Вирус қандай юқади
Асосий йўл - чўл ва тоғ олди ҳудудларида баҳордан ёз охиригача фаол бўлган Ҳяломма жинсига мансуб Шомил чақиши. Иккинчи йўл - контакт: вирус Шомил бармоқлар билан майдаланганда, шунингдек, сўйиш пайтида касал ҳайвоннинг қони тери ва шиллиқ қаватларга тушганда теридаги микро ёриқлар орқали киради. Беморга ғамхўрлик қилаётган тиббиёт ходимлари ва қариндошлари унинг қони ва секрецияси билан алоқа қилиш орқали инфекцияни юқтиришлари мумкин. Ҳайвонларнинг ўзлари ташқи кўринишидан соғлом, шунинг учун хавфни ташқи кўриниши билан баҳолаб бўлмайди.
- Иходид шомил чақиши
- Шомилни ҳимояланмаган қўллар билан майдалаш
- Касалланган чорва молларини сўйиш ва кийиниш
- Касал одамнинг қони ва секрецияси билан алоқа қилиш
- Қўлқопсиз ёки ниқобсиз беморга ғамхўрлик қилиш
Семптомлар ва босқичлар
Тишлашдан кейин инкубация даври одатда бир кундан уч кунгача, қон билан алоқа қилиш учун - бир ҳафтагача. Дастлабки босқич кучли грипп каби давом этади ва бир неча кун давом этади. Кейинчалик, баъзи беморларда геморрагик босқич бошланади - қон ивиши бузилганда энг хавфли давр. Бузилиш тезда, баъзан бир неча соат ичида содир бўлади, шунинг учун уйнинг ҳолатини баҳолаш мумкин эмас.
- Тўсатдан иситма, титроқ, кучли бош оғриғи
- Мушакларда, пастки орқада, бўғимларда оғриқ
- Кўнгил айниши, қусиш, қорин оғриғи
- Биринчи кунларда юз, бўйин ва кўзнинг қизариши
- Тери ва шиллиқ пардалардаги қон кетишини аниқ белгиланг
- Бурун, тиш гўшти, ошқозон-ичак трактидан қон кетиш
- Жигарнинг кенгайиши, сариқлик, тартибсизлик
Шомил чаққан бўлса нима қилиш керак
Шомилни иложи борича тезроқ олиб ташлаш керак, лекин тўғри: уни сıмбıзла терига яқин тутинг ва уни силкитмасдан ёки бармоқларингиз билан майдаламасдан тортиб олинг. Шомилга мой қуйиш, уни ёқиш ёки керосин билан даволашнинг ҳожати йўқ - бу кўпроқ тупурик ҳосил қилади. Олиб ташлангандан сўнг, жой антисептик билан даволанади ва қўллар ювилади. Кейинчалик, ҳарорат эрталаб ва кечқурун икки ҳафта давомида ўлчанади. Агар ҳарорат кўтарилса, тишлаш ҳақида дарҳол шифокорга хабар беришингиз керак - бу тафсилот текширув тактикасини бутунлай ўзгартиради.
- Шомилни майдаламасдан сıмбıз ёки ип билан олиб ташланг
- Шомилни бошқа одамдан олиб ташлашда қўлқоп кийинг
- Ярани антисептик билан даволанг
- Икки ҳафта давомида кунига икки марта ҳароратни ўлчанг
- Агар сизда иситма бўлса, дарҳол шифокор билан маслаҳатлашинг ва уларга тишлаш ҳақида хабар беринг.
- Ўз-ўзидан қон ивишини камайтирадиган оғриқ қолдирувчи воситаларни қабул қилманг.
Диагностика
Ташхис эпидемиологик маълумотлар, клиник топилмалар ва лаборатория тасдиқларининг комбинациясига асосланади. Вирус касалликнинг биринчи кунларида қонда ПСР орқали аниқланади, антикорлар кейинроқ пайдо бўлади. Умумий қон текшируви тромбоцитлар ва лейкоцитларнинг камайиши, биокимёда эса - жигар ферментларининг кўпайиши билан тавсифланади. Коагулограмма қон ивишининг бузилишини кўрсатади. Беморнинг қони билан барча манипуляциялар кучайтирилган ҳимоя чоралари билан амалга оширилади, шунинг учун текширув оддий клиникада эмас, балки ихтисослашган муассасада ўтказилади.
- СЧФ вируси учун қон ПСР
- Вақт ўтиши билан ИгМ ва ИгГ антикорларини аниқлаш
- Тромбоцитлар сони билан тўлиқ қон рўйхати
- Коагулограмма ва коагуляцион кўрсаткичлар
- Жигар ферментлари АЛТ ва АСТ
- Буйрак фаолиятини баҳолаш учун креатинин ва карбамид
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш фақат касалхонада амалга оширилади: суюқлик миқдори тўлдирилади, тромбоцитлар, плазма ва қизил қон ҳужайралари керак бўлганда трансфüзён қилинади, буйрак ва жигар фаолияти қўллаб-қувватланади. Антивирал препарат масаласи шифокор томонидан ҳал қилинади. Сиз қонни суюлтирувчи ёки қон кетиш хавфини оширадиган дори-дармонларни қабул қилмаслигингиз керак. Кенг тарқалган фойдаланиш учун самарадорлиги тасдиқланган вакцина йўқ, шунинг учун асосий ҳимоя Шомил чақиши ва ҳайвонларнинг қони билан алоқа қилишнинг олдини олишдир.
- Касалхонага ётқизиш ва қон миқдорини кузатиш
- Инфузион терапия ва қон компонентларини қуйиш
- Шифокорнинг қарорига кўра антивирал терапия
- Шомил мавсумида ёпиқ кийим ва ковусулар
- Юриш ва дала ишларидан кейин тана ва кийимни текшириш
- Қўлқоплар ва сўйиш ва сўйиш учун ҳимоя
- Фермаларда чорва молларини Шомилга қарши даволаш