ОҲП нима ва нутқни ривожлантириш даражалари
Бу атама рус нутқ терапиясида бутун нутқ тизимининг ривожланиши бузилган болалар учун таклиф қилинган. Асосий шарт - нормал жисмоний эшитиш ва бузилмаган ақл: агар нутқнинг бузилиши эшитиш қобилиятининг пасайиши ёки ақлий заифлик билан изоҳланса, улар бошқа ҳолатлар ҳақида гапиришади. ОҲП даражалари мавжуд - умумий нутқнинг тўлиқ йўқлигидан энгил қолдиқ бузилишларгача. Даража ҳаёт учун ташхисни эмас, балки нутқнинг ҳозирги ҳолатини кўрсатмайди: дарслар давомида бола кейинги босқичга ўтади. Қамоқ жазоси одатда 3-4 ёшдан бошланади.
- И-даража - умумий нутқ, миш-мишлар ва имо-ишоралар йўқ
- ИИ даража - оддий иборалар, грамматикадаги қўпол хатолар
- ИИИ даража - хатолар ва кам луғат билан кенг фразеологик нутқ
- ИВ даража - луғат ва грамматиканинг энгил қолдиқ бузилиши
- Кўпинча диққат, хотира ва нозик восита маҳоратининг бузилиши билан бирга келади
Сабаблари ва хавф омиллари
Миянинг нутқ марказлари ҳаётнинг биринчи йилларида этук бўлиб, салбий таъсирларга сезгир. ОНР кўпинча асаб тизимининг перинатал шикастланиши билан боғлиқ ўчирилган дизартрия ва мотор алалия билан бирга келади: гипоксия, эрта туғилиш, туғилиш травмасı, инфекциялар. Ирсият катта аҳамиятга эга - нутқнинг бузилиши кўпинча қариндошларда учрайди. Эрта ёшда тез-тез отитис медиа эшитишни вақтинча камайтиради ва товушларни ассимиляция қилишга тўсқинлик қилади. Мулоқотнинг йўқлиги, кам гапирилганда ва чақалоқ экранга кўп вақт сарфлайди, кечикишни кучайтиради.
- Гипоксия ва туғилиш травмасı
- Эрта туғилиш
- Оғир дизартрия, моторли алалия
- Ирсий мойиллик
- Тез-тез отит ва аденоидлар
- Оғзаки мулоқотнинг этишмаслиги
- Эрта ёшда кенгайтирилган экран вақти
ОҲП белгилари
Ота-оналар, одатда, боланинг тенгдошларига қараганда кечроқ гапира бошлаганини ва нутқ секин ривожланаётганини пайқашади. Сўз бойлиги заиф, бола сўзларни имо-ишоралар ёки умумий сўзлар билан алмаштиради &қуот;бу&қуот;, &қуот;бу&қуот; ва объэктлар ва ҳаракатларнинг номларини чалкаштириб юборади. У сўзларни ҳол ва сонларга кўра нотўғри ўзгартиради, бош гапларни ташлаб қўяди, бўғинларни қисқартиради. Кўп товушларнинг талаффузи бузилади, шунга ўхшаш товушларни қулоқ билан фарқлаш қийин. Тасвирга асосланган ҳикояни такрорлаш ва айтиб бериш қийин. Кўпинча беқарор эътибор, тез чарчаш ва бармоқларнинг ноқулайлиги қайд этилади.
- Биринчи сўз ва ибораларнинг кеч пайдо бўлиши
- Ёмон сўз бойлиги
- Сўзларни келишишдаги хатолар
- Боғларни ўтказиб юбориш ва ўзгартириш
- Кўп товушларнинг талаффузи бузилган
- Қайта талаффуз қилишдаги қийинчиликлар
- Овозларни ёмон эшитиш дискриминацияси
Қандай текширувлар керак
ОНР хулосаси нутқнинг барча жиҳатларини: тушуниш, луғат, грамматика, товуш талаффузи, фонемик эшитиш ва изчил нутқни батафсил текширгандан сўнг нутқ терапевти томонидан амалга оширилади. Эшитиш қобилиятини текшириб кўринг, чунки ҳатто ўртача эшитиш қобилиятининг йўқолиши ҳам нутқнинг ривожланмаганлиги каби кўриниши мумкин. КББ шифокори қулоқ, бурун ва томоқни текширади ва аденоидларни баҳолайди. Болалар неврологи дизартрия ёки бошқа неврологик касалликлар белгилари мавжудлигини аниқлайди ва агар керак бўлса, қўшимча тестларни тайинлайди. Психолог диққатни, хотирани ва фикрлашни баҳолайди ва агар алоқа муаммолари мавжуд бўлса, аутизм спектрининг бузилишини истисно қилиш муҳимдир.
- Нутқ терапияси текшируви
- Эшитиш тести
- КББ шифокори томонидан текширув
- Болалар неврологи билан маслаҳатлашув
- Психологик текширув
- ЭЕГ - неврологнинг гувоҳлигига кўра
Уйда тузатиш ва ёрдам
Тузатишнинг асоси нутқ терапевти билан мунтазам машғулотлар, терсиҳен ҳафтада бир неча марта. Иш барча йўналишларда олиб борилмоқда: тушунча ва луғатни ривожлантириш, грамматикани ўргатиш, товушларни ишлаб чиқариш, фонематик онгни ва изчил нутқни ривожлантириш. Оғир ногирон болаларга болалар боғчасининг нутқ терапияси гуруҳи ёрдам беради. Биргаликда дизартрия учун нутқ терапияси массажи ва артикуляция машқлари бажарилади; тез-тез отитис медиа ва аденоидлар учун даволаш КББ шифокори томонидан амалга оширилади. Муайян кўрсаткичларсиз &қуот;нутқни бошлаш&қуот; учун дорилар тавсия этилмайди. Натижа кўп жиҳатдан ота-оналарнинг кундалик ишларига боғлиқ.
- Бола билан гаплашинг, ҳаракатларингизни шарҳланг
- Китобларни ўқинг ва расмларни муҳокама қилинг
- Тақлид қилманг, лекин хотиржамлик билан сўзни тўғри такрорланг
- Экран вақтини чекланг
- Нозик восита кўникмаларини ривожлантириш: моделлаштириш, чизиш, қурилиш тўплами
- Нутқ терапевтининг уй вазифасини бажаринг