Очиқ ва ёпиқ шакллар
Очиқ ринолалия билан юмшоқ танглай бурун бўшлиғини оғиз бўшлиғидан ажратмайди ва нутқ пайтида ҳаво бурунга киради. Овоз аниқ бурун рангига эга бўлади, ундошлар заиф ва тушунарсиз эшитилади, биринчи навбатда портловчи ва хириллаган товушлар азобланади. Бунинг сабаблари орасида туғма танглай ёриғи, юмшоқ танглайнинг қисқариши, палатин мушакларининг парези, шунингдек, аденоидларни олиб ташлашдан кейинги ҳолат киради. Ёпиқ ринолалия билан, аксинча, бурун бўшлиғи тиқилиб қолади, шунинг учун &қуот;м&қуот; ва &қуот;н&қуот; товушлари &қуот;б&қуот; ва &қуот;д&қуот; каби эшитилади ва нутқ хиралашган кўринади. Бундан ташқари, аралаш шакл мавжуд.
- Очиқ - ҳаво бурунга киради, бурун оҳанги
- Ёпиқ - бурун тиқилиб қолади, овоз бўғилади
- Сабаблар комбинацияси билан аралаш шакл
- Органик - анатомик ўзгаришлар билан
- Функционал - мушакларнинг иши структуравий нуқсонсиз бузилганда
Сабаблари
Очиқ шаклнинг энг машҳур сабаби - бу юмшоқ ва қаттиқ танглайнинг туғма ёрилиши бўлиб, у эрта ёшда операция қилинади, аммо операциядан кейинги нутқ ўзини тўғриламайди ва машғулотларни талаб қилади. Яширин, шиллиқ ости ёриқлари ҳам мавжуд бўлиб, у дарҳол сезилмайди. Бурун аденоидларни олиб ташлангандан сўнг, неврологик касалликлар туфайли юмшоқ танглайнинг парезияси билан ёки инфекциялардан кейин пайдо бўлиши мумкин. Ёпиқ шакл кўпинча аденоидлар, сурункали бурун оқиши, полиплар, бурун септумининг оғиши ва камроқ тез-тез назофаренкс неоплазмалари билан боғлиқ.
- Ёриқ танглай, шу жумладан субмукозал
- Қисқа ёки фаол бўлмаган юмшоқ танглай
- Неврологик касалликларда палатин мушакларининг парези
- Аденотомиядан кейинги ҳолат
- Аденоидлар ва бурун полиплари
- Бурун септумининг девиацияси ва сурункали ринит
- Назофаренкнинг неоплазмалари
Бу болага қандай таъсир қилади?
Нутқ бошқалар учун тушунарсиз бўлиб қолади, бу тенгдошлар билан мулоқотга ва ўзини ўзи қадрлашга таъсир қилади. Болалар суҳбатлардан қочишлари ва болалар боғчаси ва мактабда жавоб беришдан бош тортишлари мумкин. Кўпинча овозли талаффуз ва заиф сўз билан боғлиқ муаммолар мавжуд, чунки бола камроқ гапиришни машқ қилади. Доимий оғиз нафаси билан ёпиқ шаклда уйқу ва эътибор азобланади ва характерли тишлаш ҳосил бўлади. Буларнинг барчаси ўз вақтида ёрдам билан қайтарилади, аммо бузилиш қанчалик узоқ давом эца, нотўғри нутқ стереотипи шунчалик мустаҳкам ўрнатилади.
- Нутқнинг бузилиши ва мулоқотда қийинчиликлар
- Нутқ фаоллиги ва сўз бойлигининг пасайиши
- Нотанишлар олдида иккиланиш ва гапиришдан бош тортиш
- Оғиздан нафас олиш туфайли уйқу бузилиши
- Малоклузиянинг шаклланиши
- Ўқиш ва ёзишни ўрганишдаги қийинчиликлар
Сўров
Улар оториноларинголог томонидан текширувдан бошланади: юмшоқ танглайнинг тузилиши ва ҳаракатчанлигини, бурун бўшлиғи ва назофаренкларнинг ҳолатини ва бурун нафасининг ўтказувчанлигини баҳоланг. Эндоскопик текширув нутқ пайтида аденоидларни, полипларни ва велофарингеал қопқоқнинг ишлашини кўриш имконини беради. Нутқ терапевти ўз текширувини ўтказади: нутқнинг тушунарлилигини, товуш талаффузини, ҳаво оқимининг кучи ва йўналишини баҳолайди. Агар неврологик сабабга шубҳа қилинган бўлса, невролог иштирок этади. Ёриқ танглайи бўлган болаларга оғиз бўшлиғи жарроҳи ва ортодонтист ҳам керак.
- Оториноларинголог томонидан текширув
- Бурун бўшлиғи ва назофаренкнинг эндоскопияси
- Юмшоқ танглай ҳаракатчанлигини баҳолаш
- Нутқни нутқ терапияси текшируви
- Танглай парези учун невролог билан маслаҳатлашиш
- Максиллофасиял жарроҳ ва ёриқлар бўйича ортодонтист билан маслаҳатлашинг
- Тез-тез отитис медиа учун эшитишни баҳолаш
Даволаш ва фаолият
Жараён деярли ҳар доим бир хил: биринчи навбатда, анатомик ёки яллиғланиш сабаби йўқ қилинади, сўнгра нутққа мурожаат қилинади. Аденоидлар ва полиплар учун даволаш ёки жарроҳлик, ёриқлар учун - пластик жарроҳлик, ринит учун - консерватив терапия амалга оширилади. Нутқ терапиясини тузатиш юмшоқ танглайни фаоллаштириш, оғиз орқали ҳаво оқими йўналиши билан тўғри нутқ нафас олиш, овоз устида ишлаш ва товушларни изчил ишлаб чиқариш учун машқларни ўз ичига олади. Машғулотлар мунтазам бўлиши керак, мажбурий уй вазифалари; натижа мутахассиснинг малакасидан кам бўлмаган тизимлиликка боғлиқ.
- КББ сабабларини бартараф этиш: даволаш ёки жарроҳлик
- Ёриқлар учун палатопластика
- Юмшоқ танглай ва фаренкс учун машқлар
- Нутқ нафас олиш
- Овозли иш ва овоз ишлаб чиқариш
- Доимий уй вазифаси
- Даволашдан кейин КББ шифокорининг кузатуви
