Танада нима содир бўлади
Тухум этказиб бериш туғилишдан олдин қўйилади ва фақат ҳаёт давомида сарфланади. Эрта тухумдон этишмовчилиги билан бу захира муддатидан олдин тугайди ёки қолган фолликуллар гипофиз безидан келган сигналларга жавоб беришни тўхтатади. Бунга жавобан гипофиз бези ФШ ишлаб чиқаришни оширади ва эстрадиол даражаси пасаяди. Шунинг учун характерли комбинация паст эстрадиол билан юқори ФШ ҳисобланади. Табиий менопаузадан фарқли ўлароқ, бу эрда тухумдонларнинг иши мос келмаслиги мумкин: овуляция эпизодлари ва ҳатто спонтан ҳомиладорлик ҳам мумкин.
- Фолликулалар таъминотининг камайиши
- Фолликулларнинг гипофиз гормонларига бефарқлиги
- Юқори ФШ ва паст эстрадиол
- Муллерга қарши гормоннинг камайиши
- Тухумдонларнинг фаолияти тўлқинли бўлиши мумкин
- Ёши ва курси билан табиий менопаузадан фарқ қилади
Сабаблари ва хавф омиллари
Аёлларнинг тахминан ярмида сабабни аниқлаш мумкин эмас. Маълум бўлганлардан энг кенг тарқалгани генетикдир: Х хромосомасидаги ўзгаришлар, ФМР1 генининг премутацияси, Тёрнер синдроми, шунингдек, она ва опа-сингилларда эрта менопаузанинг оилавий ҳолатлари. Муҳим гуруҳ иатрогеник сабаблардан иборат - кимётерапия, тос бўшлиғига радиация терапияси, тухумдон тўқималарини олиб ташлаш ёки резекция қилиш операциялари. Отоиммüн механизмлар қалқонсимон без ва буйрак усти безларининг шикастланиши билан бирлаштирилади. Чекиш менопаузани бир неча йилга кечиктиради.
- Генетик ўзгаришлар ва оилавий мойиллик
- ФМР1 генининг премутацияси, Тёрнер синдроми
- Кимётерапия ва радиация терапияси
- Тухумдонлардаги операциялар, шу жумладан эндометриоз учун
- Отоиммüн касалликлар
- Ўтган инфекциялар, камдан-кам ҳолларда
- Чекиш
Семптомлар
Биринчи белги одатда циклнинг ўзгаришидир: у узайтирилади, ҳайз кўриш тартибсиз келади ва кейин тўхтайди. Эстроген этишмовчилиги менопаузадаги каби аломатларни беради, аммо ёш аёлда уларга тоқат қилиш қийинроқ: иссиқ чақнашлар, тунги терлар, уйқу бузилиши, асабийлашиш ва депрессия, консентрациянинг пасайиши. Вагинал қуруқлик ва яқинлик пайтида оғриқ пайдо бўлади, либидо камаяди. Кўпинча ҳомиладор бўлишга бўлган муваффақияциз уринишлар аёлни шифокорга олиб боради.
- Нотўғри ёки йўқ ҳайз кўриш
- Иссиқ чақнашлар ва тунги терлар
- Уйқу ва кайфиятнинг бузилиши
- Вагинал қуруқлик, жинсий алоқа пайтида оғриқ
- Жинсий қизиқишнинг пасайиши
- Ҳомиладор бўлиш қийинлиги
Қандай текширувлар керак
Ташхис 40 ёшгача бўлган аёлда паст эстрадиол ва тўрт ой ёки ундан кўпроқ вақт давомида ҳайз кўришнинг йўқлиги билан биргаликда камида бир ойлик интервал билан икки марта аниқланган ФШ даражасининг кўтарилиши билан тасдиқланади. Шунга ўхшаш расмни берадиган ҳомиладорлик, қалқонсимон без касалликлари ва юқори пролактинни истисно қилишни унутманг. Ултратовуш текширувида АМҲ ва антрал фолликуллар сони тухумдонлар заҳирасини кўрсатади. Агар ташхис тасдиқланса, карётип, ФМР1 премутациясини таҳлил қилиш ва отоиммüн касалликларни текшириш, шунингдек, суяк зичлигини баҳолаш учун денситометрия тавсия этилади.
- ФШ оралиғида икки марта
- Эстрадиол
- Анти-Муллер гормони ва тос аъзоларининг ултратовуш текшируви
- ЦҲ ва пролактин
- Ҳомиладорлик тести
- ФМР1 премутацияси учун карётип ва таҳлил
- Денситометрия ва аутоиммун маркерлар
Даволаш ва ҳомиладорликни режалаштириш
Бошқарувнинг асоси гормонларни алмаштириш терапияси бўлиб, уни табиий менопауза ёшига қадар давом эттириш тавсия этилади. У иссиқ чақнаш ва қуруқликни йўқ қилади, лекин энг муҳими, суякларни остеопороздан ва қон томирларини эрта атеросклероздан ҳимоя қилади. Шифокор режимни танлайди; агар бачадон сақланиб қолса, эстрогенларни гестагенлар билан бирлаштириш керак. Бундан ташқари, этарли миқдорда калций ва Д витамини, суяклардаги стресс билан жисмоний фаоллик ва чекишни ташлаш керак. Ҳомиладорликни режалаштиришда донор тухумлари билан ёрдамчи репродукция дастурлари муҳокама қилинади; Ҳомиладорликни режалаштирмаганлар учун контрацепция зарур.
- Менопаузанинг ўрталарига қадар гормонларни алмаштириш терапияси
- Прогестогенлар эстрогенлар билан биргаликда сақланиб қолган бачадон билан
- Вагинал қуруқлик учун маҳаллий эстрогенлар
- Калций, Д витамини ва куч машқлари
- Чекишни ташлаш
- Агар сиз фарзандли бўлишни истасангиз, донор ооситлари билан дастурлар
- Психологик ёрдам