Тиш билан нима содир бўлади ва қандай аşıнма содир бўлади?
Эмал танадаги энг қаттиқ тўқимадир, аммо уни қайта тиклаш мумкин эмас. Эмал қатлами юпқалашганда, дентин очилади, бу эса бир неча марта тезроқ эскиради. Шунинг учун жараён тезлашмоқда. Стоматологлар ўнлаб йиллар давомида аста-секин тўпланиб, ҳеч кимни безовта қилмайдиган физиологик йўқотишни ва патологик - бир неча йиллар давомида тишлар қисқариши ва шаклини ўзгартирганда ажратадилар. Йўқотиш йўналиши бўйича горизонтал, вертикал ва аралаш шакллар ажралиб туради ва тарқалишига кўра - маҳаллий, бир гуруҳ тишлар азобланганда ва умумлаштирилади.
- Физиологик - бир хил, ёши билан
- Патологик - тез, тишларнинг шакли ўзгариши билан
- Маҳаллий - ортиқча юк зонасидаги тишлар гуруҳи
- Умумий - бутун тишлар
- Абфракция - юк туфайли бўйнидаги такоз шаклидаги нуқсонлар
- Эрозия - эмалнинг кислотали эриши
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий механизм - ортиқча механик юк. Бу бруксизм пайтида, уйқу пайтида ёки стресс пайтида, одам жағларини одатдаги чайнашдан бир неча баравар кўп куч билан қисиб қўйганда пайдо бўлади. Иккинчи механизм кимёвийдир: кислота эмални юмшатади ва у оддий чайнаш билан ҳам ўчади. Учинчиси - нотўғри окклюзиялар, катта ҳажмдаги пломба ва тожлар ёки йўқолган чайнаш тишлари туфайли юкнинг нотўғри тақсимланиши. Оғиз қуруқ бўлган одамларда тупурикнинг ҳимоя таъсири заифлашади ва эмал тезроқ бузилади.
- Бруксизм ва жағнинг доимий қисилиши
- Гастроезофагиал рефлюкс, тез-тез қайт қилиш
- Нордон шарбатлар, газланган ичимликлар, цитрус мевалари, сирка
- Малоклузиялар ва этишмаётган латерал тишлар
- Жуда қаттиқ чўтка ва абразив пасталар
- Қуруқ оғиз, баъзи дори-дармонларни қабул қилиш
- Кислотали бузадиган амаллар шароитида ишлаш
Семптомлар
Дастлабки босқичда одам фақат сезувчанликни оширади: совуқ сувдан, нордон ёки шириндан қисқа ўткир оғриқ. Кейинчалик олдинги тишларнинг кесиш қирралари шаффоф ва нотекис бўлиб қолганлиги, чайнаш тишларида ялтироқ жойлар ва кратерлар пайдо бўлганлиги аниқ бўлади. Жиддий аşıнма билан ташқи кўриниш ўзгаради: юз визуал равишда қисқаради, лаблар атрофидаги бурмалар чуқурлашади ва оғиз бурчакларида мураббо пайдо бўлади. Кўпчилик бизга биринчи марта тиш бўлаги синганида ёки эски пломба парчалана бошлаганда келади.
- Совуқ ва нордонга сезгирлик
- Шаффоф ва нотекис чиқиб кетиш қирралари
- Чайнаш юзасида жойлар ва чуқурликлар
- Эмал чиплари, пломбаларнинг йўқолиши
- Тишлар қисқарган, юзнинг овал шакли ўзгарган
- Эрталаб чайнаш мушакларининг оғриғи ва чарчоқлари
Диагностика
Тиш шифокори тиш бўшлиғини текширади, тожларнинг шакли ва баландлигини, пломба ва тиклаш ҳолатини баҳолайди ва тишларнинг бир-бирига қандай мос келишини текширади. Сабабини қидирганингизга ишонч ҳосил қилинг: улар юрак уриши, кечаси тишларни силлиқлаш, овқатланиш ва касбий хавфлар ҳақида сўрашади. Фото протоколлар ва жағларнинг диагностик моделлари фойдалидир - улар тўқималарнинг йўқолишини ўлчаш ва тиклашни режалаштириш имконини беради. Кўздан кечирилган кадрлар йўқотиш пулпага қанчалик яқинлашганини кўрсатади. Агар рефлюксга шубҳа бўлса, бемор гастроентерологга юборилади; агар бруксизм оғир бўлса, бемор неврологга юборилади.
- Тишларнинг ёпилишини текшириш ва баҳолаш
- Фото протоколи ва диагностика моделлари
- Спот рентген нурлари
- Пастки юз баландлигини баҳолаш
- Темпоромандибулар бўғимларни текшириш
- Кўрсаткичлар бўйича гастроентеролог ва невролог билан маслаҳатлашувлар
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш икки босқичда амалга оширилади: биринчи навбатда сабаб йўқ қилинади, кейин тишларнинг шакли тикланади. Бруксизм учун ҳимоя уйқу қўриқчиси тайёрланади, рефлюкс учун ошқозон даволанади ва нотўғри окклюзия учун ортодонтист жалб қилинади. Қайта тиклаш учун композит реставрациялар, керамик онлейлар, шпонлар ва тожлар қўлланилади ва агар тишлаш сезиларли даражада камайса, даволаш аста-секин қайта қуриш билан ҳар томонлама режалаштирилган. Сабабини бартараф қилмасдан пломба қўйишнинг маъноси йўқ - улар чиплар. Олдини олиш жуда оддий: юмшоқ чўтка, юқори абразивликсиз тиш пастаси, кислотали ичимликларни чеклаш ва чиқарилган тишларни ўз вақтида тиклаш.
- Бруксизм учун тунги қўриқчи
- Рефлуксни даволаш ва овқатланишни тузатиш
- Ортодонтик тишлаш тузатиш
- Реставрациялар, онлейлар, шпонлар ва тожлар
- Йўқолган чайнаш тишларини тиклаш
- Фторидлаш ва нозик тишлар учун маҳсулотлар
- Йилига икки марта тиш шифокорига ташриф буюринг