Нима учун пайдо бўлади ва у қандай узатилади
Қўзғатувчиси герпес симплех вируси бўлиб, кўпинча 1-тур. Кўпчилик уни болалик даврида учратади ва баъзи болалар учун биринчи учрашув зўравонлик билан, ўткир гингивостоматит шаклида бўлади. Вирус тупурик орқали юқади: бола оғзига соладиган ўпиш, умумий қошиқ, стакан, эмзик ва ўйинчоқлар орқали. Ҳам &қуот;лабда совуқ&қуот; бўлган катталар, ҳам касалликнинг ўткир босқичидаги болалар юқумли ҳисобланади. Қайта тиклашдан сўнг, вирус ҳаёт учун нерв ганглионларида қолади ва вақти-вақти билан ҳипотермия ёки стресс пайтида ўзини лабда тошма сифатида намоён қилиши мумкин.
- Манба: касал одамнинг тупуригини
- Касалликнинг энг юқори даражаси - 6 ойдан 5 йилгача
- Кулуçка муддати одатда 2-12 кун
- Болада тошма даврида юқумли ҳисобланади
- Такрорий эпизодлар осонроқ ва иситмасиз ўтади
Семптомлар
Касаллик ўткир бошланади: ҳарорат юқори даражага кўтарилади, бола инжиқ бўлиб, овқатланишдан бош тортади. Бир ёки икки кундан кейин оғизда кичик пуфакчалар пайдо бўлади, улар тезда очилиб, ёрқин қизил қиррали думалоқ яраларга айланади. Тиш гўшти бутунлай яллиғланган бўлади: шишган, порлоқ ва осон қон кетади. Жиддий дроолинг ва ёмон нафас билан характерланади. Субмандибуляр лимфа тугунлари катталашган ва оғриқли. Баъзи болаларда тошма оғиз атрофидаги терида ва лаблар четида пайдо бўлади.
- Иситма, заифлик, овқатланишдан бош тортиш
- Тилда, ёноқларда, танглайда, тиш гўштида пуфакчалар ва яралар
- Ёрқин қизил шишган тиш гўшти, қон кетиши
- Ҳаддан ташқари терлаш, ёмон нафас
- Кенгайган субмандибуляр лимфа тугунлари
- Дудоқлар ва оғиз атрофидаги терида тошма
Бошқа касалликлардан қандай фарқ қилади?
Шунга ўхшаш тошмалар энтеровирус инфекцияси билан содир бўлади: кўпинча томоқнинг орқа деворида, шунингдек, палма ва тагликларда пуфакчалар мавжуд ва тиш гўшти одатда яллиғланмайди. Афт стоматит билан иситма йўқ ва бутун сақичга зарар этказилмайди, аммо яралар битта ва тўлқинларда пайдо бўлади. Кандидоз стоматитда яралар эмас, балки оқ, пишлоқли қоплама пайдо бўлади. Камроқ, оғиз яралари шикастланиш, аллергик реакция ёки қон касаллиги туфайли юзага келади, шунинг учун узоқ давом этадиган ёки кўп яралар баҳолашни талаб қилади.
- Энтеровирусли стоматит - кафт ва тагликларда тошмалар
- Афт стоматит - иситма йўқ, битта яра
- Кандидоз - оқ қоплама, пуфакчалар эмас
- Травматик яра - битта, худди шу жойда
- Томоқ оғриғи - тиш гўшти шикастланмасдан томоқ оғриғи
Болага қандай ёрдам бериш керак
Даволашнинг асоси оғриқни йўқотиш ва ичиш режимини сақлашдир. Ёшга мос келадиган дозада антипиретиклар бир вақтнинг ўзида оғизда оғриқни камайтиради, яъни бола ичишни бошлайди. Игнасиз сомон ёки шприц орқали кичик қисмларда салқин сув, кислотасиз компот, сутли ичимликлар, музқаймоқ ёки совуқ пюреларни таклиф қилинг. Нордон, шўр, аччиқ, иссиқ ва қаттиқ овқатлардан сақланинг. Шиллиқ қават юмшоқ антисептиклар ёки шифокор томонидан тайинланган воситалар билан даволанади. Оғзаки антивирал препаратлар касалликнинг дастлабки 72 соатида мантиқий бўлиб, педиатр томонидан белгиланади.
- Ёшга мос дозада антипиретик ва аналжезик
- Тез-тез кичик қисмларда ичиш, салқин овқатларни истеъмол қилиш
- Юмшоқ, безовта қилмайдиган овқатлар, нордон ёки баҳаратлı овқатлар йўқ
- Биринчи уч кун ичида оғиз орқали қабул қилинган антивирал препарат - шифокор томонидан белгилаб қўйилганидек
- Юмшоқ чўтка ёки мато билан эҳтиёткорлик билан оғиз гигиенаси
- Алоҳида идишлар ва сочиқлар, қўл ювиш
- Яшил бўёқ, алкогол ёки асал билан яраларни ёқманг.
Бу қанча давом этади ва қандай қилиб олдини олиш мумкин
Ҳарорат одатда икки-тўрт кун давом этади, яралар чандиқсиз бир-икки ҳафта ичида даволанади. Агар бола одатдагидек ичиш ва сийдик чиқаришни давом эттирса, даволаниш педиатрнинг назорати остида уйда ўтказилиши мумкин. Аксарият одамларда такрорий эпизодлар лабда пуфакчалар билан чегараланади ва энгилдир. Вирусдан бутунлай халос бўлиш мумкин эмас, лекин болани юқтириш хавфини камайтириш мумкин: агар тошма бўлса, уни лабларидан ўпманг, сўрғич ва қошиқни яламанг, алоҳида идишларни ажратиб олинг ва оилада қўлингизни тез-тез ювинг.
- Иситма - одатда 2-4 кун
- Яраларни даволаш - 7-14 кун
- &қуот;лабида совуқ&қуот; бўлган болани ўпманг
- Алоҳида идишлар, эмзик, сочиқ
- Тошма даврларида ўйинчоқларни баҳам кўрманг
- Агар бир ҳафтадан кейин яхшиланиш бўлмаса, шифокор билан такрорий учрашув