишни тўхтатиб, заифлашишига олиб келади. Сезувчанлик сақланиб қолади - бола тегинишни ҳис қилади, лекин оёғини қимирлата олмайди.
- Фекал-оғиз орқали юқиш асосий йўлидир
- Вирус бир неча ҳафта давомида ахлатда тўкилади
- Аксарият ҳолатлар асемптоматикдир
- Орқа мия олдинги шохларининг мотор нейронлари таъсирланади
- Сезувчанлик сақланиб қолади, фақат ҳаракат таъсир қилади
Шакллар ва аломатлар
Кўринмас шакл ҳеч қандай намоён бўлмасдан содир бўлади ва фақат лабораторияда аниқланади. Аборт оддий вирусли инфекцияга ўхшайди: иситма, томоқ оғриғи, кўнгил айниши, бўшашган ахлат ва бир неча кун ичида тикланиш билан тугайди. Менингеал шакл бош оғриғи, қусиш ва бўйин мускулларида кучланиш билан бирга келади, аммо фалажга олиб келмайди. Паралитик шакл энг оғирдир: қисқа вақт ичида яхшиланишдан кейин ҳарорат яна кўтарилади, мушакларнинг оғриғи пайдо бўлади, кейин эса бир ёки икки кун ичида заифлик, одатда, бир оёғида ривожланади.
- Хаёлий фаровонлик оралиғи билан икки тўлқинли ҳарорат
- Орқа, бўйин ва оёқ-қўлларнинг мушакларида оғриқ
- Бўшашган ассиметрик фалаж, одатда оёқларда
- Тендон рефлексларининг камайиши ёки йўқлиги
- Таъсирланган аъзода сақланиб қолган сезувчанлик
- Булбар шаклида ютиш ва нафас олишнинг бузилиши
Натижалар ва реабилитация
Мушаклар кучини тиклаш ўткир даврдан кейин бир неча ой ичида содир бўлади ва бир йил ичида тикланмаган нарса одатда қолади. Мушакларнинг нотекис кучайиши туфайли деформациялар ҳосил бўлади: оёқ-қўлларнинг ўсиши секинлашиши, оёқ-қўллари, тос суягининг бузилиши, орқа мия эгрилиги. Шунинг учун реабилитация, ортезлар ва ортопедик назоратни эрта жалб қилиш жуда муҳимдир. Ўн йиллар ўтгач, баъзи омон қолганлар полиомиелитдан кейинги синдромни ривожлантирадилар - илгари тикланган мушакларнинг кучсизлиги ва чарчоқлари кучаяди, неврологнинг кузатувини талаб қилади.
- Оёқ-қўлларининг мушакларининг доимий заифлиги ва атрофияси
- Болаларда таъсирланган оёқнинг ўсиши секинлашиши
- Контрактуралар, оёқ-қўллар, оёқ деформациялари
- Сколиоз ва тос аъзоларининг бузилиши
- Диафрагманинг шикастланиши туфайли нафас олиш бузилиши
- Йиллардан кейин полиомиелитдан кейинги синдром
Диагностика
Ўн беш ёшгача бўлган болада ўткир бўш фалажнинг ҳар бир ҳолати махсус протокол бўйича текширилади. Тасдиқлаш учун вирусни ажратиш учун оралиқда иккита ахлат намунаси олинади - бу асосий усул. Бундан ташқари, мия омурилик суюқлиги текширилади, бу эрда ҳужайралар ва оқсилларнинг ўртача кўпайиши аниқланади. Электронеуромиёграфия олдинги шохларнинг иштирокини кўрсатади ва полиомиелитни заифликнинг бошқа сабабларидан ажратишга ёрдам беради. МРИ орқа мия сиқилиши ва бошқа касалликларни истисно қилиш учун ишлатилади.
- Икки нажас намунасидан вирусни ажратиб олиш
- Мия омурилик суюқлигини текшириш
- Жуфтлашган сарумларда антикорларни аниқлаш
- Электронеуромиёграфия
- Кўрсаткичлар бўйича орқа мия МРИ
- Вақт ўтиши билан куч ва рефлексларни баҳолаш билан невролог томонидан текширув
Профилактика ва эмлаш
Муайян даво йўқ: на антибиотиклар, на антивирал препаратлар полиомиелит вирусига таъсир қилмайди, шунинг учун ўткир даврда парваришлаш терапияси ўтказилади, оёқ-қўлларнинг дам олиши ва тўғри позицияси таъминланади, нафас олиш касалликлари бўлса, аппарат ёрдами кўрсатилади. Ягона ҳақиқий ҳимоя - бу миллий календарга киритилган эмлаш. Режим инексияларда инактивацияланган вакцинани ва жонли оғизни ўз ичига олади; Муайян саналар тақвим бўйича педиатр томонидан белгиланади. Эмлашдан бош тортиш болани ва бошқаларни яна хавф остига қўяди, чунки вирус ноқулай мамлакатлардан олиб келинади.
- Миллий эмлаш календарига мувофиқ эмлаш
- Ревакцинация муддатларига риоя қилиш, эмлаш ҳолатини кузатиш
- Ноқулай ҳудудга саёҳат қилишдан олдин шифокор тавсиясига кўра қўшимча доза
- Қўл ювиш, қайнатилган сув, сабзавот ва меваларни ювиш
- Ўткир даврда дам олиш ва оёқ-қўлнинг тўғри ҳолати
- Эрта реабилитация, ортезлар, ортопеднинг кузатуви