ИНФЕКЦИОН қандай ривожланади?
Менингококк ҳаво томчилари орқали яқин ва узоқ муддатли алоқада - оилада, ётоқхонада ёки болалар гуруҳида юқади. Аксарият одамларда у назофаренкс билан чекланган ва фақат энгил назофаренжит ёки асемптоматик ташиш сабаб бўлади. Инфекцияланган одамларнинг фақат кичик бир қисмида бактерия қонга киради. Кейин қон томирларининг шикастланиши, терида қон кетиши ва босимнинг пасайиши ёки мия пардаси яллиғланиши билан йирингли менингит ёки иккаласининг комбинацияси билан менингококкемия ривожланади. Бу ҳолатнинг характерли тошма ва зўравонлигини тушунтирадиган қон томир лезёндир.
- Аломациз ташувчи
- Назофарингит - энгил шакл
- Менингококкемия - тошма билан қон заҳарланиши
- Йирингли менингит
- Аралаш шакл
- Яқин, узоқ муддатли алоқа орқали узатилади
Эрта аломатлар ва тошма
Касаллик кўпинча вирусли инфекция сифатида бошланади: ҳарорат кескин кўтарилади, заифлик, мушакларнинг оғриғи, бош оғриғи ва қусиш пайдо бўлади. Оқариб кетиш, совуқ қўллар ва оёқларда юқори ҳарорат, ғайриоддий летаргия ва оёқларда оғриқ ташвишли бўлиши керак. Дöкüнтü бир неча соатдан кейин пайдо бўлади ва дастлаб изоляция қилинган пушти доғлар сифатида пайдо бўлиши мумкин, лекин тезда тўқ бинафша рангга айланади, юлдуз шаклида, марказда қалинлашади. Оддий синов: агар сиз шаффоф ойнани тошмаларга боссангиз, элементлар оқариб кетмайди. Мененжит, фотофоби билан бошни олдинга эгмаслик ва уйқучанлик кучаяди.
- Тўсатдан юқори иситма
- Бош оғриғи, қусиш, мушак ва оёқ оғриғи
- Оқарган, совуқ қўллар ва оёқлар
- Тўқ рангли, юлдуз шаклидаги тошма, босилганда ўчмайди
- Фотофобия ва қаттиқ бўйин
- Чақалоқларда - бўртиб чиққан фонтанел, монотон йиғлаш
- Семптомларнинг тез ўсиши
Диагностика
Ташхис тасдиқланганидан олдин даволашни бошлайди: характерли тошма ва оғир ҳолат бўлса, дарҳол антибиотик қўлланилади. Касалхонада маданият учун қон олинади, тўлиқ қон рўйхати, С-реактив оқсил, прокалситонин, коагулограмма ўтказилади, буйраклар фаолияти ва электролитлар баҳоланади. Ломбер понксиён мия омурилик суюқлигини текширишга ва йирингли менингитни тасдиқлашга имкон беради, аммо у ҳамма учун ҳам амалга оширилмайди ва ҳар доим ҳам дарҳол эмас - беқарор шароитларда ва мия шиши белгиларида у кечиктирилади. Яқин алоқалар ҳам текширилади.
- Характерли расм билан даволанишни дарҳол бошлаш
- Агар бу даволанишни кечиктирмаса, антибиотикларни бошлашдан олдин қон маданияти
- Тўлиқ қон рўйхати, С-реактив оқсил, прокалситонин
- Коагулограмма, электролитлар, креатинин
- Кўрсаткичларга кўра ломбер понксиён
- Алоқадаги шахсларни текшириш
Даволаш
Даволаш касалхонада, оғир шаклларда - интенсив терапия бўлимида амалга оширилади. Антибиотиклар томир ичига имкон қадар эрта, баъзан эса фавқулодда босқичда қўлланилади. Шу билан бирга, улар қон босимининг пасайишига ва қон ивишининг бузилишига қарши курашадилар: улар эритмалар юборадилар, юрак ва буйраклар фаолиятини қўллаб-қувватлайдилар, нафас олишни назорат қиладилар. Мененжит бўлса, интракраниал босим ва мия шиши намоён бўлишини кузатиб боринг. Уйда даволаниш ва антипиретик дориларнинг таъсирини кутиш мумкин эмас: бу инфекция билан соатлар муҳим. Муваффақиятли даволаниш билан ҳам, кузатиш керак, чунки эшитиш ва асаб тизимига таъсир қилиш мумкин.
- Шошилинч касалхонага ётқизиш
- Антибиотикларни иложи борича тезроқ томир ичига юбориш
- Суюқлик терапияси ва қон айланишини қўллаб-қувватлаш
- Қон кетишининг бузилишини даволаш
- Мененжит пайтида интракраниал босимни назорат қилиш
- Неврологнинг кузатуви ва тикланишдан кейин эшитиш тести
Олдини олиш ва касаллар билан алоқа қилиш
Менингококкнинг асосий гуруҳларига қарши вакциналар мавжуд бўлиб, улар кўплаб мамлакатларнинг эмлаш дастурларига киритилган ва улар бир қатор ҳолатларда алоҳида тавсия этилади: ёш болалар, ўсмирлар, талоқсиз, баъзи иммунитети заиф одамлар, зиёратчилар ва касалланиш юқори бўлган ҳудудларга саёҳат қилишда. Эмлаш масаласи шифокор томонидан ҳал қилинади. Касал одам билан яқин алоқада бўлганлар - оила аъзолари, хонадошлари - бактерияларни назофаренкдан олиб ташлаш учун профилактик антибиотиклар буюрилади. Умумий чора-тадбирлар вентиляция, идишлар ва шишаларни бўлишмаслик ва эпидемиялар пайтида яқин алоқани чеклашни ўз ичига олади.
- Шифокор томонидан тавсия этилган эмлаш
- Яқин алоқалар учун профилактик антибиотик
- Алоҳида идишлар, умумий шиша ичиш йўқ
- Шамоллатиш ва оломонни камайтириш
- Биринчи белгида дарҳол контактингизга мурожаат қилинг
- Талоқсиз одамларга алоҳида эътибор