Қандай қилиб узатилади ва нима учун қайтарилади
Патоген йўталиш ва гаплашиш пайтида ҳаво томчилари орқали, камроқ тез-тез нарсалар ва ифлосланган қўллар орқали юқади. Манба нафақат бемор, балки ҳеч қандай шикояти бўлмаган соғлом ташувчи ҳам бўлиши мумкин. Жамиятда эмлаш даражаси юқори бўлса, эпидемиялар содир бўлмайди. Аммо қамровнинг камайиши ва эмланмаган одамлар кўп бўлган гуруҳларда инфекция қайтади ва катталар ҳам касал бўлиб қолишади, улар учун болалик даврида эмлашларсиз қайта эмлашдан бери ўнлаб йиллар ўтди. Шунинг учун ҳимоя нафақат болалик давридаги эмлашларга, балки уларнинг катталарда такрорланишига ҳам боғлиқ.
- Ҳаво орқали узатиш
- Объэктлар орқали алоқа йўли
- Манба: касал ёки асемптоматик ташувчи
- Эмлашнинг камлиги билан хавф ортди
- Катталардаги ревакцинациясиз ҳимояни йўқотиш
Семптомлар
Касаллик аста-секин бошланади: мўътадил томоқ оғриғи, ҳарорат кўпинча жуда юқори эмас, заифлик ва рангпарлик кучаяди. Кўздан кечирилганда, бодомсимон безларда зич плёнкалар кўринади, уларни олиб ташлаш қийин ва спатулалар орасига сурилмайди - улар томоқ оғриғидаги йирингли чўкмалардан шундай фарқ қилади. Бўйиннинг лимфа тугунлари катталашади, оғир шаклларда бўйин ва тери ости тўқималарининг шишиши ривожланади. Агар плёнкалар ҳалқумга тарқалса, овознинг хириллаши, қичқираётган йўтал ва нафас олишнинг кучайиши қийин бўлса - бу ҳолат дифтерия крупи деб аталади ва ҳаёт учун хавфлидир.
- Бодомсимон безлардаги зич кулранг-оқ плёнкалар
- Оғир заифлик билан мўътадил томоқ оғриғи
- Бачадон бўйни лимфа тугунларининг катталашиши, бўйиннинг шишиши
- Паллор, летаргия, тез пулс
- Ҳиқилдоқ, қичқираётган йўтал, круп билан шовқинли нафас олиш
- Болалардаги бурун дифтерияси: қонли оқинди, бурун остидаги терининг тирнаш хусусияти
Томоқ оғриғидан қандай фарқ қилади?
Умумий томоқ оғриғи одатда зўравонлик билан бошланади, юқори иситма ва жуда кучли оғиз оғриғи билан бошланади ва бодомсимон безлардаги бляшка бўшашади, осонгина чиқарилади ва ишқаланади. Дифтерия билан оғриқ мўътадил, аммо умумий ҳолат сезиларли даражада ёмонлашади, тери оқариб кетади, пулс тезлашади. Филмлар зич, бодомсимон безлардан ташқарига чиқади ва уларни олиб ташлашга ҳаракат қилганда, шиллиқ қават қон кетади. Қўшимча маслаҳатлар орасида бўйиннинг шишиши ва анъанавий даволанишдан таъсир этишмаслиги киради. Бироқ, бу ҳолатларни кўз билан фарқлаш ҳар доим ҳам мумкин эмас, шунинг учун агар шубҳа бўлса, смеар олинг ва натижани кутмасдан даволанишни бошланг.
- Томоқ оғриғи: зўравонлик бошланиши, юқори ҳарорат, бўшашган қоплама
- Дифтерия: аста-секин, ўртача оғриқ, оғир умумий ҳолат
- Филм шиллиқ қават билан бирлашади ва қон кетади
- Бляшка бодомсимон безлар чегарасидан ташқарига чиқади
- Бўйиннинг шишиши дифтерияга хосдир
Диагностика
Асосий лаборатория усули токсин ишлаб чиқариш қобилиятини аниқлаш учун томоқ ва бурундан дифтерия таёқчаси билан тампонни эмлашдир. Материаллар антибиотикларни бошлашдан олдин олинади. Тўлиқ қон рўйхати бактериал яллиғланиш белгиларини кўрсатади, аммо ўзига хос эмас. Токсин юрак ва нервларга таъсир қилганлиги сабабли, динамик ЭКГни ўтказиш, сийдик синовлари ва қон биокимёсини кузатиш жуда муҳимдир. Филмларнинг гıртлаклара тарқалишини баҳолаш учун оториноларинголог томонидан текширув керак. Алоқадаги шахслар ҳам текширилади: улар орасида ташувчилар аниқланади.
- Дифтерия таёқчаси учун томоқ ва бурундан тампон
- Патогеннинг токсиклигини аниқлаш
- Умумий қон текшируви
- Касаллик пайтида такрорланган ЭКГ
- Умумий сийдик таҳлили ва қон биокимёси
- Алоқадаги шахсларни текшириш
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш фақат шифохонада амалга оширилади. Антитоксик дифтерия саруми ҳал қилувчи рол ўйнайди: у тўқималарга ҳали тегмаган токсинни зарарсизлантиради, шунинг учун уни маданият натижасига эмас, балки клиник кўринишга эътибор қаратиб, иложи борича тезроқ юбориш керак. Антибиотиклар бактериянинг ўзини йўқ қилади ва унинг чиқарилишини тўхтатади, аммо токсинни зарарсизлантирмайди. Қаттиқ ётоқда дам олиш керак, чунки бу даврда юракдаги юк хавфлидир. Дифтерия крупи нафас йўлларини бошқаришни талаб қилиши мумкин. Профилактиканинг асоси болалик даврида тақвим бўйича эмлаш ва катталарни ҳар ўн йилда бир марта қайта эмлашдир.
- Беморни касалхонага ётқизиш ва изоляция қилиш
- Антитоксик сарумни эрта қўллаш
- Антибактериал терапия
- Кардиолог томонидан қаттиқ ётоқда дам олиш ва кузатиш
- Круп пайтида ҳаво йўлларининг ўтказувчанлигини сақлаш
- Календар бўйича болаларни эмлаш ва катталарни қайта эмлаш
- Алоқадаги шахсларни текшириш ва кузатиш