Нима учун тиш умуман совуқ бўлиши мумкин?
Эмал нервлардан бутунлай маҳрум ва ўз-ўзидан ҳеч нарсани сезмайди. Унинг остида дентин - қалинлиги миллиметрнинг мингдан бир қисмидаги тубулалар билан ўтган тўқима ётади, улар эмал чегарасидан нерв ва қон томирлари жойлашган пулпагача чўзилади. Ҳар бир тубула ичида суюқлик мавжуд. Дентин очилганда ҳар қандай ўткир тирнаш хусусияти берувчи - совуқ ҳаво оқими, музли сувдан бир қултум, ширинликлар - бу суюқликнинг тубулаларда тез ҳаракатланишига олиб келади ва ҳаракат пулпага кираверишдаги нерв учларини безовта қилади. Шунинг учун оғриқнинг табиати: у бир зумда пайдо бўлади, лумбаго каби ҳис қилади ва тирнаш хусусияти йўқолиши биланоқ ўтиб кетади.
Дентин икки йўл билан таъсирланиши мумкин. Биринчиси пастдан: тиш гўшти пастга силжийди, тишнинг бўйни ва илдизини очиб беради, улар умуман эмал билан қопланмаган, лекин фақат юпқа цемент қатлами билан ҳимояланган, чўтка билан осонгина ўчирилади. Иккинчиси юқоридан: эмал юпқалашади ёки вайрон бўлади ва дентин тишнинг чайнаш юзасига ёки олд юзасига келади. Ушбу икки йўл турли хил даволанишни талаб қилади, шунинг учун қайси бири сизники эканлигини тушуниш муҳимдир.
- Гум рецессияси - тишларнинг бўйинлари ва илдизларига таъсир қилиш, катталарда энг кўп учрайдиган сабабдир
- Нордон овқатлардан эмалнинг эрозияси: газланган ва энергетик ичимликлар, шарбатлар, цитрус мевалари, шароб, шунингдек, ошқозон таркибини қизилўнгачга қайтариш.
- Қаттиқ чўтка, абразив оқартирувчи пасталар ва кукунлар, сода ёрдамида абразив ишқаланиш
- Тишнинг бўйнидаги ханжар шаклидаги нуқсонлар - сақич билан чегарада характерли қадам ҳосил бўлади.
- Жағларнинг силлиқлаши ва сиқилиши туфайли патологик аşıнма
- Оқартириш, масштаблаш ёки тўлдиришдан кейин вақтинчалик сезувчанлик
Тиш гўшти рецессияси қаердан келади?
Тишларнинг бўйинига таъсир қилиш деярли ҳеч қачон бахциз ҳодиса эмас ва кўп ҳолларда унинг орқасида кўпинча биргаликда ҳаракат қиладиган учта сабаб бор: тозалашдан механик шикастланиш, тиш атрофидаги тўқималарнинг яллиғланиши ва структуравий хусусиятлар. Улардан қайси бири этакчи эканлигини аниқлаш жуда муҳим, чунки у ўзгартирилиши керак бўлади - акс ҳолда қанча паста сотиб олинмасин, тиш гўшти орқага чекинишда давом этади.
- Кучли босим, горизонтал арралаш ҳаракатлари ва қаттиқ чўтка билан тозалаш энг кенг тарқалган механик сабабдир.
- Сурункали периодонтит ва тиш тошлари, тиш қўллаб-қувватлашини бузади
- Юпқа сақич биотипи ва илдизнинг ташқи томонида кичик ҳажмдаги суяклар туғма хусусиятдир.
- Илдиз суяк пластинкасидан ташқарида турган тиш ҳолатининг аномалиялари
- Қисқа френулумлар ва шиллиқ қаватнинг иплари, тиш гўштининг четини орқага тортади
- Тишларнинг суяк таянчидан ташқари ортодонтик ҳаракати
- Жағларни силлиқлаш ва сиқиш, тишларнинг бўйинларида ҳаддан ташқари стрессни келтириб чиқаради
- Оғизда бегона нарсаларни сақлаш одати, шунингдек, лаб ва тилни тешиш
Ҳаддан ташқари босимнинг далолат берувчи белгиси тиш ва тиш гўшти чегарасида силлиқ, порлоқ платформа ёки қадам бўлиб, кўпинча канинлар ва премолярларда ва шу билан бирга ўнг қўл одамларда чапда кўпроқ аниқланади. Бундай ассиметрия деярли ҳар доим касаллик эмас, балки чўткани кўрсатади. Қаттиқ чўткани юмшоқга алмаштириш ва тиш гўштидан тиш четига супуриш ҳаракатларига ўтиш жараённи дорихонадаги ҳар қандай дори-дармонга қараганда яхшироқ тўхтатади, гарчи у аллақачон тортиб олинган сақични қайтармаса ҳам.
Гиперестезия ёки энди йўқ: қандай ажратиш мумкин
Бу энг амалий жиҳатдан қимматли бўлим, чунки жавоб шифокорга режалаштирилган ёки бугун боришни аниқлайди. Асосий симптом - огоҳлантирувчи олиб ташланганидан кейин оғриқнинг давомийлиги. Очиқ дентиннинг сезгирлиги сонияларда йўқолади. Агар тиш бир, икки, беш дақиқа давомида оғрийса, бу пулпа яллиғланганлигини англатади ва ҳеч қандай паста ёрдам бермайди ва кечикиш тишга қимматга тушади.
- Боль возникает мгновенно и проходит за несколько секунд после того, как раздражитель убран — типичная гиперестезия.
- Боль длится минуты после холодного или горячего, возникает сама по себе, усиливается ночью и в положении лёжа — воспаление пульпы, нужен врач срочно.
- Зуб успокаивается от холодной воды и обостряется от горячего — характерно для гнойного воспаления пульпы, это неотложная ситуация.
- Резкая боль при накусывании на определённую точку и особенно при разжимании челюсти после накусывания — вероятна трещина зуба.
- Реагирует один конкретный зуб, а не группа, и всегда одинаково — ищут кариес, негерметичную пломбу, скол.
- Реагируют сразу многие зубы, в основном у шеек и с одной стороны челюсти — это чаще гиперестезия от рецессии.
- Боль при кислом и сладком без реакции на холод — нередко признак кариеса, а не гиперестезии.
Уйда нима ёрдам беради ва нима учун бу этарли эмас
Уйда даволаниш усуллари иккита принцип асосида ишлайди: баъзилари дентин найчаларини ёпиб қўяди, бошқалари асаб тугунларининг қўзғалувчанлигини камайтиради. Иккала ёндашув ҳам ҳақиқий енгилликни таъминлайди, аммо иккаласи ҳам симптомни бартараф этади. Агар сиз тишларингизни қаттиқ чўтка билан босим билан ювишда давом эцангиз ва уни газланган ичимлик билан ювсангиз, ҳеч қандай тиш пастаси натижани сақламайди.
- Нозик тишлар учун махсус пасталар - улар курсда ва доимий равишда қўлланилади ва таъсир бир кунда эмас, балки икки-тўрт ҳафта ичида тўпланади.
- Кўпинча маълум бўлмаган техника: бу пастанинг оз миқдорини бармоқ билан нозик жойга суртиш мумкин ва ётишдан олдин ювилмайди.
- Юмшоқ чўтка ва тиш гўштидан тиш четига супуриш техникаси, арра ҳаракатларисиз ёки кучли босимсиз
- Абразив оқартувчи пасталар, кукунлар, сода ва фаол углероддан воз кечиш - улар дентин таъсирини кучайтиради.
- Нордон ичимликлар частотасини камайтириш; Уларни бир соат ичида тарқатишдан кўра, сомон орқали ва бир вақтнинг ўзида ичиш яхшироқдир
- Кислотадан кейин сув билан ювиб ташланг ва тозалашдан олдин камида ярим соат пауза қилинг
- Фторидни шифокор тавсиясига кўра ювинг
- Агар сезувчанлик ошқозон ёниши билан боғлиқ бўлса, тишларни эмас, балки ошқозон таркибидаги рефлюксияни даволаш керак - акс ҳолда эмал янада эрийди.
Сиз аниқ қилмаслигингиз керак бўлган нарса - доимий равишда оғриқли томонни сақлашга ўтиш. Бирор киши ойлар давомида бир томондан чайнаганда ва нозик жойни тозаламаса, у эрда бляшка тўпланади, тиш гўшти яллиғланади ва рецессия тезлашади. Шафқациз доира сабр-тоқат билан эмас, балки мос чўтка танлаш ва сабабни даволаш орқали бузилади.
Шифокор нима қилади
Профессионал даволаниш процедура билан эмас, балки манбани қидириш билан бошланади. Текширув, тишларнинг ёпилишини баҳолаш, ёриқлар ва кариесларни текшириш, керак бўлганда суратга олиш, чўткалаш одатлари ва овқатланиш ҳақида гапириш - шундан кейингина усулни танланг. Кўпинча битта одамнинг сабаби икки хил эканлиги маълум бўлади: кечаси ҳам агрессив чўткаси, ҳам жағнинг сиқилиши.
- Устранение очевидных причин: лечение кариеса, замена негерметичных пломб, снятие зубных отложений, коррекция завышающей пломбы.
- Покрытие чувствительных участков препаратами фтора и составами, закупоривающими дентинные канальцы, — обычно курсом из нескольких посещений.
- Восстановление клиновидных дефектов пломбировочным материалом: он и закрывает обнажённый дентин, и останавливает углубление ступеньки.
- Изготовление защитной капы при скрежете и сжимании челюстей, а при необходимости — коррекция смыкания.
- Лечение пародонтита, если рецессия связана с воспалением опорных тканей.
- Хирургическое закрытие рецессии лоскутом или трансплантатом — когда корень обнажён значительно, есть эстетическая проблема или чувствительность не поддаётся другим методам.
- Лечение канала — крайняя мера, к которой прибегают, если чувствительность оказалась проявлением необратимого воспаления пульпы.