Ичакларда нима содир бўлади
Вибрион чолерае тўқималарга чуқур кирмайди. У ингичка ичак юзасига ёпишади ва вабо токсинини ишлаб чиқаради, бу эса ичак девори ҳужайраларини доимий равишда хлоридларни, сўнгра сув ва бошқа тузларни чиқариш учун алмаштиради. Бундай ҳолда, сўрилиш бироз бузилади, аммо чиқарилган суюқлик ҳажми йўғон ичакнинг уни қайтариш қобилиятидан кўп марта ошади. Шунинг учун нажас деярли шаффоф бўлиб, шилимшиқнинг оқ рангли парчалари билан бўлади. Натрий, калий ва бикарбонат сув билан бирга қолдиради, бу эса крамплар ва қоннинг кислоталилигини келтириб чиқаради.
- Бактерия шиллиқ қават юзасида қолади
- Токсин туз ва сувнинг чиқарилишини келтириб чиқаради
- Шиллиқ қават шикастланмаган, ахлатда қон йўқ
- Натрий, калий ва бикарбонат йўқолади
- Жиддийлик йўқотишлар ҳажми билан белгиланади
Улар қандай юқади?
Асосий йўл - сув: очиқ манбалардан қайнатилмаган сувни ичиш, бундай сувни идиш-товоқ, сабзавот ва меваларни ювиш учун ишлатиш, текширилмаган сувдан муз. Камроқ, инфекция овқатлар, айниқса денгиз маҳсулотлари ва тайёр овқатлар, пиширишдан кейин ифлосланган ҳолда содир бўлади. Вабо одамдан одамга гигиена қоидаларини қўпол равишда бузиш орқали юқади, чунки патоген ахлат билан чиқарилади. Ошқозон кислотаси паст бўлган одамларда хавф юқори, чунки кислота вибрионларнинг муҳим қисмини йўқ қилади.
- Қайнатилмаган сув ва муз
- Сабзавотлар ва мевалар ифлосланган сув билан ювилади
- Денгиз маҳсулотлари ва тайёр овқатлар
- Қўлларнинг ёмон гигиенаси
- Хавфли омил сифатида ошқозоннинг паст кислоталиги
- Касаллик тарқаладиган ҳудудларга саёҳат
Сувсизланишнинг белгилари ва даражалари
Кулуçка муддати кўпинча бир неча соатдан беш кунгача давом этади. Касаллик тўсатдан кучли оғриқсиз диарея билан бошланади, бу кўпинча кўнгил айнишсиз қусиш билан бирга келади. Ҳарорат одатда нормал ёки ҳатто паст бўлади. Кейин ҳамма нарса қанча суюқлик йўқолганлиги билан белгиланади. Енгил сувсизланиш чанқоқлик ва қуруқ оғизни келтириб чиқаради. Ўртача симптомлар билан заифлик, сийдик чиқаришнинг камайиши ва чўкиб кетган кўзлар пайдо бўлади. Жиддий сувсизланиш летаргия, совуқ тери, ипли пулс, конвулсиялар билан намоён бўлади ва дарҳол ёрдам талаб қилади.
- Қорин оғриғисиз катта, сувли ахлат
- Кўпинча олдинги кўнгил айнишсиз қайт қилиш
- Ҳарорат нормал ёки пасайган
- Ҳаддан ташқари ташналик, қуруқ оғиз ва тил
- Бузоқ мушакларининг крамплари
- Сийдикнинг камайиши ёки йўқлиги
- Совуқ тери ва оғир ҳолатларда заиф, тез пулс
Диагностика
Касаллик ўчоғида ташхис биринчи навбатда клиник жиҳатдан амалга оширилади, чунки лаборатория жавоби олинмагунча даволанишни кечиктириш мумкин эмас. Тасдиқлаш учун нажас ёки қусиш маданияти махсус озуқавий муҳитда олинади, микроскопия ва тезкор тестлар қўлланилади. Шу билан бирга, вазиятнинг оғирлиги баҳоланади: қон электролитлари, кислота-ишқор ҳолати, креатинин ва карбамид, гематокрит аниқланади, чунки қон қалинлашганда кўрсаткичлар ўзгаради. Ҳар бир тасдиқланган ҳолат санитария-эпидемиология хизматига мажбурий равишда хабар қилинади ва алоқада бўлган шахслар кузатувга жойлаштирилади.
- Вибрион вабоси учун нажас маданияти
- Тез синовлар ва микроскопия
- Электролитлар: калий, натрий, хлор
- Қоннинг кислота-асос ҳолати
- Буйрак фаолиятини баҳолаш учун креатинин ва карбамид
- Тўлиқ қон рўйхати ва гематокрит
Даволаш ва олдини олиш
Асосий ва ҳаётий даволаш йўқотишларни тўлдиришдир. Энгил ва ўртача оғирликдаги ҳолатларда оғиз орқали регидратация учун тайёр эритмалар қўлланилади, улар ичак ҳаракатининг ҳар бир эпизодидан кейин кичик қисмларда ичилади. Оддий сув, чой ва шакарли ичимликлар ўрнини боса олмайди, чунки улар керакли туз нисбатини ўз ичига олмайди. Қаттиқ сувсизланиш учун эритмалар шифохонада томир ичига юборилади. Антибиотик шифокор томонидан белгиланади: у диарея давомийлигини ва бактерияларни чиқаришни камайтиради, аммо регидратацияни алмаштирмайди. Олдини олиш - қайнатилган ёки шиша сув, қўл ювиш, озиқ-овқат билан эҳтиёткорлик билан ишлаш.
- Биринчи дақиқалардан бошлаб оғиз орқали регидратация эритмалари
- Қаттиқ сувсизланиш учун интравенöз тузли эритмалар
- Болаларни она сути билан боқишни давом этинг
- Антибиотик фақат шифокор томонидан белгилаб қўйилганидек
- Қайнатилган ёки шиша сувни ичинг
- Қўлингизни совун билан ювинг, айниқса овқатдан олдин
- Сабзавот ва меваларни хавфсиз сув билан ювинг, гўшт ва балиқни яхшилаб қайнатиб олинг.