ИНФЕКЦИОН сабаблари ва йўллари
Вирусли ичак инфекциялари, биринчи навбатда ротавирус ва норовирус, ҳатто совуқ мавсумда ҳам болаларда устунлик қилади. Бактериал - салмонеллёз, дизентерия, кампилобактериоз, эсчеричиоз - кўпинча ҳайвонот маҳсулотлари, тухум, сут маҳсулотлари ва сақлашнинг ҳарорат режимини бузиш билан боғлиқ. Алоҳида гуруҳ озиқ-овқат билан боғлиқ токсик инфекциялардан иборат бўлиб, бактериялар озиқ-овқатда кўпайиб, токсинларни тўплашга муваффақ бўлганда: кейин касаллик овқатдан кейин бир неча соат ўтгач, жуда тез бошланади. Гиардиа каби протозоа узоқ давом этадиган диареяни келтириб чиқаради.
- Вируслар: ротавирус, норовирус, аденовирус
- Бактериялар: салмонелла, шигелла, сампйлобактер, Э. соли
- Бузилган овқатдаги бактериал токсинлар
- Протозоа: ламблия, амёба
- Контаминацияланган сув ва муз
- Ювилмаган сабзавотлар, мевалар ва ўтлар
- Кирли қўллар ва умумий идишлар
Семптомлар ва улар нимани англатади
Ўртача ҳароратда қонсиз кўп миқдорда сувли ахлат вирусли инфекциялар ва токсик инфекцияларга хосдир. Шиллиқ, қон ва оғриқли чақириқлар билан тез-тез, кам сонли ахлат йўғон ичакнинг шикастланишидан далолат беради, бу дизентерия учун характерлидир ва шифокор билан мажбурий маслаҳатлашувни талаб қилади. Муайян таомдан кейин бир неча соат ўтгач бошланган қусиш озиқ-овқат билан боғлиқ касалликни кўрсатади. Фақат нажасни эмас, балки сувсизланиш белгиларини ҳам баҳолаш керак: қуруқ оғиз, чанқоқлик, сийдик миқдори камайиши, заифлик.
- Кўнгил айниши ва қайт қилиш
- Кунига бир неча марта бўшашган нажас
- Қорин бўшлиғидаги крамп оғриғи
- Ҳароратнинг кўтарилиши
- Заифлик ва бош оғриғи
- Нажасдаги қон ва шилимшиқ огоҳлантириш белгисидир
- Қуруқ оғиз, чанқоқлик, сийдик чиқаришнинг камайиши
Биринчи ёрдам ва регидратация
Асосийси, сувсизланиш белгилари пайдо бўлишини кутмасдан, дарҳол суюқликни тўлдиришни бошлашдир. Оғизни қайта тиклаш учун дорихона эритмалари қўлланилади: улар тузлар ва глюкозанинг керакли нисбатини ўз ичига олади. Тез-тез ва кичик қисмларда ичинг, ҳатто қусиш бўлса ҳам: 10-15 дақиқалик танаффусдан сўнг ичиш қайта тикланади. Болаларга игнасиз қошиқ ёки шприц билан суюқлик берилади ва эмизишни давом эттиради. Йўриқнома - сийишнинг частотаси. Агар сиз ичишдан бош торцангиз, назорациз қусиш бўлса ва кучли сувсизланиш белгилари бўлса, томир ичига регидратация керак.
- Касалликнинг биринчи соатларидан бошлаб ичишни бошланг
- Оғиз орқали регидратация учун дорихона эритмаси
- Бир неча дақиқада 1-2 чой қошиқ ичинг
- Эмизишни давом этинг
- Ширин сода ва шарбатларни берманг
- Сийдик миқдорини кузатиб боринг
- Кучли сувсизланиш учун ИВ инфузион
Озиқлантириш ва дори-дармонлар
Узоқ муддатли рўза тутиш шиллиқ қаватнинг тикланишини секинлаштиради, шунинг учун улар қусиш кетиши биланоқ овқатлана бошлайдилар. Сув билан бўтқа, қайнатилган гуруч, картошка пюреси, кракер, ёғсиз қайнатилган гўшт, пиширилган олма ва банан тавсия этилади. Сут, ёғли овқатлар, қизариб пишган овқатлар, ширинликлар ва янги шарбатлар вақтинча чекланади. Сорбентлар симптомларни камайтириши мумкин, аммо регидратацияни алмаштирмайди. Агар ахлатда қон бўлса ёки юқори иситма бўлса, диареяга қарши препаратларни қўллаш мумкин эмас ва улар одатда болаларда қўлланилмайди. Агар бактериал инфекцияга шубҳа бўлса, антибиотиклар шифокор томонидан белгиланади.
- Кусишни тўхтатгандан кейин овқатга эрта қайтиш
- Порридге, гуруч, картошка, кракер, банан
- Сут, ёғ ва ширинликларни чеклаш
- Сорбентлар ёрдам сифатида
- Шифокорсиз диареяга қарши дориларни ишлатманг
- Антибиотиклар фақат кўрсатилган ҳолларда
- Рационни босқичма-босқич кенгайтириш
Олдини олиш
Кўпгина ичак инфекцияларини оддий қоидалар билан олдини олиш мумкин. Овқатланишдан олдин, ҳожатхонадан фойдалангандан кейин ва хом гўшт билан ишлагандан кейин қўлингизни совун билан ювинг. Тайёр идишларни иссиқ жойда қолдирманг: иссиқда улар бир неча соат ичида бузилади. Хом ва пиширилган учун алоҳида тахталар ва пичоқлар. Гўшт, парранда гўшти ва тухумни яхшилаб пиширинг. Қайнатилган ёки шиша сувни ичинг, айниқса саёҳат пайтида ва шубҳали муздан сақланинг. Болалар учун ротавирусга қарши эмлаш мавжуд, бу масала педиатр билан муҳокама қилинади.
- Қўлларни совун билан ювиш
- Тайёрланган овқатни музлатгичда сақлаш
- Хом ва пиширилган учун алоҳида тахталар ва пичоқлар
- Гўшт, парранда гўшти, тухумни тўлиқ иссиқлик билан ишлов бериш
- Қайнатилган ёки шиша сув
- Иссиқ ҳавода кўча овқатлари билан эҳтиёт бўлинг
- Педиатрнинг қарорига биноан болаларни ротавирусга қарши эмлаш