ИНФЕКЦИОН қандай пайдо бўлади?
Листериа тупроқ, сув ва қишлоқ ҳайвонларида кенг тарқалган. У озиқ-овқатга қайта ишлаш ва сақлаш босқичида киради. Асосий хавф шундаки, бактерия уй музлатгичи ҳароратида ўсиш қобилиятини сақлаб қолади ва шунинг учун иссиқлик билан ишлов берилмаган ҳолда истеъмол қилинадиган узоқ умр кўрадиган маҳсулотларда ўсади. ИНФЕКЦИОН одамдан одамга ўтмайди, онадан ҳомилага йўлдош орқали ёки туғруқ пайтида болага ўтиш бундан мустасно.
- Пастеризацияланмаган сутдан тайёрланган юмшоқ ва тузланган пишлоқлар
- Бозордан пастеризация қилинмаган сут ва творог
- Тайёр салатлар, пасталар, совуқ пишириқлар
- Совуқ дудланган балиқ ва денгиз маҳсулотлари
- Ёмон ювилган сабзавотлар ва ўтлар
- Онадан ҳомилага вертикал узатиш
Семптомлар
Кулуçка муддати бир неча кундан икки ойгача давом этади, бу касалликни маълум бир маҳсулот билан боғлашни қийинлаштиради. Гастроентерик шакл тез ривожланади ва оддий озиқ-овқат заҳарланишига ўхшайди. Инвазив шакллар кечроқ бошланади ва қийин. Ҳомиладор аёлларда симптомлар кўпинча лойқа бўлади: иситма, оғриқлар, заифлик, баъзида пастки бел оғриғи, ҳомила онадан кўра кўпроқ азобланади.
- Иситма, титроқ, мушак оғриғи
- Кўнгил айниши, қусиш, сувли диарея
- Менингит туфайли бош оғриғи, фотофоби, қаттиқ бўйин
- Мия сопи шикастланиши туфайли соқчилик ва мувозанат бузилиши
- Ҳомиладор аёлларда - аниқ фокуссиз гриппга ўхшаш ҳолат
- Янги туғилган чақалоқда нафас олиш муаммолари, тошма, летаргия, сариқлик бор
Ҳомиладорлик пайтида қандай хавф туғдиради?
Ҳомиладор аёллар иммунитетнинг физиологик ўзгариши туфайли бошқа катталарга қараганда кўпроқ листерия билан касалланади. Аёлнинг ўзи одатда инфекцияни энгил касаллик сифатида бошдан кечиради, аммо бактерия плацентага киради. Натижалар даврга боғлиқ: эрта босқичларда ҳомиладорликнинг тўхтатилиши мумкин, иккинчи ва учинчи триместрда - эрта туғилиш, интраутерин инфекция, боланинг ўпкаси ва миясига зарар этказиш. Ўз вақтида бошланган антибиотиклар ҳомила учун хавфни сезиларли даражада камайтиради, шунинг учун ҳомиладорлик пайтида ҳар қандай сабабсиз иситма шифокорга кўрсатилиши ва уйда кутилмаслиги керак.
- Эрта босқичларда аборт ва ривожланмаётган ҳомиладорлик
- Эрта туғилиш
- Янги туғилган чақалоқда интраутерин инфекция, пневмония ва менингит
- Эрта неонатал сепсис
- Ҳаётнинг иккинчи-тўртинчи ҳафтасидаги болада кеч шакл
Диагностика
Ташхис Листериа ни одатда стерил муҳитдан ажратиш йўли билан амалга оширилади: қон, мия омурилик суюқлиги, плацента, амниотик суюқлик. Шунинг учун, асосий тест антибиотикларни бошлашдан олдин олинган бактериологик маданиятдир. Тўлиқ қон рўйхати ва С-реактив оқсил яллиғланишнинг оғирлигини кўрсатади, аммо патогенни кўрсатмайди. Нажасни таҳлил қилиш инвазив листериозни ташхислаш учун ишлатилмайди, чунки бактерия соғлом ташувчиларда ҳам бўлиши мумкин. Серологик тестлар маълумотга эга эмас ва мустақил аҳамиятга эга эмас.
- Бепуштлик учун қон маданияти
- Менингитга шубҳа қилинган ҳолда мия омурилик суюқлигининг маданияти ва таҳлили
- Пласента, амниотик суюқлик, туғилиш канали секрецияси маданияти
- Тўлиқ қон рўйхати ва С-реактив оқсил
- Янги туғилган чақалоқдан материал маданияти
- Фокал неврологик аломатлар учун миянинг МРИ
Даволаш ва олдини олиш
Листериоз антибиотиклар билан даволанади ва фақат шифокор уларни танлайди: бактерия одатда бошқа инфекциялар учун буюриладиган баъзи дориларга чидамли, шунинг учун ўз-ўзидан даволаниш хавфлидир. Соғлом катталардаги гастроентерит учун кўпинча ичиш ва кузатиш этарли. Ҳомиладор аёллар ва янги туғилган чақалоқларда инвазив шакллар, листериоз вена ичига ва узоқ вақт давомида шифохонада даволанади. Олдини олиш озиқ-овқат гигиенасига тўғри келади ва ҳомиладор аёллар учун бошқаларга қараганда қаттиқроқдир.
- Шифокор томонидан тайинланган антибиотик терапияси, оғир шаклларда - томир ичига
- Ҳомиладор аёллар, янги туғилган чақалоқлар ва менингит билан касалланган беморларни касалхонага ётқизиш
- Ҳомиладорлик даврида пастеризация қилинмаган сут ва юмшоқ пишлоқлардан сақланиш
- Овқатланишдан олдин пиширилган гўштни иситиш
- Хом ва тайёр овқатларни алоҳида сақлаш, музлатгични мунтазам тозалаш
- Хом гўшт билан ишлагандан кейин сабзавотларни, ўтларни ва қўлларни яхшилаб ювиш
