Тўқималарда нима содир бўлади
Қўзиқорин споралари нафас олаётганда бурун шиллиқ қаватига, камроқ тез-тез - ўпкага, шикастланган терига ёки ошқозон-ичак трактига киради. Соғлом одамда улар иммунитет ҳужайралари томонидан йўқ қилинади. Кетоацидоз, қондаги ортиқча темир ва нейтропения билан бу ҳимоя ишламайди: миселюм тез ўсиб боради ва томирлар деворларига ўсади. Томир тромбози, тўқима майдони қонсиз қолади ва ўлади. Шунинг учун характерли қора қорақўтир пайдо бўлади ва антифунгал препаратлар ўлик ҳудудга яхши кирмайди - фақат дори-дармонлар билан жарроҳлик даволашсиз инфекцияни тўхтатиш қийин.
- Риноорбитоцеребрал шакл - бурун, синуслар, орбита, мия
- Ўпка шакли - қон касалликлари билан оғриган беморларда
- Тери шакли - куйишлар, яралар, инъэкциялардан кейин
- Ошқозон-ичак шакли - тўйиб овқатланмаган ва эрта туғилган чақалоқларда
- Бир нечта органларга таъсир қилувчи тарқалган шакл
Ким хавф остида
Асосий гуруҳ қандли диабет билан оғриган одамлардир, айниқса юқори глюкоза даражаси ва диабетик кетоацидоз. Иккинчи катта гуруҳ гематология ва онкология бўлимларида нейтрофиллар сонининг узоқ муддатли камайиши билан, шунингдек, суяк илиги ёки орган трансплантациясидан ўтган беморлардан иборат. Глюкокортикоидларни назорациз ёки узоқ муддат қўллаш хавфли, шу жумладан оғир вирусли инфекцияларда. Бундан ташқари, темирнинг ортиқча юкланиши, сурункали буйрак этишмовчилиги, кенг куйишлар ва ифлосланган яралар хавфни оширади. Мукормикоз деярли соғлом одам учун хавф туғдирмайди ва у одамдан одамга ўтмайди.
- Декомпенсацияланган диабетес меллитус ва кетоацидоз
- Лейкемия, лимфома, узоқ муддатли нейтропения
- Орган ва суяк илиги трансплантацияси
- Глюкокортикоидлар ва иммуносупрессантлардан узоқ муддатли фойдаланиш
- Темирнинг ортиқча юкланиши, гемодиализ
- Жиддий куйишлар ва ифлосланган яралар
- Эрта туғилиш ва оғир заифлик
Семптомлар
Энг кенг тарқалган шаклда касаллик узоқ давом этадиган бир томонлама синусит сифатида бошланади: бурун тиқилиши, ёноқ ва орбитал соҳада оғриқ, юзнинг шишиши, иситма. Оддий синуситдан фарқи шундаки, у бир-икки кун ичида тезда ёмонлашади ва оғиз томида ёки оғиз томида қоронғу қобиқлар ёки ўлик шиллиқ қаватлар пайдо бўлади. Кейин кўз қовоқларининг шишиши, кўзнинг чиқиши, икки томонлама кўриш, кўришнинг пасайиши ва ёноқнинг хиралашиши кузатилади. Ўпка шакли иситма, йўтал, кўкрак оғриғи ва антибиотикларга жавоб бермайдиган ҳемоптизи сабаб бўлади.
- Бир томонлама бурун тиқилиши ва жигарранг оқим
- Юз, тиш, орбитал соҳада оғриқ
- Бурун ёки танглайнинг шиллиқ қаватида қора қобиқлар
- Кўз қовоғининг шишиши ва қизариши, кўзнинг чиқиши
- Икки марта кўриш, кўришнинг пасайиши, кўз қовоғининг тушиши
- Ёноқ териси хиралашган
- Ўпка шикастланиши билан иситма, йўтал, ҳемоптизи
Диагностика
Асосийси, вақтни беҳуда сарфламаслик. КББ шифокори бурун бўшлиғини эндоскоп билан текширади ва ўзгартирилган тўқималарнинг бир қисмини олади. Ташхис гистологик текширув билан тасдиқланади: микроскоп остида мицелийнинг кенг ленталари деярли бўлинмасдан кўринади, тўғри бурчак остида шохланади ва қон томирларига ўтади. Шу билан бирга, материал озуқавий муҳитга сепилади. Синуслар, орбиталар ва миянинг компютер томографияси жараённинг тарқалишини ва суяк деворларининг йўқ қилинишини кўрсатади, кўкрак қафасининг компютер томографияси ўпкада жароҳатлар ва бўшлиқларни кўрсатади. Қон глюкозасини, кислота-ишқор ҳолатини ва умумий қон тестини баҳолашни унутманг.
- Бурун бўшлиғининг биопсия билан эндоскопияси
- Тўқималарни гистологик текшириш
- Турларни аниқлаш билан қўзиқоринлар учун экиш
- Паранасал синуслар, орбиталар ва миянинг компютер томографияси
- Мия шикастланишига шубҳа қилиш учун МРИ
- Йўтал ва иситма учун кўкрак қафасининг компютер томографияси
- Қон глюкоза, глюкозаланган гемоглобин, умумий қон рўйхати
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш ҳар доим стационар бўлиб, маданиятни кутмасдан, асосли шубҳа билан дарҳол бошланади. Асос - мукормицетларга қарши фаол бўлган полиен антимикотиклар ва триазоллар гуруҳларидан тизимли антифунгал препаратлар; Бу эрда кандидозга қарши анъанавий дорилар ишламайди. Шу билан бирга, жарроҳлар ўлик тўқималарни, баъзан эса қайта-қайта олиб ташлашади. Учинчи мажбурий йўналиш - фонни йўқ қилиш: қон шакарини нормаллаштириш ва кетоацидозни йўқ қилиш, глюкокортикоидлар дозасини камайтириш, лейкоцитлар сонини тиклаш. Олдини олиш диабет касаллигини назорат қилиш ва хавф остида бўлган одамларда чанг ва тупроқ билан ишлашда нафас олишни ҳимоя қилишдан иборат.
- Зудлик билан касалхонага ётқизиш
- Врач томонидан тайинланган антифунгал препаратлар томир ичига юборилади
- Ўлик тўқималарни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Қон шакарини ва кетоацидозни тузатиш
- Иммуносупрессив терапияни қайта кўриб чиқиш
- Қандли диабетга қарши кураш асосий профилактика чораси сифатида
- Хавфли беморлар учун қазиш ва қурилиш ишлари учун респиратор